Khẩu trang vải có phòng chống được virus corona và cách sử dụng đúng

Khẩu trang vải phòng virus corona là gì?

Khẩu trang vải là vật dụng bảo vệ cá nhân được làm từ các chất liệu như cotton dệt thoi, vải không dệt hoặc sợi tổng hợp kháng khuẩn, thiết kế để che kín vùng mũi và miệng. Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm lây qua đường hô hấp do virus corona gây ra, cơ chế lây truyền chủ yếu diễn ra thông qua các giọt bắn chứa virus phát tán khi người bệnh ho, hắt hơi, thở mạnh hoặc giao tiếp cự ly gần. Khẩu trang vải đóng vai trò kép: kiểm soát nguồn lây nhằm ngăn người đeo phát tán giọt bắn ra xung quanh và cung cấp mức độ bảo vệ cơ bản cho người mang khỏi các giọt bắn lớn từ người đối diện. Mặc dù cấu trúc sợi vải dệt thông thường có khoảng cách sợi lớn hơn kích thước thực tế của hạt virus đơn lẻ, nhưng phần lớn virus lại di chuyển bám theo các hạt dịch thể hô hấp có kích thước lớn hơn nhiều. Nhờ đó, việc che chắn đúng cách bằng khẩu trang vải đạt chuẩn vẫn mang lại giá trị giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm trong các sinh hoạt cộng đồng thông thường.

Khả năng ngăn chặn virus corona của khẩu trang vải

Khẩu trang vải có thể cản được phần lớn các hạt giọt bắn lớn chứa virus hô hấp khi người bệnh giao tiếp hoặc hắt hơi. Về mặt nguyên lý vật lý, virus corona không bay lơ lửng đơn độc mà thường bám trong các hạt dịch nhầy và nước bọt có đường kính từ vài micromet trở lên. Cấu trúc gồm nhiều lớp sợi vải sẽ tạo ma sát và cản trở cơ học, giúp chặn lại những hạt giọt bắn này trước khi chúng xâm nhập vào niêm mạc mũi miệng của người lành hoặc bắn vào không khí.

Tuy vậy, khẩu trang vải không có lớp màng lọc tĩnh điện chuyên dụng như khẩu trang y tế hoặc khẩu trang phòng hộ N95, nên hiệu suất cản các hạt khí dung siêu nhỏ sẽ thấp hơn đáng kể. Mức độ bảo vệ của khẩu trang vải mang tính cộng đồng là chủ yếu: nếu tất cả mọi người trong một không gian kín đều đeo khẩu trang vừa vặn, tải lượng virus phát tán ra không khí sẽ giảm đi rõ rệt, từ đó hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo.

Tiêu chí lựa chọn khẩu trang vải đạt hiệu quả bảo vệ tốt

Để khẩu trang vải phát huy khả năng phòng bệnh, cấu tạo và chất liệu của khẩu trang đóng vai trò quyết định. Một chiếc khẩu trang vải đạt chuẩn nên có tối thiểu ba lớp vải: lớp ngoài cùng làm bằng chất liệu chống thấm nước hoặc cản giọt bắn như polyester; lớp giữa là vải không dệt hoặc vải kháng khuẩn có chức năng lọc cơ học; lớp trong cùng tiếp xúc với da mặt nên là vải cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt và thoáng khí.

Người dùng nên tránh các loại khẩu trang làm bằng chất liệu dệt kim quá mỏng, co giãn mạnh hoặc có lỗ thoáng khí nhìn thấy bằng mắt thường dưới ánh sáng. Khi soi khẩu trang trước nguồn sáng mạnh, nếu ánh sáng lọt qua dễ dàng giữa các thớ sợi thì khả năng cản hạt bắn của vải rất kém. Ngoài ra, khẩu trang cần có thanh nẹp mũi mềm và dây đeo co giãn vừa phải để viền khẩu trang ôm sát gò má, sống mũi và cằm, hạn chế tối đa các khe hở không khí đi qua hai bên mép.

Hướng dẫn sử dụng khẩu trang vải an toàn hàng ngày

Đeo và tháo khẩu trang đúng kỹ thuật y tế là yếu tố then chốt để tránh vô tình đưa mầm bệnh vào cơ thể. Trước khi đeo khẩu trang, cần vệ sinh tay sạch sẽ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn. Khi đeo, điều chỉnh nẹp mũi và kéo mép dưới qua cằm để che kín toàn bộ mũi và miệng, không để lại khoảng trống lớn quanh mặt.

Trong suốt quá trình sử dụng, tuyệt đối không chạm tay vào mặt ngoài của khẩu trang vì đây là nơi bề mặt tiếp xúc và giữ lại các giọt bắn chứa bụi bẩn cùng vi sinh vật. Không kéo khẩu trang xuống cằm, cổ hoặc tháo một bên tai khi giao tiếp. Khi cần tháo khẩu trang, chỉ cầm vào phần dây đeo vòng qua tai, tháo nhẹ nhàng ra phía trước mà không chạm vào phần vải, sau đó lập tức rửa lại tay sạch sẽ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn chuyên dụng.

Quy trình giặt và bảo quản khẩu trang vải đúng cách

Khẩu trang vải cần được giặt sạch sau mỗi ngày sử dụng hoặc ngay khi bị ẩm ướt, dính bẩn hay sau khi người dùng đến khu vực đông người. Việc vệ sinh có thể thực hiện bằng cách giặt tay hoặc giặt máy với xà phòng hoặc bột giặt thông thường. Nước ấm hoặc nước nóng kết hợp với chất tẩy rửa nhẹ sẽ phá vỡ lớp vỏ lipid bên ngoài của virus corona, làm bất hoạt mầm bệnh bám dính trên các thớ sợi.

Sau khi giặt sạch bọt xà phòng bằng nước trong, khẩu trang cần được phơi khô hoàn toàn dưới ánh nắng mặt trời tự nhiên hoặc sấy khô ở nhiệt độ phù hợp. Môi trường ẩm ướt là điều kiện thuận lợi cho nấm mốc và vi khuẩn sinh sôi, do đó tuyệt đối không sử dụng khẩu trang còn ẩm. Khẩu trang sau khi khô nên được cất trong túi zip sạch hoặc hộp kín để tránh bám bụi. Nếu khẩu trang bị dão chun, rách chỉ, sờn mòn sợi vải hoặc không còn ôm khít mặt thì cần thay thế bằng chiếc mới.

Những trường hợp nên ưu tiên khẩu trang y tế chuyên dụng

Mặc dù khẩu trang vải tiện lợi và thân thiện với môi trường, có những tình huống bắt buộc phải sử dụng khẩu trang y tế đạt chuẩn hoặc khẩu trang lọc hạt chuyên dụng. Những người đang có triệu chứng viêm đường hô hấp cấp như ho, sốt, khó thở, chảy nước mũi hoặc người nghi ngờ nhiễm virus corona nên sử dụng khẩu trang y tế để giảm tối đa lượng giọt bắn phát tán ra xung quanh.

Bên cạnh đó, nhân viên y tế trực tiếp thăm khám, người chăm sóc bệnh nhân mắc các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp tại nhà, và những người thuộc nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người mắc bệnh nền mạn tính nặng nên dùng khẩu trang y tế hoặc khẩu trang N95 khi phải đến những nơi có mật độ tiếp xúc đông đúc hoặc môi trường cơ sở y tế. Việc lựa chọn loại khẩu trang phù hợp với mức độ rủi ro sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng một cách toàn diện.

Lưu ý an toàn

Khẩu trang vải chỉ là một trong nhiều biện pháp giảm thiểu nguy cơ lây truyền và không thể bảo vệ tuyệt đối trước virus corona nếu sử dụng sai cách. Không sử dụng khẩu trang cho trẻ em dưới hai tuổi, người đang bất tỉnh hoặc người gặp khó khăn trong việc tự tháo khẩu trang. Tránh đeo khẩu trang ướt vì độ ẩm làm giảm đáng kể khả năng lưu thông không khí và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe thường thức, người dân cần tuân thủ khuyến cáo phòng chống dịch hiện hành của cơ quan y tế địa phương.

Tóm tắt

Khẩu trang vải đạt chuẩn ba lớp với độ ôm khít tốt là giải pháp bảo vệ cộng đồng thiết thực, tiết kiệm và thân thiện với môi trường trong việc phòng chống virus corona. Để tối ưu hóa hiệu quả ngăn ngừa mầm bệnh đường hô hấp, mỗi cá nhân cần duy trì thói quen đeo khẩu trang đúng kỹ thuật, giặt sạch khử khuẩn hàng ngày và kết hợp chặt chẽ với việc rửa tay thường xuyên cùng lối sống lành mạnh.