Khóc xong bị nhức mắt: Nguyên nhân, cách xử trí và ảnh hưởng đến mắt

Khóc xong bị nhức mắt là gì?

Khóc xong bị nhức mắt là hiện tượng phổ biến phản ánh tình trạng quá tải tạm thời của hệ thống dẫn lưu nước mắt và các cơ vận động quanh nhãn cầu. Trong quá trình khóc, cơ thể giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh và hormone khiến lưu lượng máu đổ dồn về vùng mặt và mắt tăng lên rõ rệt. Đồng thời, tuyến lệ tiết ra một lượng lớn dịch cảm xúc giàu protein và muối khoáng, làm ứ đọng tạm thời tại các túi kết mạc.

Sự cọ xát cơ học khi gạt nước mắt cùng với phản xạ nheo mắt liên tục gây căng thẳng các bó cơ quanh ổ mắt. Tình trạng này nhìn chung mang tính chất cơ năng và sẽ tự thoái lui khi cơ thể lấy lại trạng thái cân bằng. Tuy nhiên, việc chăm sóc không đúng cách như dụi mắt quá mạnh hay tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có thể gây kích ứng màng nhãn cầu và kéo dài cảm giác khó chịu.

Nguyên nhân gây nhức và sưng mắt sau khi khóc nhiều

Cảm giác căng tức và đau nhức quanh hốc mắt sau cơn khóc xuất phát từ nhiều cơ chế sinh lý phối hợp. Khi cảm xúc dâng trào, hệ thần kinh tự chủ kích thích tuyến lệ chính hoạt động tối đa, sản xuất lượng lớn dịch nước mắt cảm xúc vượt quá khả năng hấp thu của điểm lệ và ống lệ mũi. Đồng thời, phản xạ nhăn mặt, nheo mắt và khóc nấc liên tục làm các nhóm cơ vòng mi và cơ quanh nhãn cầu phải co thắt kéo dài, dẫn đến tình trạng mỏi cơ tương tự như hiện tượng căng cơ bắp sau vận động nặng.

Bên cạnh đó, các mao mạch tại kết mạc và màng bồ đào giãn nở mạnh nhằm cung cấp máu đến vùng mắt, gây phù nề nhẹ mô liên kết lỏng lẻo quanh mi mắt và tạo áp lực lên các đầu mút dây thần kinh cảm giác. Thói quen dùng tay hoặc khăn chà xát mạnh vào mắt khi lau nước mắt càng làm tăng ma sát cơ học, gây kích ứng giác mạc và khiến cảm giác nhức buốt trở nên trầm trọng hơn.

Cách xử trí và làm dịu mắt an toàn tại nhà

Để xoa dịu đôi mắt nhanh chóng, người bệnh cần ngưng hoàn toàn hành động dụi mắt nhằm bảo vệ biểu mô giác mạc. Chườm lạnh là biện pháp hiệu quả giúp co mạch máu, giảm phù nề mô quanh mắt và làm tê nhẹ các thụ thể thần kinh thụ cảm đau. Bạn có thể dùng một chiếc khăn sạch nhúng vào nước mát hoặc bọc vài viên đá nhỏ trong khăn mềm rồi đặt nhẹ lên vùng mắt nhắm kín trong khoảng mười đến mười lăm phút.

Rửa sạch mặt và vùng quanh mắt bằng nước mát giúp loại bỏ lượng muối dư thừa đọng lại trên da và bờ mi, từ đó ngăn ngừa cảm giác cay rát. Nhỏ nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản sẽ hỗ trợ bôi trơn nhãn cầu và phục hồi màng phim nước mắt. Ngoài ra, việc nằm nghỉ trong phòng tối hoặc có ánh sáng dịu, nhắm mắt thư giãn và hít thở sâu sẽ giúp hệ thần kinh cùng các cơ vận nhãn thả lỏng hoàn toàn.

Khóc nhiều có gây ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đến mắt không

Về mặt sinh lý học nhãn khoa, việc khóc nhiều do cảm xúc trong các đợt ngắn không làm suy giảm cấu trúc nhãn cầu hay gây mù lòa như nhiều người lo lắng. Nước mắt tiết ra trong quá trình khóc chứa các kháng thể tự nhiên và lysozyme hỗ trợ làm sạch bề mặt nhãn cầu. Tình trạng nhìn mờ hoặc hoa mắt sau khi khóc chỉ mang tính tạm thời do sự gián đoạn của màng phim nước mắt và áp lực cơ học lên giác mạc khi mi mắt sưng nề.

Tuy nhiên, thói quen dụi mắt thô bạo lặp đi lặp lại khi khóc có thể dẫn đến trầy xước giác mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm kết mạc hoặc viêm bờ mi. Ở những người khóc kéo dài nhiều ngày do sang chấn tâm lý hoặc trầm cảm, sự mất cân bằng trong phản ứng viêm và thói quen thức khuya, mất ngủ đi kèm có thể làm nặng thêm hội chứng khô mắt mãn tính và gây suy nhược thị giác. Do đó, việc giải tỏa tâm lý và chăm sóc mắt đúng cách đóng vai trò rất quan trọng.

Các dấu hiệu bất thường quanh mắt cần đi khám chuyên khoa

Mặc dù hiện tượng căng tức và sưng mắt sau khi khóc phần lớn là vô hại, người đọc cần chú ý phân biệt với các dấu hiệu bệnh lý nhãn khoa nguy hiểm. Nếu tình trạng đau nhức mắt diễn ra dữ dội, đau sâu bên trong hốc mắt lan lên nửa đầu hoặc không thuyên giảm sau nhiều giờ nghỉ ngơi, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo cơn glôcôm góc đóng cấp tính, đặc biệt ở người trung niên hoặc có tiền sử nhãn áp cao.

Bạn cũng cần đến khám bác sĩ chuyên khoa mắt ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như giảm thị lực rõ rệt, nhìn thấy quầng sáng nhiều màu quanh bóng đèn, mắt đỏ rực kèm theo cảm giác cộm xốn dữ dội như có dị vật hoặc tiết dịch nhầy mủ ở khóe mắt. Việc thăm khám chuyên khoa kịp thời sẽ giúp loại trừ tổn thương trầy xước giác mạc, viêm màng bồ đào hay các bất thường nhãn áp nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và hỗ trợ xử trí các phản ứng mỏi mắt sinh lý thông thường. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa chất co mạch kéo dài hoặc corticoid mà không có đơn thuốc của bác sĩ nhãn khoa. Tránh dùng tay không sạch chạm vào mắt để phòng ngừa nhiễm trùng kết mạc. Nếu cơn đau mắt đi kèm nhìn mờ hoặc nhức đầu dữ dội, cần đến bệnh viện ngay.

Tóm tắt

Nhức mắt và sưng nề sau những cơn khóc xúc động là phản ứng sinh lý lành tính, thường tự hồi phục sau khi cơ mắt được thư giãn và tuyến lệ ổn định trở lại. Việc chăm sóc đúng cách bằng chườm mát, nghỉ ngơi và cấp ẩm bề mặt nhãn cầu sẽ giúp giảm nhanh khó chịu. Nếu tình trạng đau nhức không thuyên giảm hoặc kèm theo suy giảm thị lực, người đọc nên sớm đến cơ sở nhãn khoa để được thăm khám kịp thời.