Khi bị đau mắt đỏ phải dùng thuốc gì cho hiệu quả và?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ là cách gọi dân dã của bệnh viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng mỏng bao bọc tròng trắng và mặt trong mi mắt bị sưng viêm. Câu hỏi đau mắt đỏ dùng thuốc gì để nhanh khỏi là băn khoăn của rất nhiều người khi mắt xuất hiện cảm giác cộm xốn, đỏ ngầu và tiết nhiều dịch ghèn.
Tuy nhiên, không có một loại thuốc duy nhất nào dùng chung cho tất cả trường hợp đau mắt đỏ. Việc lựa chọn loại thuốc phù hợp bắt buộc phải dựa trên nguyên nhân cụ thể gây bệnh như virus, vi khuẩn hoặc phản ứng dị ứng. Dùng sai thuốc nhỏ mắt không chỉ khiến bệnh kéo dài mà còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thị lực nghiêm trọng.
Đau mắt đỏ dùng thuốc gì là gì?
Đau mắt đỏ hay viêm kết mạc là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ củng mạc của mắt và bề mặt phía trong của mí mắt. Bệnh có thể khởi phát ở một bên mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại. Các nguyên nhân phổ biến nhất bao gồm nhiễm virus như Adenovirus, nhiễm các loại vi khuẩn hoặc do tiếp xúc với dị nguyên từ môi trường xung quanh. Mỗi nhóm nguyên nhân có cơ chế bệnh sinh hoàn toàn khác nhau, vì vậy việc xác định đúng bản chất tổn thương là yếu tố quyết định để lựa chọn phương án chăm sóc và dùng thuốc an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng thị giác.
Phân biệt hướng xử trí đau mắt đỏ theo nguyên nhân
| Nguyên nhân gây bệnh | Biểu hiện đặc trưng | Hướng dùng thuốc và chăm sóc |
|---|---|---|
| Do virus | Chảy nước mắt nhiều, cộm xốn, ghèn lỏng trong, dễ lây lan | Rửa nước muối sinh lý, dùng nước mắt nhân tạo, chườm mát, chờ tự khỏi |
| Do vi khuẩn | Dử mắt vàng xanh đặc dính mi, đỏ nhiều, cộm rát | Thuốc nhỏ mắt hoặc mỡ tra mắt kháng sinh theo đơn bác sĩ chuyên khoa |
| Do dị ứng | Ngứa mắt nhiều, phù kết mạc, đỏ cả hai mắt, không lây | Thuốc nhỏ mắt kháng histamin, ổn định dưỡng bào, tránh tiếp xúc dị nguyên |
Vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý và nước mắt nhân tạo
Nước muối sinh lý natri clorid 0,9% và các dung dịch nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là nhóm hỗ trợ cơ bản và an toàn trong hầu hết các trường hợp viêm kết mạc. Việc nhỏ dung dịch rửa mắt giúp loại bỏ chất tiết, dịch gỉ mắt tích tụ và làm dịu cảm giác cộm xốn, khô rát. Khi mắt có nhiều ghèn, người bệnh có thể dùng gạc y tế vô khuẩn thấm nước muối sinh lý để lau sạch từ khóe mắt ra đuôi mắt. Lưu ý không để đầu lọ thuốc chạm trực tiếp vào lông mi hoặc bề mặt nhãn cầu để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn ngược dòng vào chai thuốc.
Nguyên tắc xử trí đau mắt đỏ do nhiễm virus
Đa số các đợt bùng phát đau mắt đỏ trong cộng đồng bắt nguồn từ virus, thường gặp nhất là Adenovirus. Hiện nay chưa có thuốc nhỏ mắt kháng virus đặc hiệu cho viêm kết mạc do Adenovirus trong chăm sóc ban đầu. Phác đồ thông thường tập trung vào giảm nhẹ triệu chứng bằng cách chườm mát bên ngoài mi mắt, giữ vệ sinh sạch sẽ và dùng nước mắt nhân tạo bôi trơn. Cơ thể sẽ tự tạo kháng thể đào thải virus sau khoảng một đến hai tuần. Thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với virus, do đó không tự ý dùng kháng sinh để phòng ngừa khi chưa có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn.
Sử dụng thuốc kháng sinh khi có nhiễm khuẩn kết mạc
Viêm kết mạc do vi khuẩn thường biểu hiện bằng tình trạng dử mắt màu vàng hoặc xanh đặc dính nhiều làm khó mở mắt vào buổi sáng. Trong trường hợp này, bác sĩ chuyên khoa mắt có thể chỉ định các loại thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ tra mắt chứa hoạt chất kháng sinh phổ rộng như tobramycin, ofloxacin, ciprofloxacin hoặc moxifloxacin. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt thời gian và liều lượng dùng thuốc do bác sĩ đưa ra, không tự ý dừng thuốc khi triệu chứng vừa thuyên giảm nhằm hạn chế tình trạng vi khuẩn kháng thuốc hoặc tái phát dai dẳng.
Thuốc hỗ trợ cho người bị đau mắt đỏ do dị ứng
Nếu tình trạng đỏ mắt xuất phát từ phản ứng dị ứng với bụi nhà, phấn hoa hoặc lông thú cưng, người bệnh thường ngứa mắt dữ dội kèm theo chảy nước mắt liên tục ở cả hai bên. Hướng xử trí ưu tiên là tránh xa dị nguyên gây kích ứng và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt kháng histamin, thuốc ổn định dưỡng bào hoặc thuốc nhỏ mắt kết hợp theo đơn của bác sĩ. Trong một số trường hợp dị ứng toàn thân gây ngứa nhiều, bác sĩ có thể phối hợp thêm thuốc kháng histamin đường uống để cải thiện nhanh triệu chứng.
Những sai lầm cần tránh khi dùng thuốc trị đau mắt đỏ
Sai lầm nguy hiểm nhất trong điều trị đau mắt đỏ là tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt kết hợp chứa hoạt chất kháng viêm corticoid như dexamethasone, prednisolone hoặc hydrocortisone. Dù nhóm thuốc này có thể làm giảm đỏ và giảm phù nề nhanh chóng, nhưng nếu dùng sai thời điểm hoặc dùng khi giác mạc đang bị tổn thương hay nhiễm nấm, virus Herpes thì có thể dẫn đến biến chứng thủng giác mạc, đục thủy tinh thể hoặc glôcôm tăng nhãn áp gây suy giảm thị lực vĩnh viễn. Corticoid tuyệt đối phải có chỉ định và theo dõi sát sao từ bác sĩ nhãn khoa. Ngoài ra, việc dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt giữa các thành viên trong gia đình cũng là nguồn lây chéo vi khuẩn và virus rất nguy hiểm.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Cần đến ngay bệnh viện mắt nếu xuất hiện các triệu chứng báo động như đau nhức mắt sâu, giảm thị lực, nhìn mờ, sợ ánh sáng chói hoặc mắt tiết dịch mủ đặc kéo dài.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ là tình trạng viêm kết mạc phổ biến nhưng không có một loại thuốc chung nào hiệu quả cho tất cả người bệnh. Việc tự ý sử dụng kháng sinh hoặc corticoid có thể gây ra nhiều biến chứng khó phục hồi cho giác mạc. Người bệnh cần thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân và nhận chỉ định điều trị an toàn, phù hợp.
Nguồn tham khảo
- Clinical Ophthalmology: Treatment of allergic conjunctivitis with olopatadine hydrochloride eye drops
- Foreign Language Science and Technology Journal Database Medicine and Health: Clinical Analysis of Oral Loratadine Combined with Diclofenac Sodium Eye Drops in the Treatment of Allergic Conjunctivitis
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nhỏ nước muối sinh lý có giúp chữa khỏi đau mắt đỏ không?
Nước muối sinh lý 0,9% giúp rửa trôi dử mắt và dị nguyên nhưng không tiêu diệt được tác nhân gây bệnh, do đó chỉ mang tính chất hỗ trợ làm sạch chứ không thay thế thuốc đặc trị.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi mắt đỏ nhiều không?
Tuyệt đối không nên tự dùng. Thuốc nhỏ mắt chứa corticoid chỉ được dùng khi bác sĩ chuyên khoa mắt khám trực tiếp và theo dõi sát nhằm tránh nguy cơ tăng nhãn áp hoặc loét giác mạc.
Đau mắt đỏ có lây cho người xung quanh không?
Đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn rất dễ lây qua dịch tiết và tiếp xúc gián tiếp, trong khi đau mắt đỏ do dị ứng hoặc kích ứng môi trường thì không lây lan cho người khác.
Đau mắt đỏ do virus có cần dùng thuốc kháng sinh không?
Kháng sinh chỉ có tác dụng khi viêm kết mạc do vi khuẩn; nếu nguyên nhân do virus hoặc dị ứng thì kháng sinh hoàn toàn không mang lại hiệu quả điều trị và dễ gây nhờn thuốc.
Bị đau mắt đỏ có được tiếp tục đeo kính áp tròng không?
Người bệnh cần tháo và ngưng đeo kính áp tròng ngay khi có dấu hiệu viêm kết mạc để tránh gây trầy xước, bội nhiễm giác mạc và chỉ dùng lại khi mắt đã khỏi hoàn toàn.
