Khô mắt nên dùng thuốc gì để cải thiện an toàn và

Khô mắt nên dùng thuốc gì là gì?

Khô mắt xảy ra khi có sự mất cân bằng trong hệ thống màng phim nước mắt bao phủ giác mạc và kết mạc. Màng phim này gồm ba lớp thiết yếu: lớp lipid ngoài cùng giúp ngăn bốc hơi nước mắt, lớp nước ở giữa cung cấp oxy cùng dưỡng chất, và lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt bám dính đều trên biểu mô giác mạc. Khi một trong các lớp này bị suy giảm chức năng do tuổi tác, làm việc máy tính liên tục, môi trường điều hòa khô hanh hoặc viêm bờ mi, mắt sẽ nhanh chóng bị khô ráp và tổn thương bề mặt.

Mục tiêu chính của việc dùng thuốc trong điều trị khô mắt là bổ sung độ ẩm thiếu hụt, bôi trơn bề mặt nhãn cầu, giảm ma sát khi chớp mắt và ngăn ngừa phản ứng viêm tiến triển. Tùy thuộc vào nguyên nhân là khô mắt do thiếu nước hay do tăng bốc hơi, người bệnh sẽ cần những nhóm sản phẩm hỗ trợ riêng biệt để phục hồi sự thoải mái cho đôi mắt.

Nước mắt nhân tạo giúp bôi trơn và phục hồi màng phim nước mắt

Nước mắt nhân tạo là lựa chọn hàng đầu và phổ biến nhất nhằm bổ sung độ ẩm, củng cố màng phim nước mắt và giảm nhanh cảm giác cộm rát, xốn mắt. Các sản phẩm này thường chứa những hoạt chất có khả năng giữ nước cao như natri hyaluronate, carboxymethylcellulose, hydroxypropyl methylcellulose hoặc trehalose.

Đối với người bị khô mắt mạn tính, người làm việc nhiều trước màn hình máy tính hoặc người có cơ địa nhạy cảm, các chuyên gia nhãn khoa khuyến khích ưu tiên dùng nước mắt nhân tạo dạng tép đơn liều không chứa chất bảo quản. Dạng tép này giúp hạn chế tối đa nguy cơ kích ứng biểu mô giác mạc khi phải nhỏ mắt nhiều lần trong ngày. Trong khi đó, các lọ đa liều có chất bảo quản thường chỉ thích hợp cho người có triệu chứng nhẹ và tần suất sử dụng dưới 4 lần mỗi ngày.

Gel và mỡ tra mắt hỗ trợ bảo vệ mắt vào ban đêm

Khi mắt bị khô ở mức độ trung bình đến nặng hoặc xuất hiện cảm giác cay rát dữ dội vào ban đêm và sáng sớm thức dậy, các chế phẩm dạng gel hoặc thuốc mỡ bôi trơn nhãn cầu là giải pháp hỗ trợ đắc lực. Thành phần phổ biến của nhóm này gồm carbomer kết hợp với các chất béo bôi trơn, tạo nên một lớp màng bảo vệ bền vững ngăn ngừa sự bốc hơi nước mắt trong suốt giấc ngủ.

Do đặc tính có độ nhớt cao, gel dưỡng mắt và mỡ tra mắt thường gây nhìn mờ thoáng qua ngay sau khi sử dụng. Vì vậy, người dùng nên tra thuốc ngay trước khi đi ngủ thay vì dùng trong giờ làm việc ban ngày. Khi thức dậy, bạn có thể vệ sinh nhẹ nhàng vùng bờ mi bằng nước muối sinh lý để loại bỏ cặn gel thừa bám quanh mí mắt.

Thuốc nhỏ mắt kháng viêm và điều hòa miễn dịch theo đơn

Trong những trường hợp khô mắt do phản ứng viêm mạn tính ở bề mặt nhãn cầu hoặc rối loạn chức năng tuyến Meibomius kéo dài, bác sĩ chuyên khoa mắt có thể chỉ định thêm các thuốc điều trị viêm đặc hiệu. Hai nhóm thuốc thường được cân nhắc là cyclosporine nhỏ mắt và lifitegrast, có cơ chế ức chế phản ứng viêm qua trung gian miễn dịch, từ đó kích thích mắt tự phục hồi khả năng sản xuất nước mắt tự nhiên.

Ngoài ra, một số đợt viêm cấp tính có thể được kiểm soát ngắn hạn bằng thuốc nhỏ mắt chứa corticosteroid liều thấp. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc kháng viêm chứa corticoid vì nguy cơ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc nhiễm trùng cơ hội trên giác mạc. Toàn bộ phác đồ này bắt buộc phải có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ.

Những sai lầm cần tránh khi tự ý chọn thuốc nhỏ mắt

Rất nhiều người có thói quen ra hiệu thuốc mua các loại dung dịch nhỏ mắt làm giảm đỏ cấp tốc hoặc nước muối sinh lý thông thường để tự chữa khô mắt. Tuy nhiên, các thuốc chứa hoạt chất co mạch như tetrahydrozoline hay naphazoline chỉ che giấu tạm thời tình trạng đỏ mắt, nếu lạm dụng sẽ gây giãn mạch hồi ứng, làm bề mặt mắt càng khô rát và phụ thuộc thuốc nặng nề hơn.

Bên cạnh đó, việc rửa mắt quá nhiều bằng nước muối sinh lý không chuyên biệt có thể làm rửa trôi các protein và lipid bảo vệ tự nhiên trong nước mắt. Một thói quen sai lầm khác là dùng lại lọ thuốc đã mở nắp quá 1 tháng hoặc để đầu ống nhỏ chạm vào lông mi, ngón tay, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập vào dung dịch nhỏ mắt và gây viêm kết mạc nhiễm khuẩn.

Kỹ thuật tra nhỏ thuốc đúng cách để tối ưu hiệu quả

Để thuốc phát huy tác dụng tối đa và không gây tổn hại nhãn cầu, quy trình nhỏ mắt cần tuân thủ đúng kỹ thuật vô khuẩn. Trước khi thao tác, bạn cần rửa sạch tay bằng xà phòng. Khi nhỏ, ngửa nhẹ đầu ra sau, dùng một ngón tay kéo nhẹ mi dưới xuống tạo thành một túi cùng kết mạc nhỏ rồi bóp nhẹ 1 giọt dung dịch vào khoảng trống này, tránh nhỏ trực tiếp vào chính giữa lòng đen giác mạc.

Sau khi nhỏ giọt thuốc, hãy nhắm nhẹ mắt trong khoảng 1 đến 2 phút và dùng ngón tay ấn nhẹ vào góc trong của mắt gần sống mũi. Thao tác chặn điểm lệ này giúp giữ thuốc lưu lại trên bề mặt nhãn cầu lâu hơn, đồng thời hạn chế lượng thuốc chảy xuống họng gây vị đắng khó chịu. Nếu cần nhỏ từ 2 loại thuốc trở lên, hãy cách nhau ít nhất 5 đến 10 phút.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về thuốc và dung dịch nhỏ mắt trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của thầy thuốc. Người bệnh không được tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc kháng viêm corticosteroid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ nhãn khoa. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như đau nhức mắt dữ dội, sợ ánh sáng, suy giảm thị lực đột ngột hoặc mắt tiết nhiều dử mủ, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Lựa chọn dung dịch dưỡng mắt phù hợp phụ thuộc vào mức độ khô mắt, nguyên nhân gây bệnh và thói quen sinh hoạt của từng cá nhân. Việc sử dụng đúng loại chế phẩm bôi trơn, tuân thủ hướng dẫn y khoa và chủ động thăm khám định kỳ tại chuyên khoa mắt là biện pháp tốt nhất giúp bảo vệ thị lực cũng như duy trì màng phim nước mắt khỏe mạnh.