Khô mắt có nên nhỏ nước muối không và giải pháp dưỡng ẩm

Khô mắt có nên nhỏ nước muối không là gì?

Khô mắt là một hội chứng nhãn khoa mạn tính xảy ra khi bề mặt mắt không nhận đủ độ ẩm cần thiết, bắt nguồn từ việc lượng nước mắt tiết ra không đủ hoặc chất lượng màng phim nước mắt kém khiến nước mắt bay hơi quá nhanh. Tình trạng này thường gây ra các biểu hiện như cảm giác cộm xốn như có cát, cay mắt, nóng rát, nhìn mờ thoáng qua và nhạy cảm với ánh sáng. Nhỏ nước muối sinh lý thường bị hiểu nhầm là cách cấp ẩm nhanh, nhưng về mặt dược lý nhãn khoa, nước muối chỉ có vai trò làm sạch cơ học chứ không có các phân tử giữ ẩm chuyên biệt để phục hồi tính toàn vẹn của màng phim nước mắt.

Tác dụng thực tế của nước muối sinh lý đối với mắt

Nước muối sinh lý dùng cho mắt là dung dịch natri clorid đẳng trương nồng độ 0,9%, có áp suất thẩm thấu tương đương với dịch cơ thể tự nhiên. Nhờ đặc tính này, dung dịch giúp làm dịu cảm giác cộm rát nhẹ tức thì khi mắt bị kích ứng hoặc dính bụi bẩn. Ngoài ra, việc nhỏ nước muối giúp rửa trôi các hạt bụi li ti, chất gây dị ứng và bửu dịch tiết bám trên bờ mi và bề mặt nhãn cầu một cách an toàn.

Tuy nhiên, người bệnh cần phân biệt rõ ràng giữa tác dụng làm sạch cơ học và khả năng giữ ẩm. Nước muối sinh lý hoàn toàn không chứa các chất nhầy, chất điện giải đa dạng hay chất bôi trơn nhân tạo như cấu trúc sinh lý của màng phim nước mắt. Do đó, việc dùng nước muối chỉ mang lại cảm giác dễ chịu thoáng qua và bay hơi rất nhanh sau khi nhỏ.

Vì sao lạm dụng nước muối có thể làm khô mắt nặng hơn

Màng phim nước mắt tự nhiên bao phủ bề mặt giác mạc gồm ba lớp phức tạp: lớp mỡ bên ngoài ngăn bay hơi, lớp nước ở giữa cung cấp oxy cùng dưỡng chất và lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt bám dính. Khi bị khô mắt, màng phim này vốn đã mất cân bằng hoặc suy giảm chất lượng. Nhỏ nước muối sinh lý liên tục vô tình làm loãng và rửa trôi lớp mỡ cùng lớp nhầy tự nhiên còn sót lại.

Khi các thành phần bảo vệ bị cuốn trôi, bề mặt nhãn cầu tiếp xúc trực tiếp với không khí nhiều hơn, khiến tốc độ bay hơi nước mắt diễn ra nhanh hơn. Hệ quả là sau vài phút thấy mát dịu ban đầu, người bệnh sẽ cảm thấy mắt nhanh khô hơn, cộm xốn tăng lên và buộc phải nhỏ thuốc liên tục, tạo thành vòng lặp tổn thương biểu mô giác mạc.

Sự khác biệt giữa nước mắt nhân tạo và dung dịch rửa mắt

Đối với tình trạng khô mắt mạn tính hoặc khô mắt do làm việc máy tính, lựa chọn phù hợp hơn là nước mắt nhân tạo. Các chế phẩm nước mắt nhân tạo được bào chế với các hợp chất polymer như natri hyaluronate, carboxymethylcellulose hoặc hydroxypropyl methylcellulose giúp duy trì độ ẩm kéo dài và phục hồi bề mặt nhãn cầu.

Người bệnh nên phân biệt giữa các sản phẩm nước muối sinh lý dùng để súc họng, rửa vết thương ngoài da với thuốc nhỏ mắt vô trùng. Tuyệt đối không lấy chai nước muối sinh lý loại lớn dùng để ngâm rửa đem nhỏ vào mắt vì quy chuẩn vô trùng và dụng cụ chiết rót không đảm bảo an toàn cho mắt. Khi chọn nước mắt nhân tạo, ưu tiên các loại tép nhỏ không chứa chất bảo quản nếu phải sử dụng nhiều lần trong ngày.

Các biện pháp hỗ trợ cải thiện khô mắt tự nhiên tại nhà

Để cải thiện tình trạng khô mắt hiệu quả mà không phụ thuộc vào việc nhỏ mắt liên tục, người bệnh nên điều chỉnh thói quen sinh hoạt hàng ngày. Khi làm việc với màn hình máy tính hoặc điện thoại, nên áp dụng quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong ít nhất 20 giây và chớp mắt chủ động đều đặn.

Bên cạnh đó, việc tăng cường độ ẩm trong phòng làm việc có máy điều hòa bằng máy tạo ẩm, đeo kính râm bảo vệ mắt khi ra gió bụi và hạn chế để hướng gió quạt thổi thẳng vào mặt là những giải pháp bảo vệ màng phim nước mắt rất hữu ích. Bổ sung chế độ ăn giàu axit béo omega-3 từ cá béo, các loại hạt cũng góp phần hỗ trợ hoạt động của tuyến meibomius tiết lớp mỡ cho màng nước mắt.

Lưu ý an toàn

Không tự ý pha nước muối ăn tại nhà để nhỏ vào mắt vì nồng độ muối không chuẩn xác và nguy cơ nhiễm khuẩn rất cao, có thể dẫn tới viêm loét giác mạc. Dung dịch nước muối sinh lý mở nắp quá thời hạn khuyến cáo từ nhà sản xuất (thường sau 15 đến 30 ngày) cần được loại bỏ. Nếu khô mắt đi kèm các triệu chứng như mắt đỏ dữ dội, đau nhức sâu trong hốc mắt, giảm thị lực đột ngột hoặc tiết rỉ mủ, người bệnh cần đến bệnh viện mắt để được khám chuyên khoa kịp thời.

Tóm tắt

Dung dịch nước muối sinh lý hữu ích để làm sạch cơ học nhưng không phải là giải pháp điều trị khô mắt lâu dài. Để kiểm soát hiệu quả tình trạng kích ứng và bảo vệ giác mạc, người bệnh nên ưu tiên nước mắt nhân tạo chuyên biệt và đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt nếu triệu chứng kéo dài.