Khi nào nên cắt trĩ ngoại và khi nào nên thắt búi trĩ?

Khi nào nên cắt trĩ ngoại?

Bệnh trĩ được phân loại thành trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp dựa trên vị trí xuất phát của búi trĩ so với đường lược hậu môn. Mỗi loại trĩ có đặc điểm mô học và sinh lý thần kinh riêng biệt, quyết định hướng can thiệp y khoa phù hợp. Thắt búi trĩ bằng vòng cao su là thủ thuật dùng vòng siết đáy búi trĩ để làm ngưng nguồn máu nuôi dưỡng, chỉ được thực hiện đối với trĩ nội nằm phía trên đường lược nơi không có dây thần kinh cảm giác đau. Trong khi đó, phẫu thuật cắt trĩ ngoại là can thiệp ngoại khoa nhằm bóc tách và loại bỏ hoàn toàn búi trĩ nằm dưới đường lược khi có biến chứng tắc mạch, viêm loét hoặc kích thước búi trĩ phì đại nghiêm trọng. Việc chọn đúng phương pháp can thiệp là yếu tố then chốt giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế đau đớn cho người bệnh.

Sự khác biệt bản chất giữa trĩ ngoại và trĩ nội trong chỉ định can thiệp

Vị trí giải phẫu là yếu tố then chốt quyết định phương pháp can thiệp cho bệnh trĩ. Đường lược là mốc ranh giới quan trọng phân chia ống hậu môn. Búi trĩ nội hình thành ở phía trên đường lược, được bao phủ bởi niêm mạc không có thụ thể thần kinh cảm giác đau thể tạng. Do đó, các can thiệp như thắt vòng cao su có thể thực hiện nhẹ nhàng mà ít gây cảm giác đau rát dữ dội.

Ngược lại, trĩ ngoại xuất phát ở phía dưới đường lược, được che phủ bởi lớp da nhạy cảm chứa mạng lưới đầu mút dây thần kinh cảm giác dày đặc. Mọi tác động cơ học trực tiếp như thắt nghẹt hay cắt bỏ tại khu vực này nếu không có gây tê thích hợp đều gây kích thích đau đớn nghiêm trọng. Vì vậy, nguyên tắc y khoa bắt buộc là tuyệt đối không áp dụng thủ thuật thắt vòng cao su cho búi trĩ ngoại đơn thuần, mà mỗi loại trĩ cần tuân thủ đúng phương pháp điều trị riêng biệt.

Khi nào người bệnh cần cân nhắc cắt trĩ ngoại

Phần lớn các trường hợp trĩ ngoại mức độ nhẹ đều được ưu tiên điều trị nội khoa kết hợp thay đổi lối sống. Can thiệp phẫu thuật cắt trĩ ngoại chỉ được đặt ra khi xuất hiện các tình huống bệnh lý cụ thể. Chỉ định phổ biến nhất là trĩ ngoại tắc mạch hay còn gọi là huyết khối búi trĩ, xảy ra khi cục máu đông hình thành bên trong búi trĩ gây sưng tấy tím tái, căng cứng và đau nhức dữ dội. Trong vòng 48 đến 72 giờ đầu kể từ khi khởi phát huyết khối, tiểu phẫu rạch lấy huyết khối hoặc cắt trĩ ngoại đem lại hiệu quả giảm đau nhanh chóng và ngăn ngừa hoại tử.

Bên cạnh đó, phẫu thuật cắt trĩ ngoại cũng được xem xét khi búi trĩ có kích thước quá lớn, gây vướng víu thường xuyên, cản trở việc vệ sinh vùng hậu môn, dẫn đến ngứa ngáy và viêm nhiễm da quanh hậu môn tái diễn nhiều lần. Những trường hợp trĩ hỗn hợp gồm cả búi trĩ nội sa kèm trĩ ngoại liên kết phức tạp, xơ hóa nhiều hoặc xuất hiện tổn thương nứt kẽ hậu môn mạn tính đi kèm cũng thường cần đến phẫu thuật triệt để.

Thời điểm thích hợp để thực hiện thủ thuật thắt búi trĩ

Thắt búi trĩ bằng vòng cao su là một thủ thuật ngoại trú phổ biến, xâm lấn tối thiểu nhưng chỉ được áp dụng riêng cho các búi trĩ nội. Bác sĩ chuyên khoa sẽ luồn một dụng cụ chuyên dụng qua ống soi hậu môn để đặt một hoặc nhiều vòng cao su nhỏ thắt chặt vào đáy của búi trĩ nội. Mục đích của thủ thuật là ngăn chặn nguồn cấp máu nuôi dưỡng, khiến búi trĩ dần hoại tử vô trùng và tự rụng ra ngoài cùng vòng cao su sau khoảng 7 đến 10 ngày.

Thủ thuật này đặc biệt phù hợp cho trĩ nội độ 1 và độ 2 có triệu chứng chảy máu dai dẳng sau khi đại tiện hoặc trĩ nội độ 3 kích thước nhỏ còn khả năng tự co hồi hoặc đẩy lên được. Ưu điểm của thắt vòng cao su là không cần gây mê toàn thân, thời gian thực hiện nhanh chóng, ít xâm lấn và người bệnh có thể xuất viện ngay trong ngày. Tuy nhiên, thủ thuật này chống chỉ định cho trĩ ngoại, trĩ nội kèm huyết khối cấp, trĩ sa nghẹt hoại tử hoặc bệnh nhân đang có rối loạn đông máu và viêm loét trực tràng cấp tính.

Chế độ chăm sóc và hồi phục sau can thiệp điều trị trĩ

Sau khi trải qua cắt trĩ ngoại hoặc thắt búi trĩ nội, quá trình chăm sóc hậu thủ thuật đóng vai trò quyết định đến tốc độ lành vết thương và phòng ngừa biến chứng. Người bệnh cần duy trì chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ từ rau củ quả, uống đủ nước mỗi ngày để làm mềm phân, ngăn chặn triệt để tình trạng táo bón. Tuyệt đối không rặn mạnh hoặc ngồi quá lâu trên bồn cầu khi đại tiện nhằm tránh làm tăng áp lực đột ngột lên vùng đáy chậu.

Việc ngâm hậu môn trong nước ấm từ 10 đến 15 phút mỗi ngày, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, giúp giảm sưng nề, thư giãn cơ thắt hậu môn và làm dịu cơn đau cục bộ. Cần vệ sinh vết mổ nhẹ nhàng bằng nước sạch, thấm khô bằng khăn mềm, tránh chà xát mạnh. Ngoài ra, người bệnh cần tuân thủ đơn thuốc kháng viêm, giảm đau theo đúng hướng dẫn của bác sĩ và tái khám định kỳ để kiểm tra quá trình biểu mô hóa của vết thương.

Lưu ý an toàn

Mọi can thiệp điều trị trĩ dù là thủ thuật thắt vòng cao su hay phẫu thuật cắt bỏ đều cần được thăm khám, chẩn đoán và thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tại các cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như tự thắt búi trĩ bằng chỉ hoặc đắp thuốc lạ vào hậu môn vì có thể gây hoại tử, nhiễm trùng máu và hẹp hậu môn nguy hiểm. Khi xuất hiện dấu hiệu chảy máu ồ ạt, đau dữ dội kèm sốt cao, người bệnh cần đến bệnh viện cấp cứu ngay.

Tóm tắt

Cắt trĩ ngoại và thắt búi trĩ bằng vòng cao su là hai phương pháp can thiệp với chỉ định hoàn toàn khác nhau. Việc xác định đúng thời điểm can thiệp phụ thuộc vào loại trĩ, mức độ tổn thương và tình trạng lâm sàng cụ thể. Người bệnh nên chủ động đi khám tại các chuyên khoa hậu môn trực tràng uy tín để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phương án xử trí thích hợp nhất.