Bị sốt khi mang thai 3 tháng giữa và những lưu ý để bảo vệ thai nhi

Bị sốt khi mang thai 3 tháng giữa là gì?

Sốt là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch nhằm chống lại các tác nhân xâm nhập như virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Ở phụ nữ mang thai, thân nhiệt cơ bản thường cao hơn người bình thường khoảng 0,3 đến 0,5 độ C do tác động của hormone progesterone và tốc độ chuyển hóa tăng cao. Người mang thai được xác định là bị sốt khi nhiệt độ cơ thể đo tại miệng hoặc nách đạt từ 38 độ C trở lên.

Giai đoạn 3 tháng giữa thai kỳ kéo dài từ tuần thứ 13 đến hết tuần thứ 27. Đây là thời kỳ thai nhi phát triển mạnh mẽ về thể chất và hoàn thiện chức năng các cơ quan. Mặc dù hàng rào nhau thai đã phát triển hoàn chỉnh hơn so với giai đoạn đầu, các đợt sốt cao kéo dài hoặc bắt nguồn từ các ổ nhiễm trùng nghiêm trọng vẫn có thể tác động tiêu cực đến môi trường nuôi dưỡng thai nhi và đe dọa sự an toàn của thai kỳ.

Các nguyên nhân phổ biến gây sốt ở tam cá nguyệt thứ hai

Trong tam cá nguyệt thứ hai, cơ thể phụ nữ có nhiều biến chuyển về hệ miễn dịch và giải phẫu, tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh xâm nhập. Cảm cúm thông thường do virus cúm mùa hoặc rhinovirus là nguyên nhân rất phổ biến, gây sốt kèm ho, nghẹt mũi và mệt mỏi. Bên cạnh đó, nhiễm trùng đường hô hấp trên như viêm họng, viêm amidan hay viêm phế quản cũng thường khởi phát cơn sốt ở thai phụ.

Một nguyên nhân thường gặp khác là nhiễm trùng đường tiết niệu, bao gồm viêm bàng quang hoặc viêm đài bể thận, do tử cung mở rộng chèn ép niệu quản gây ứ đọng nước tiểu. Các bệnh truyền nhiễm lưu hành như sốt xuất huyết Dengue, thủy đậu, sởi, nhiễm khuẩn listeriosis qua thực phẩm ô nhiễm hoặc ngộ độc thức ăn đường tiêu hóa cũng có thể làm thân nhiệt tăng cao. Mẹ bầu cần lưu ý theo dõi các triệu chứng kèm theo để bác sĩ xác định chính xác căn nguyên.

Mức độ ảnh hưởng của cơn sốt đến thai phụ và thai nhi

Tam cá nguyệt thứ hai là giai đoạn các cơ quan quan trọng của thai nhi đã bước qua thời kỳ định hình sơ khởi, do đó nguy cơ dị tật bẩm sinh do sốt thấp hơn so với 3 tháng đầu. Mặc dù vậy, thân nhiệt người mẹ duy trì ở mức cao trên 38,5 độ C trong thời gian dài vẫn gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường buồng ối và sự phát triển của thai nhi.

Khi người mẹ sốt cao, nhịp tim thai có thể tăng nhanh thứ phát theo nhịp tim mẹ. Tình trạng mất nước và rối loạn điện giải do sốt làm giảm lưu lượng máu tưới qua bánh nhau, hạn chế nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất đến thai nhi. Đáng lo ngại hơn, các phản ứng viêm toàn thân và độc tố vi khuẩn có thể kích hoạt các cơn co thắt tử cung bất thường, làm tăng nguy cơ dọa sảy thai muộn, vỡ ối sớm hoặc sinh non. Bản thân người mẹ cũng dễ kiệt sức, suy giảm đề kháng và gặp biến chứng hô hấp hay tuần hoàn nếu không được kiểm soát tốt.

Biện pháp chăm sóc và hạ nhiệt an toàn tại nhà cho mẹ bầu

Khi phát hiện nhiệt độ cơ thể từ 37,5 độ C trở lên, người mẹ cần nghỉ ngơi hoàn toàn tại phòng thoáng khí, tránh gió lùa trực tiếp và không mặc quần áo quá chật hoặc ủ ấm quá mức. Thai phụ nên nới lỏng trang phục, chọn chất liệu cotton mỏng nhẹ, thấm hút mồ hôi tốt để tạo điều kiện tản nhiệt tự nhiên qua bề mặt da.

Biện pháp hạ nhiệt vật lý an toàn là dùng khăn mềm nhúng nước ấm khoảng 37 độ C, vắt ráo rồi lau nhẹ nhàng tại các vị trí có mạch máu lớn chạy nông như hai bên cổ, nách và bẹn. Thai phụ cần uống nhiều nước lọc ấm, nước canh hoặc dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ để bù lại lượng chất lỏng thất thoát do tăng thân nhiệt. Việc dùng thuốc hạ sốt, phổ biến nhất là paracetamol đơn chất, chỉ được thực hiện theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa hoặc dược sĩ; tuyệt đối không dùng aspirin, ibuprofen hay các thuốc chống viêm không steroid khác vì nguy cơ đóng sớm ống động mạch của thai nhi.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Mặc dù một số cơn sốt nhẹ do siêu vi có thể tự thuyên giảm, người phụ nữ mang thai không nên chủ quan tự theo dõi tại nhà nếu cơn sốt có xu hướng tăng dần. Cần đến ngay bệnh viện phụ sản hoặc cơ sở y tế gần nhất khi thân nhiệt đo tại nách đạt từ 38,5 độ C trở lên và không đáp ứng với các biện pháp hạ nhiệt thông thường sau 24 giờ.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm đi kèm cần can thiệp cấp cứu bao gồm: đau đầu dữ dội, cứng cổ, khó thở, tức ngực, phát ban đỏ lan rộng khắp cơ thể, đau buốt vùng hông lưng hoặc hạ vị dữ dội. Ngoài ra, các biểu hiện sản khoa khẩn cấp như đau bụng dưới từng cơn, xuất hiện cơn co cứng tử cung, ra máu âm đạo, rỉ dịch ối hoặc nhận thấy cử động thai máy giảm rõ rệt đều đòi hỏi bác sĩ sản khoa thăm khám ngay để bảo tồn thai kỳ.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng bất kỳ loại thuốc hạ sốt, kháng sinh hay thảo dược nào khi chưa có hướng dẫn chuyên môn từ nhân viên y tế. Khi phát hiện sốt cao hoặc xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về sản khoa, thai phụ cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa sản ngay lập tức.

Tóm tắt

Sốt trong 3 tháng giữa thai kỳ là triệu chứng cảnh báo cơ thể người mẹ đang gặp vấn đề nhiễm trùng hoặc rối loạn sức khỏe. Việc chủ động nhận biết dấu hiệu, chăm sóc hạ sốt đúng cách và đi khám chuyên khoa kịp thời là biện pháp hữu hiệu nhất giúp bảo vệ an toàn cho cả thai phụ và thai nhi suốt thai kỳ.