Khô mắt ở bà bầu: Nguyên nhân và cách khắc phục

Khô mắt ở bà bầu là gì?

Khô mắt khi mang thai là tình trạng bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ do giảm tiết nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi quá nhanh. Màng phim nước mắt bình thường bao gồm ba lớp thiết yếu là lớp nhầy, lớp nước và lớp mỡ, hoạt động nhịp nhàng để giữ ẩm, nuôi dưỡng biểu mô giác mạc và bảo vệ mắt khỏi tác nhân gây hại từ môi trường bên ngoài.

Trong thai kỳ, sự xáo trộn hormone không chỉ tác động lên các cơ quan sinh sản mà còn làm thay đổi bài tiết của tuyến lệ và tuyến meibomius ở bờ mi. Điều này khiến cho màng nước mắt mất tính ổn định, dễ bị phá vỡ và gây ra các cảm giác cộm xốn như có cát trong mắt, ngứa ngáy, đỏ nhẹ hoặc mỏi mắt nhanh chóng. Đa số các trường hợp khô mắt thai kỳ chỉ mang tính chất tạm thời và sẽ dần phục hồi ổn định sau khi sinh con.

Nguyên nhân gây ra hiện tượng khô mắt ở phụ nữ mang thai

Trong giai đoạn mang thai, nồng độ hormone estrogen và progesterone trong cơ thể phụ nữ có sự biến động rất lớn. Sự thay đổi nội tiết tố này tác động trực tiếp đến hoạt động của tuyến meibomius nằm ở bờ mi, vốn có nhiệm vụ tiết ra lớp lipid bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Khi lớp dầu này suy giảm hoặc biến đổi chất lượng, nước mắt sẽ bay hơi nhanh hơn bình thường, dẫn tới hiện tượng khô rát bề mặt nhãn cầu.

Bên cạnh yếu tố nội tiết, sự tích tụ dịch trong các mô của cơ thể thai phụ cũng làm thay đổi độ cong và độ dày của giác mạc, khiến màng phim nước mắt khó phân bố đều trên bề mặt mắt. Ngoài ra, thói quen sử dụng điện thoại thông minh, làm việc liên tục trước máy tính trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp, hoặc tình trạng thiếu ngủ, ốm nghén dẫn đến thiếu hụt nước và dưỡng chất cũng góp phần làm cho mắt của mẹ bầu dễ bị tổn thương, cộm xốn và nhạy cảm hơn trước các tác nhân môi trường.

Biện pháp làm dịu và chăm sóc mắt tại nhà an toàn cho thai phụ

Để cải thiện cảm giác khó chịu do khô mắt gây ra, phụ nữ mang thai có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tự nhiên và lành tính hàng ngày. Biện pháp chườm ấm lên vùng mi mắt bằng khăn sạch nhúng nước ấm trong khoảng năm đến mười phút mỗi ngày giúp làm thông thoáng các tuyến dầu meibomius, từ đó cải thiện chất lượng màng phim nước mắt một cách tự nhiên.

Mẹ bầu cũng nên chú ý vệ sinh bờ mi nhẹ nhàng bằng gạc y tế hoặc nước muối sinh lý đẳng trương để loại bỏ bụi bẩn và chất tiết tích tụ. Khi làm việc với màn hình vi tính hoặc đọc sách, hãy chủ động áp dụng quy tắc nghỉ ngơi cho mắt: sau mỗi hai mươi phút làm việc, nhìn xa khoảng sáu mét trong vòng hai mươi giây kết hợp chớp mắt chủ động nhiều lần. Việc đặt một máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc nơi làm việc cũng giúp giảm bớt tốc độ bay hơi của nước mắt.

Lưu ý khi sử dụng nước mắt nhân tạo và dung dịch nhỏ mắt

Nước mắt nhân tạo là giải pháp hỗ trợ phổ biến giúp bôi trơn nhãn cầu và bù đắp lượng ẩm thiếu hụt. Tuy nhiên, đối với phụ nữ mang thai, việc lựa chọn dung dịch nhỏ mắt đòi hỏi sự thận trọng cao độ nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sự phát triển của thai nhi. Các chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo thai phụ chỉ nên sử dụng các dòng nước mắt nhân tạo đơn liều, không chứa chất bảo quản như benzalkonium chloride để tránh gây độc cho biểu mô giác mạc.

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất kháng sinh, hoạt chất co mạch làm giảm đỏ mắt cấp tốc hoặc corticoid khi chưa có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ. Khi nhỏ mắt, mẹ bầu nên rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng, tránh để đầu lọ chạm vào lông mi hay kết mạc, đồng thời có thể dùng ngón tay ấn nhẹ vào góc trong của mắt cạnh sống mũi khoảng một phút để hạn chế lượng thuốc hấp thu vào tuần hoàn toàn thân.

Chế độ dinh dưỡng và lối sống giúp duy trì độ ẩm cho mắt

Một chế độ sinh hoạt điều độ và dinh dưỡng đầy đủ đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ thị lực cho mẹ bầu. Uống đủ từ hai đến hai lít rưỡi nước mỗi ngày giúp duy trì sự bài tiết dịch của cơ thể, bao gồm cả tuyến lệ. Bổ sung các thực phẩm giàu acid béo omega 3 như hạt chia, hạt óc chó, dầu hạt lanh và các loại cá béo đã được chế biến chín kỹ sẽ hỗ trợ nâng cao chất lượng lớp lipid trên màng nước mắt.

Đồng thời, mẹ bầu nên tăng cường các loại rau củ có màu xanh thẫm và vàng cam như cà rốt, bí đỏ, ớt chuông, bông cải xanh để cung cấp tiền vitamin A và các chất chống oxy hóa tự nhiên. Bên cạnh đó, thai phụ cần chú ý ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, đeo kính râm bảo vệ mắt khi đi ra ngoài trời nắng gió hoặc nơi nhiều khói bụi, và tạm thời ngưng sử dụng kính áp tròng để giảm thiểu kích ứng giác mạc trong suốt thai kỳ.

Thời điểm mẹ bầu bị khô mắt cần đi khám bác sĩ chuyên khoa

Mặc dù khô mắt trong thai kỳ phần lớn là hiện tượng sinh lý lành tính, nhưng đôi khi các rối loạn thị giác có thể là dấu hiệu cảnh báo những biến chứng thai kỳ nghiêm trọng, chẳng hạn như tiền sản giật. Mẹ bầu cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt hoặc liên hệ với bác sĩ sản khoa khi nhận thấy mắt bị đau nhức dữ dội, đỏ rực, chảy mủ hoặc xuất hiện tiết tố màu xanh vàng.

Ngoài ra, nếu cảm giác khô mắt đi kèm các triệu chứng như nhìn mờ đột ngột, nhìn đôi, thấy đốm đen hoặc chớp sáng trước mắt, nhạy cảm quá mức với ánh sáng kèm theo đau đầu dữ dội và sưng phù tay chân, mẹ bầu cần được cấp cứu y tế ngay lập tức. Việc thăm khám kịp thời giúp loại trừ các bệnh lý viêm giác mạc nguy hiểm và bảo đảm sức khỏe an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Phụ nữ mang thai không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc co mạch hoặc thuốc nhỏ mắt chứa corticoid để tự chữa trị tại nhà. Mọi thay đổi bất thường về thị lực, nhìn mờ hoặc đau nhức mắt cần được bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa và sản khoa kiểm tra trực tiếp để loại trừ biến chứng thai kỳ nguy hiểm.

Tóm tắt

Tình trạng khô mắt khi mang thai thường mang tính tạm thời và có thể thuyên giảm đáng kể nếu mẹ bầu biết cách chăm sóc mắt khoa học mỗi ngày. Việc giữ gìn vệ sinh bờ mi, chớp mắt đều đặn, cho mắt nghỉ ngơi và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ dung dịch nhỏ mắt nào là chìa khóa để bảo vệ thị lực an toàn suốt thai kỳ.