Khi nào cần phẫu thuật dạ dày và các trường hợp chỉ định

Khi nào cần phẫu thuật dạ dày là gì?

Dạ dày là đoạn phình to nhất của ống tiêu hóa, đảm nhiệm vai trò chứa đựng, nhào trộn thức ăn với dịch vị và phân giải một phần chất dinh dưỡng trước khi đưa xuống ruột non. Khi niêm mạc hoặc cấu trúc thành dạ dày bị tổn thương nghiêm trọng do bệnh lý viêm loét nặng, thủng tạng rỗng, hẹp tắc hoặc xuất hiện các khối u ác tính, chức năng tiêu hóa sẽ bị đảo lộn và có thể đe dọa tính mạng.

Phẫu thuật dạ dày bao gồm nhiều kỹ thuật khác nhau như khâu lỗ thủng dạ dày, cắt một phần dạ dày, cắt toàn bộ dạ dày hay nối vị tràng để lập lại lưu thông đường ruột. Việc chỉ định mổ dạ dày không phải lúc nào cũng được đưa ra đầu tiên; các bác sĩ chỉ tiến hành khi điều trị nội khoa thất bại hoặc khi xuất hiện những biến chứng cấp tính cần xử trí ngoại khoa ngay lập tức.

Các trường hợp phẫu thuật dạ dày cấp cứu do biến chứng nặng

Can thiệp phẫu thuật cấp cứu được kích hoạt ngay lập tức khi dạ dày gặp các biến cố đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh. Tình huống điển hình nhất là thủng dạ dày do ổ loét ăn sâu, khiến dịch vị và thức ăn tràn vào ổ phúc mạc gây viêm phúc mạc cấp tính, biểu hiện bằng cơn đau bụng dữ dội như dao đâm và thành bụng co cứng.

Bên cạnh đó, xuất huyết tiêu hóa trên mức độ nặng bắt nguồn từ ổ loét dạ dày tá tràng lớn hoặc tổn thương mạch máu mà thủ thuật nội soi cầm máu không thể kiểm soát cũng đòi hỏi bác sĩ ngoại khoa phải mổ mở hoặc nội soi để khâu cầm máu. Hẹp môn vị giai đoạn muộn do xơ sẹo ổ loét hoặc khối u chèn ép khiến thức ăn ứ đọng hoàn toàn, nôn mửa liên tục và suy kiệt điện giải cũng là chỉ định ngoại khoa bắt buộc để giải phóng lưu thông ống tiêu hóa.

Chỉ định phẫu thuật dạ dày trong bệnh lý mạn tính và ung thư

Phẫu thuật theo chương trình được lên kế hoạch cẩn thận sau khi người bệnh đã được thăm khám, chẩn đoán hình ảnh và đánh giá toàn diện chức năng cơ quan. Trường hợp phổ biến nhất là bệnh lý ung thư dạ dày hoặc các khối u mô đệm đường tiêu hóa. Tùy thuộc vào giai đoạn bệnh, vị trí khối u và kích thước tổn thương, bác sĩ phẫu thuật tiêu hóa sẽ chỉ định cắt bán phần dạ dày hoặc cắt toàn bộ dạ dày kèm nạo vét hạch bạch huyết khu vực nhằm loại bỏ triệt để tế bào ác tính.

Ngoài ra, những ổ loét dạ dày mãn tính trơ với thuốc ức chế tiết acid dạ dày sau nhiều đợt điều trị nội khoa kéo dài, hoặc ổ loét nghi ngờ biến đổi nghịch sản ác tính qua nhiều lần sinh thiết nội soi, cũng được cân nhắc can thiệp ngoại khoa để phòng ngừa tiến triển xấu hơn.

Các phương pháp phẫu thuật dạ dày phổ biến hiện nay

Hiện nay, hai phương pháp phẫu thuật dạ dày phổ biến nhất là phẫu thuật mở truyền thống và phẫu thuật nội soi. Mổ mở thường được áp dụng trong các ca cấp cứu phức tạp, khối u kích thước lớn xâm lấn rộng hoặc người bệnh có tiền sử dính ruột nhiều từ các cuộc phẫu thuật ổ bụng trước đó. Phương pháp này giúp phẫu thuật viên quan sát bao quát và xử lý tổn thương thuận tiện.

Ngược lại, phẫu thuật nội soi dạ dày là kỹ thuật ít xâm lấn ngày càng được ưu tiên cho các ca bệnh phát hiện sớm hoặc phẫu thuật tạo hình dạ dày điều trị béo phì. Với ưu thế vết mổ nhỏ, ít đau sau mổ, giảm mất máu và rút ngắn thời gian nằm viện, phẫu thuật nội soi giúp người bệnh nhanh chóng vận động trở lại và giảm nguy cơ nhiễm trùng vết mổ thành bụng.

Chăm sóc dinh dưỡng và hồi phục sau phẫu thuật dạ dày

Giai đoạn hậu phẫu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhân viên y tế, người bệnh và thân nhân để phòng ngừa rủi ro rò miệng nối, chảy máu thứ phát hoặc tắc ruột cơ học. Trong những ngày đầu sau phẫu thuật, dinh dưỡng chủ yếu được cung cấp qua đường truyền tĩnh mạch hoặc ống thông nuôi dưỡng, trước khi người bệnh có thể tập uống nước đường, ăn súp loãng và chuyển dần sang cháo đặc.

Người bệnh đã trải qua phẫu thuật cắt dạ dày cần chia khẩu phần ăn thành 5 đến 6 bữa nhỏ mỗi ngày, tránh ăn quá no một lúc và hạn chế đồ ngọt đậm đặc để giảm bớt áp lực tiêu hóa. Do thể tích dạ dày suy giảm và sự thiếu hụt yếu tố nội giúp hấp thu vitamin B12, người bệnh cần được kiểm tra định kỳ để bổ sung sắt, calci và các vitamin thiết yếu theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa. Khi có các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng dữ dội, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám và cấp cứu kịp thời. Không tự ý dùng thuốc dân gian hoặc trì hoãn can thiệp y tế.

Tóm tắt

Phẫu thuật dạ dày là giải pháp can thiệp ngoại khoa thiết yếu khi điều trị nội khoa không còn phát huy tác dụng hoặc xuất hiện biến chứng nguy hiểm. Người bệnh cần thảo luận kỹ lưỡng với bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa để lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp, đồng thời tuân thủ phác đồ chăm sóc hậu phẫu để phục hồi thể trạng tốt nhất.