Khi có dịch đau mắt đỏ phòng bệnh như thế nào cho?

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Đau mắt đỏ, hay còn gọi là viêm kết mạc cấp, là tình trạng nhiễm trùng mắt rất dễ bùng phát thành dịch lớn trong cộng đồng, đặc biệt vào các giai đoạn chuyển mùa. Tác nhân chủ yếu gây bệnh là các loại virus như Adenovirus hoặc Enterovirus, có khả năng lây lan nhanh chóng qua tiếp xúc gián tiếp và dịch tiết đường hô hấp. Khi trong khu vực sinh sống hoặc nơi làm việc xuất hiện các ca bệnh, việc hiểu rõ cơ chế lây truyền và áp dụng đồng bộ các giải pháp dự phòng là cách hiệu quả nhất để ngăn chặn sự xâm nhập của mầm bệnh.

Chủ động xây dựng thói quen vệ sinh khoa học không chỉ giúp bảo vệ đôi mắt của bản thân mà còn góp phần hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo cho các thành viên trong gia đình. Bài viết dưới đây tổng hợp các hướng dẫn chăm sóc và biện pháp phòng ngừa y tế thiết thực giúp bạn đọc chủ động ứng phó an toàn khi có dịch đau mắt đỏ bùng phát.

Phòng bệnh đau mắt đỏ khi có dịch là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ thông thường dùng để chỉ tình trạng viêm kết mạc, lớp màng trong suốt bao phủ tròng trắng và mặt trong của mí mắt. Bệnh thường do các chủng virus đường hô hấp hoặc đường ruột gây ra, với đặc tính lây lan cực kỳ nhanh chóng qua dịch tiết mắt, nước bọt hoặc qua các bề mặt tiếp xúc trung gian. Khi dịch bùng phát, số lượng người mắc bệnh trong các môi trường tập thể như gia đình, trường học và công sở có thể gia tăng đột biến chỉ trong thời gian ngắn. Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus lành tính và có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc hợp lý, bệnh vẫn gây nhiều bất tiện cho sinh hoạt và có thể dẫn đến các biến chứng trên giác mạc nếu không được phát hiện, theo dõi cẩn thận. Việc thiết lập thói quen phòng bệnh nghiêm ngặt là yếu tố then chốt giúp kiểm soát dịch bệnh lây lan rộng rãi.

Rửa tay đúng cách và hạn chế chạm tay lên vùng mắt

Bàn tay là con đường trung gian phổ biến nhất đưa mầm bệnh từ môi trường xâm nhập vào niêm mạc mắt. Khi có dịch đau mắt đỏ bùng phát, người dân cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch trong tối thiểu ba mươi giây. Cần chú ý rửa tay kỹ sau khi đi từ nơi công cộng về, trước khi ăn uống, sau khi đi vệ sinh và trước khi thực hiện các thao tác chăm sóc da mặt. Trong trường hợp không có sẵn nước và xà phòng, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn nồng độ phù hợp là giải pháp thay thế tiện lợi. Bên cạnh đó, thói quen đưa tay lên dụi mắt, xoa mặt hay sờ mũi miệng cần được loại bỏ triệt để. Hành động dụi mắt không chỉ tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn bám vào kết mạc mà còn có thể gây trầy xước biểu mô giác mạc, làm tăng nguy cơ tổn thương nặng nề hơn.

Sử dụng riêng đồ dùng cá nhân và khử khuẩn bề mặt sinh hoạt

Virus gây viêm kết mạc có thể tồn tại nhiều giờ trên các bề mặt vật dụng sinh hoạt. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng trong mùa dịch là tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, khăn tắm, gối ngủ, kính mắt hay khẩu trang với người khác. Mỗi thành viên trong gia đình cần có một bộ đồ dùng cá nhân riêng biệt và được giặt sạch, phơi dưới ánh nắng mặt trời thường xuyên. Đối với các vật dụng tiếp xúc trực tiếp với khuôn mặt, việc giặt bằng xà phòng và sấy khô định kỳ đóng vai trò rất lớn trong việc cắt đứt chuỗi lây lan. Ngoài ra, các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn phím máy tính, điện thoại di động, điều khiển từ xa và vòi nước cần được lau chùi hàng ngày bằng các dung dịch khử khuẩn gia dụng thông thường để giảm thiểu tối đa mầm bệnh tồn đọng trong không gian sống.

Vệ sinh mắt đúng kỹ thuật bằng dung dịch chuyên dụng

Trong thời điểm dịch bệnh lưu hành, việc làm sạch mắt nhẹ nhàng sau khi đi ra ngoài hoặc tiếp xúc với môi trường nhiều khói bụi là thói quen có lợi. Nước muối sinh lý natri clorid 0,9% loại chuyên dụng dùng cho mắt là lựa chọn an toàn để nhỏ rửa bụi bẩn và dịch tiết ứ đọng. Khi nhỏ mắt, người dùng cần lưu ý giữ khoảng cách, không để đầu lọ thuốc chạm trực tiếp vào lông mi, mí mắt hoặc bề mặt nhãn cầu để tránh làm nhiễm khuẩn toàn bộ lọ dung dịch. Mỗi người trong nhà cần sử dụng một lọ nước muối riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung một lọ cho nhiều người. Cần ghi nhớ rằng nước muối sinh lý chỉ mang tính chất vệ sinh cơ học, người dân không được tự ý tìm mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất kháng sinh hoặc kháng viêm steroid để nhỏ phòng bệnh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Hạn chế tiếp xúc nơi đông người và giữ khoảng cách an toàn

Đau mắt đỏ thường lây lan rất nhanh tại các môi trường tập trung đông người như trường học, nhà trẻ, văn phòng công sở hoặc các khu vực vui chơi giải trí khép kín. Khi địa phương đang có ổ dịch, mọi người nên cân nhắc hạn chế đến các địa điểm đông đúc nếu không thực sự cần thiết. Khi bắt buộc phải đến nơi công cộng, việc đeo khẩu trang đúng quy cách giúp ngăn chặn các hạt dịch bắn chứa mầm bệnh phát tán khi người bệnh ho hoặc hắt hơi. Đặc biệt, nên tạm dừng thói quen bơi lội tại các bể bơi công cộng trong thời gian dịch diễn biến phức tạp, bởi vì nguồn nước bể bơi có thể là nơi truyền nhiễm virus viêm kết mạc nếu hệ thống khử trùng không đảm bảo. Đối với người có dấu hiệu cộm xốn, đỏ mắt, việc chủ động cách ly tại nhà và thông báo với cơ quan hoặc trường học là hành động cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Người dân tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh mạnh để phòng bệnh hay tự điều trị khi mắt chưa được thăm khám. Tránh áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá trầu không, xông hơi mắt bằng các loại lá cây vì nguy cơ gây bỏng giác mạc, bội nhiễm vi khuẩn và tổn thương thị lực nghiêm trọng. Nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu như đau nhức dữ dội, sợ ánh sáng, nhìn mờ hoặc tiết dịch mủ đặc, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ chẩn đoán và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Tóm tắt

Chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh đau mắt đỏ trong đợt dịch giúp bảo vệ bản thân và giảm gánh nặng lây nhiễm cho cộng đồng. Giữ gìn vệ sinh đôi bàn tay, không dùng chung đồ đạc cá nhân và theo dõi sát biểu hiện ở mắt là những hành động thiết thực. Nếu mắt xuất hiện biểu hiện bất thường, việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt là biện pháp an toàn nhất.