Khi bị viêm họng nên làm gì để giảm nhanh cảm giác đau rát khó chịu?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm ở niêm mạc hầu họng rất phổ biến, thường gây ra cảm giác đau rát, vướng nghẹn khi nuốt và ho khan khó chịu. Khi xuất hiện các dấu hiệu ban đầu, nhiều người băn khoăn khi bị viêm họng nên làm gì để kiểm soát triệu chứng an toàn và giúp vùng họng mau hồi phục mà không cần lạm dụng thuốc.
Phần lớn các đợt viêm họng cấp tính bắt nguồn từ nhiễm virus đường hô hấp thông thường, do đó việc áp dụng đúng các biện pháp chăm sóc nâng đỡ thể trạng đóng vai trò then chốt. Bài viết dưới đây tổng hợp các hướng dẫn chăm sóc khoa học, an toàn giúp bạn làm dịu cổ họng hiệu quả và biết thời điểm cần thiết để đi khám bác sĩ.
Khi bị viêm họng nên làm gì là gì?
Viêm họng là phản ứng viêm xảy ra tại niêm mạc thành sau họng và các cấu trúc lân cận như amidan. Tình trạng này có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với hội chứng cảm lạnh, cảm cúm thông thường. Nguyên nhân phổ biến nhất chiếm phần lớn trường hợp là do các chủng virus đường hô hấp như rhinovirus, coronavirus hay adenovirus gây ra; chỉ một tỷ lệ nhỏ liên quan đến vi khuẩn như liên cầu khuẩn nhóm A. Khi bị viêm, niêm mạc họng trở nên sưng đỏ, phù nề, kích thích các thụ cảm thể cảm giác khiến người bệnh luôn có cảm giác khô ráp, nuốt đau và rát buốt. Do đa số trường hợp do virus gây nên, cơ thể hoàn toàn có khả năng tự đào thải mầm bệnh sau vài ngày nếu được nghỉ ngơi và hỗ trợ chăm sóc giảm nhẹ triệu chứng đúng cách.
Vệ sinh khoang họng bằng nước muối sinh lý ấm
Súc miệng và họng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm là thói quen đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc làm sạch vùng hầu họng. Nước muối giúp làm loãng dịch nhầy ứ đọng, rửa trôi các tác nhân kích thích bề mặt và giảm phù nề nhẹ ở niêm mạc họng. Người bệnh nên duy trì súc họng từ hai đến ba lần mỗi ngày, ngửa nhẹ cổ để dung dịch tiếp xúc sâu vào vùng hầu họng trong khoảng ba mươi giây trước khi nhổ ra. Tránh dùng dung dịch muối tự pha quá mặn vì nồng độ muối cao dễ gây hút nước tế bào, khiến niêm mạc họng bị tổn thương và khô rát nhiều hơn.
Tăng cường bổ sung nước ấm và giữ ẩm đường thở
Cung cấp đủ nước là yếu tố then chốt giúp giữ ẩm liên tục cho niêm mạc đường hô hấp trên. Khi họng bị khô, các đầu mút thần kinh cảm giác dễ bị kích thích, làm gia tăng cảm giác nuốt đau và ngứa ngáy. Uống nước ấm từng ngụm nhỏ, bổ sung nước canh luộc, nước ép trái cây ít chua hoặc trà hoa cúc ấm sẽ hỗ trợ làm dịu bề mặt họng rất tốt. Bên cạnh việc bù nước qua đường uống, người bệnh có thể sử dụng thêm máy tạo độ ẩm không khí trong phòng ngủ để hạn chế luồng khí khô lạnh làm nặng thêm tình trạng kích ứng họng vào ban đêm.
Điều chỉnh chế độ ăn uống và tránh các yếu tố kích ứng
Trong thời gian hầu họng đang viêm, niêm mạc rất nhạy cảm với các chấn thương cơ học và kích ứng hóa học. Người bệnh nên chọn thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo loãng, súp rau củ để tránh cọ xát gây đau khi co thắt thực quản. Đồng thời, cần kiêng các loại thực phẩm cay nồng chứa nhiều tiêu ớt, đồ chiên rán nhiều góc cạnh cứng và các loại đồ uống quá lạnh hoặc chứa cồn. Tránh xa khói thuốc lá chủ động lẫn thụ động, bụi mịn và các hóa chất tẩy rửa mạnh là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ niêm mạc đang tổn thương.
Sử dụng thuốc giảm triệu chứng theo hướng dẫn y tế
Nếu cảm giác đau rát họng gây khó nuốt hoặc sốt nhẹ làm cơ thể mệt mỏi, người bệnh có thể tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ để dùng thuốc giảm đau hạ sốt không kê đơn như paracetamol. Ngoài ra, các loại viên ngậm chứa thành phần sát khuẩn nhẹ hoặc thảo dược tự nhiên cũng giúp làm tê cục bộ và tạo cảm giác dịu nhẹ tức thì. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh khi chưa có kết luận nhiễm khuẩn từ bác sĩ, bởi việc lạm dụng này không những không đem lại hiệu quả diệt virus mà còn làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Nghỉ ngơi hợp lý và hạn chế hoạt động dây thanh âm
Hệ miễn dịch cần năng lượng và trạng thái nghỉ ngơi đầy đủ để sản sinh kháng thể chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp. Việc duy trì giấc ngủ sâu đủ giấc giúp các mô tổn thương tại vùng hầu họng hồi phục với tốc độ tốt hơn. Người bệnh cũng nên hạn chế nói to, nói liên tục hoặc hét lớn trong những ngày họng đang đau để giảm áp lực lên các cơ vùng cổ và dây thanh âm. Dành thời gian nghỉ ngơi tại nhà cũng là cách hữu hiệu để tránh lây nhiễm mầm bệnh cho những người xung quanh.
Lưu ý an toàn
Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ làm dịu triệu chứng cho những trường hợp viêm họng nhẹ do virus. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán, không tự ý mua kháng sinh hoặc thuốc chứa corticoid để tự điều trị. Cần tìm đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám kịp thời nếu xuất hiện sốt cao liên tục, khó thở, nuốt đau dữ dội không thể uống nước, nổi hạch góc hàm to hoặc khi các triệu chứng kéo dài không thuyên giảm sau một tuần.
Tóm tắt
Viêm họng phần lớn là tình trạng lành tính và có thể cải thiện sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng hướng. Việc duy trì độ ẩm cho niêm mạc, nghỉ ngơi hợp lý và dùng thuốc giảm triệu chứng an toàn sẽ giúp cơ thể nhanh chóng hồi phục. Người bệnh không nên chủ quan tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Súc họng bằng nước muối sinh lý bao nhiêu lần mỗi ngày là hợp lý?
Người bệnh nên súc họng khoảng 2 đến 3 lần mỗi ngày bằng nước muối sinh lý ấm. Biện pháp này giúp làm dịu niêm mạc họng, hỗ trợ sát khuẩn nhẹ nhàng và giảm tích tụ dịch nhầy ở thành sau họng.
Viêm họng thông thường kéo dài bao lâu thì khỏi?
Đa số trường hợp viêm họng do virus thường cải thiện rõ rệt sau 5 đến 7 ngày nếu được chăm sóc tốt. Nếu cảm giác đau rát kéo dài trên một tuần không thuyên giảm, người bệnh cần đi khám bác sĩ.
Có nên tự mua kháng sinh uống khi họng bị đau rát không?
Không nên tự ý mua kháng sinh vì phần lớn các đợt viêm họng xuất phát từ virus đường hô hấp, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng diệt vi khuẩn và có thể gây tác dụng phụ hoặc kháng thuốc.
Bị viêm họng nên ăn uống những loại thực phẩm nào để nhanh đỡ?
Người bệnh nên ưu tiên các món mềm, dễ nuốt như súp, cháo ấm và uống nhiều nước lọc; đồng thời hạn chế các thực phẩm quá cay, đồ chiên rán giòn cứng hoặc thức uống chứa cồn gây kích ứng niêm mạc.
Những dấu hiệu nào của viêm họng cảnh báo cần đi khám ngay?
Bạn cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện khó thở, nuốt nghẹn nghiêm trọng, sốt cao liên tục không hạ, sưng hạch cổ to hoặc khàn tiếng kéo dài không cải thiện.
