Khoa truyền nhiễm khám và điều trị những bệnh lý nào

Khoa truyền nhiễm gồm những bệnh gì?

Khoa truyền nhiễm đóng vai trò then chốt trong hệ thống y tế đối với công tác điều trị bệnh nhân mắc bệnh lây nhiễm và kiểm soát dịch bệnh cộng đồng. Khác với các chuyên khoa nội khoa tập trung vào tổn thương cơ quan riêng biệt, khoa truyền nhiễm tiếp nhận các tình trạng nhiễm trùng ảnh hưởng toàn thân hoặc xảy ra tại nhiều cơ quan do vi sinh vật xâm nhập.

Phạm vi hoạt động của khoa bao gồm điều trị nội trú cho các ca bệnh cấp tính, quản lý bệnh truyền nhiễm mãn tính, cách ly các trường hợp nguy cơ lây nhiễm cao và tư vấn phòng ngừa vắc xin cho người dân. Bên cạnh điều trị lâm sàng, bác sĩ khoa truyền nhiễm còn phối hợp chặt chẽ với khoa vi sinh, quản lý nhiễm khuẩn và y tế dự phòng để theo dõi các chủng vi sinh vật kháng thuốc, ngăn ngừa lây nhiễm chéo trong bệnh viện và ứng phó với các dịch bệnh mới nổi.

Nhóm bệnh truyền nhiễm do virus thường gặp

Virus là tác nhân gây ra nhiều bệnh truyền nhiễm phổ biến với tốc độ lây lan nhanh trong cộng đồng. Khoa truyền nhiễm tiếp nhận và điều trị các bệnh lý dịch tễ nguy hiểm do virus như sốt xuất huyết Dengue, cúm mùa, cúm A, cúm B, sởi, quai bị, rubella, thủy đậu và tay chân miệng. Các bệnh này thường gây ra tình trạng sốt cao, tổn thương da niêm mạc, mệt mỏi toàn thân và có nguy cơ phát triển thành biến chứng nặng nếu không được theo dõi y tế kịp thời.

Bên cạnh đó, khoa truyền nhiễm còn quản lý các bệnh lý nhiễm virus mãn tính nguy hiểm như viêm gan vi rút B, viêm gan vi rút C và nhiễm virus suy giảm miễn dịch ở người HIV/AIDS. Ngoài ra, các bệnh truyền nhiễm hệ thần kinh do virus như viêm não Nhật Bản, viêm gan virus cấp hoặc các bệnh truyền nhiễm mới nổi như COVID-19 cũng thuộc phạm vi theo dõi, cách ly và điều trị chuyên sâu của chuyên khoa này.

Nhóm bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn

Các bệnh lý do vi khuẩn gây ra chiếm tỷ lệ lớn trong danh mục điều trị của khoa truyền nhiễm. Những trường hợp nhiễm khuẩn đường hô hấp nặng như lao phổi, lao ngoài phổi, viêm phổi do vi khuẩn kháng thuốc hoặc ho gà đều được quản lý theo phác đồ kháng sinh chuyên khoa. Đối với đường tiêu hóa, các bệnh lý như nhiễm khuẩn Salmonella gây sốt tấy, lỵ trực khuẩn, bệnh tả, ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn và nhiễm khuẩn E. coli cũng thường xuyên được tiếp nhận.

Khoa truyền nhiễm cũng điều trị các nhiễm khuẩn toàn thân nghiêm trọng như nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, viêm màng mủ do liên cầu heo, tụ cầu hoặc phế cầu. Các bệnh truyền nhiễm lây từ động vật sang người do vi khuẩn như bệnh than, bệnh do Leptospira, bệnh rickettsia hay bệnh brucella cũng được chẩn đoán và xử trí tại đây nhằm ngăn ngừa tổn thương đa cơ quan nguy hiểm tính mạng.

Nhóm bệnh lý do nấm và ký sinh trùng

Bệnh lý do ký sinh trùng và nấm là nhóm bệnh nhiễm trùng quan trọng khác được chẩn đoán và điều trị tại khoa truyền nhiễm. Nhóm bệnh ký sinh trùng phổ biến bao gồm sốt rét do Plasmodium, bệnh amip đường ruột hoặc amip gan, nhiễm giun sán đường ruột, bệnh sán lá gan, sán dây lợn và nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo gây tổn thương nội tạng hoặc da. Các bệnh lý này thường lây qua đường tiêu hóa, nguồn nước nhiễm bẩn hoặc qua muỗi Anopheles truyền bệnh.

Đối với tác nhân nấm, khoa truyền nhiễm tiếp nhận điều trị các trường hợp nhiễm nấm sâu và nhiễm nấm hệ thống nguy hiểm, thường gặp ở người bệnh có hệ miễn dịch suy giảm. Các bệnh lý nổi bật gồm nhiễm nấm Candida toàn thân, nhiễm nấm Cryptococcus gây viêm màng não, nấm Aspergillus xâm lấn phổi hoặc nhiễm nấm Talaromyces marneffei. Quản lý bệnh lý nấm đòi hỏi theo dõi sát sao việc sử dụng thuốc chống nấm chuyên khoa dài ngày và kiểm soát nền miễn dịch bệnh nhân.

Trường hợp sốt chưa rõ nguyên nhân và nhiễm trùng cơ hội

Một trong những nhiệm vụ lâm sàng quan trọng của khoa truyền nhiễm là chẩn đoán xác định các trường hợp sốt kéo dài chưa rõ nguyên nhân. Đây là những bệnh nhân có biểu hiện sốt cao liên tục hoặc ngắt quãng trên hai đến ba tuần nhưng qua các xét nghiệm thông thường chưa tìm ra căn nguyên. Bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm sẽ tiến hành các xét nghiệm vi sinh chuyên sâu, cấy máu, xét nghiệm sinh học phân tử PCR và thăm dò hình ảnh để tìm tác nhân vi khuẩn, vi rút, nấm hoặc ký sinh trùng tiềm ẩn.

Ngoài ra, khoa truyền nhiễm là nơi chăm sóc và điều trị chuyên biệt cho nhóm bệnh nhân suy giảm miễn dịch, bao gồm người nhiễm HIV/AIDS, người ghép tạng hoặc đang điều trị hóa trị ức chế miễn dịch. Nhóm đối tượng này rất dễ mắc các nhiễm trùng cơ hội nguy hiểm như viêm phổi do Pneumocystis jirovecii, nhiễm virus Cytomegalovirus, lao ngoài phổi hoặc nhiễm nấm não. Việc phát hiện sớm và điều trị dự phòng nhiễm trùng cơ hội giúp cải thiện đáng kể tiên lượng sống cho người bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin về các bệnh lý tại khoa truyền nhiễm mang tính chất tham khảo kiến thức y học tổng quan, không thay thế cho quá trình chẩn đoán chuyên khoa hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm như sốt cao kéo dài, nổi mụn nước, phát ban toàn thân, đi ngoài phân lỏng nhiều lần hoặc mệt mỏi kiệt sức, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hay thuốc trị ký sinh trùng để tự điều trị tại nhà. Việc dùng thuốc sai chỉ định có thể gây ra tình trạng kháng thuốc, giấu triệu chứng khiến bệnh tiến triển nặng hơn hoặc lây nhiễm cho người thân trong gia đình.

Tóm tắt

Khoa truyền nhiễm đóng vai trò thiết yếu trong việc chẩn đoán, điều trị các bệnh lý do vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Nhận biết rõ phạm vi các bệnh thuộc khoa truyền nhiễm giúp người bệnh chủ động đi thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín. Việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và thực hiện biện pháp phòng ngừa là yếu tố quyết định để kiểm soát hiệu quả bệnh truyền nhiễm.