Khô mắt sau sinh: Nguyên nhân, biểu hiện và cách cải thiện

Khô mắt sau sinh là gì?

Khô mắt sau sinh là tình trạng bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ do giảm tiết nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh sau quá trình sinh nở. Màng phim nước mắt bình thường bao gồm ba lớp là lớp mỡ, lớp nước và lớp nhầy, đóng vai trò giữ ẩm, nuôi dưỡng giác mạc và duy trì độ trong suốt của thị lực. Khi phụ nữ bước vào giai đoạn hậu sản, sự biến động mạnh mẽ của các hormone sinh dục nữ làm thay đổi chức năng điều tiết của tuyến lệ và chất lượng dịch tiết từ tuyến bã nhờn bờ mi. Đồng thời, việc mất nước qua tuyến sữa kết hợp với thói quen sinh hoạt xáo trộn khiến mắt không duy trì được màng ẩm ổn định. Tình trạng này khiến người mẹ thường xuyên cảm thấy xót mắt, chói sáng nhẹ và mờ mắt từng lúc, gây cản trở không nhỏ đến sinh hoạt và quá trình chăm sóc trẻ nhỏ mỗi ngày.

Những biểu hiện khô mắt thường gặp ở phụ nữ sau sinh

Triệu chứng khô mắt ở sản phụ có thể xuất hiện từ mức độ nhẹ đến khó chịu rõ rệt, dao động tùy thuộc vào thể trạng và môi trường sống của người mẹ. Dấu hiệu phổ biến nhất là cảm giác mắt bị cộm ráp, châm chích hoặc bỏng rát như có dị vật nằm dưới mi mắt, đặc biệt gia tăng vào buổi chiều tối hoặc sau khi vừa ngủ dậy.

Nhiều sản phụ còn gặp hiện tượng chảy nước mắt sống phản xạ, tức là bề mặt mắt bị khô kích thích tuyến lệ tiết ra một lượng lớn nước mắt loãng nhưng không đủ thành phần dầu để giữ ẩm lâu bền. Mắt cũng trở nên nhạy cảm hơn trước ánh sáng mặt trời, ánh đèn màn hình điện thoại và luồng gió quạt. Ngoài ra, mi mắt có thể hơi sưng nhẹ, có ghèn bám quanh chân lông mi và thị lực dao động, nhìn mờ từng lúc nhưng rõ lại sau vài lần chớp mắt liên tục.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng khô mắt sau kỳ sinh nở

Nguyên nhân cốt lõi gây khô mắt ở phụ nữ sau sinh là sự biến động sinh lý của hệ nội tiết. Khi kết thúc thai kỳ và bắt đầu tiết sữa nuôi con, nồng độ estrogen và progesterone trong máu giảm mạnh, làm giảm hoạt động tiết dịch của tuyến lệ và khiến tuyến bã nhờn meibomius dễ bị tắc nghẽn, dẫn tới nước mắt bốc hơi nhanh chóng.

Thêm vào đó, chế độ sinh hoạt của người mẹ sau sinh thường chịu nhiều xáo trộn lớn. Tình trạng mất ngủ triền miên, thức khuya chăm con nhiều cữ trong đêm làm gián đoạn thời gian nghỉ ngơi cần thiết để bề mặt nhãn cầu phục hồi. Nhu cầu nước của cơ thể tăng cao để phục vụ quá trình tạo sữa mẹ, nếu người mẹ không uống đủ nước thì lượng dịch nuôi dưỡng mắt cũng sụt giảm. Việc sử dụng điện thoại liên tục khi cho con bú trong phòng điều hòa khô lạnh hoặc thiếu ánh sáng cũng là tác nhân thúc đẩy khô mắt tiến triển nhanh hơn.

Cách chăm sóc và cải thiện khô mắt tại nhà cho mẹ sau sinh

Để xoa dịu đôi mắt mệt mỏi và tái lập độ ẩm tự nhiên, người mẹ có thể áp dụng các biện pháp vệ sinh và chăm sóc bờ mi đơn giản tại nhà. Chườm ấm mắt bằng khăn sạch nhúng nước ấm khoảng bốn mươi độ C trong năm đến mười phút mỗi ngày giúp làm mềm các chất bã nhờn ứ đọng, khai thông các tuyến bã meibomius và cải thiện lớp mỡ màng phim nước mắt.

Sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là giải pháp hỗ trợ bôi trơn an toàn và hiệu quả cho phụ nữ đang cho con bú. Sản phụ nên lựa chọn các tép nhỏ dùng trong ngày dưới sự tư vấn của dược sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa mắt để tránh gây kích ứng nhãn cầu. Đồng thời, cần tạo thói quen chớp mắt đều đặn khi sử dụng thiết bị điện tử, hạn chế ngồi trực diện với hướng gió quạt hoặc luồng khí thổi ra từ máy điều hòa.

Xây dựng lối sống và dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi thị lực

Chế độ ăn uống cân bằng đóng vai trò thiết yếu giúp cải thiện chất lượng màng nước mắt từ bên trong. Người mẹ nên tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu axit béo omega 3 như cá hồi, hạt chia, hạt óc chó và dầu hạt lanh, bởi dưỡng chất này có đặc tính kháng viêm tự nhiên và hỗ trợ hoạt động của tuyến nhờn bờ mi.

Bên cạnh đó, việc bổ sung đầy đủ vitamin A, vitamin C và vitamin E từ các loại rau xanh đậm cùng củ quả có màu cam đỏ giúp nuôi dưỡng biểu mô giác mạc khỏe mạnh. Sản phụ cần chú ý uống đủ từ hai đến hai lít rưỡi nước mỗi ngày nhằm đảm bảo thể tích tuần hoàn và phục vụ việc tạo sữa. Hãy cố gắng tranh thủ ngủ ngắn theo các cữ ngủ của em bé để mắt có thời gian thư giãn, hạn chế thức khuya lướt màn hình nhằm giảm tải tối đa áp lực điều tiết lên cơ thể.

Lưu ý an toàn

Mặc dù khô mắt sau sinh đa phần là rối loạn lành tính, sản phụ không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ nhãn khoa. Việc lạm dụng thuốc kháng viêm bừa bãi có thể làm tăng nhãn áp hoặc che lấp các bệnh lý giác mạc nguy hiểm. Nếu mắt có dấu hiệu đau nhức dữ dội, đỏ rực, giảm thị lực liên tục, tiết nhiều dịch mủ vàng xanh hoặc sợ ánh sáng nghiêm trọng, người mẹ cần nhanh chóng đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí chuẩn xác.

Tóm tắt

Khô mắt sau sinh là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước những thay đổi nội tiết tố và nhịp sinh hoạt mới mẻ sau vượt cạn. Bằng việc duy trì thói quen chườm ấm bờ mi, bổ sung dinh dưỡng hợp lý, uống đủ nước và dùng nước mắt nhân tạo an toàn, người mẹ hoàn toàn có thể tìm lại đôi mắt êm dịu, sáng khỏe để an tâm chăm sóc con yêu.