Bệnh nhân bị viêm xoang nên khám khoa nào và cần làm xét nghiệm gì?

Khám viêm xoang là gì?

Viêm xoang là tình trạng viêm nhiễm hoặc phù nề niêm mạc lót trong các hốc xoang rỗng quanh mũi, khiến lỗ thông xoang bị tắc nghẽn và ứ đọng dịch nhầy. Bệnh có thể biểu hiện dưới dạng cấp tính kéo dài vài tuần hoặc chuyển thành mạn tính khi các triệu chứng tiếp diễn liên tục nhiều tháng. Khi niêm mạc sưng nề, áp lực tăng lên trong các xoang dẫn đến cảm giác đau nhức vùng mặt, giảm khứu giác, ho khan và mệt mỏi. Việc chủ động đi khám chuyên khoa có vai trò quyết định trong việc phân biệt viêm xoang do vi khuẩn, virus, nấm hay do dị ứng và bất thường giải phẫu, từ đó ngăn ngừa các tổn thương lan rộng sang tai, mắt hoặc đường hô hấp dưới.

Chuyên khoa tiếp nhận thăm khám và điều trị viêm xoang

Chuyên khoa tiếp nhận chẩn đoán và điều trị chính cho người bệnh nghi ngờ viêm xoang là khoa Tai Mũi Họng tại các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa hoặc phòng khám uy tín. Tại đây, các bác sĩ có đầy đủ trang thiết bị chuyên dụng để quan sát sâu bên trong hốc mũi và đánh giá hệ thống xoang cạnh mũi.

Bên cạnh đó, cấu trúc xoang hàm trên nằm sát chân các răng hàm trên, do đó một số trường hợp viêm xoang xuất phát từ bệnh lý răng miệng sâu hoặc nhiễm trùng cuống răng. Khi có nghi ngờ nguyên nhân từ răng, bác sĩ tai mũi họng sẽ phối hợp cùng chuyên khoa Răng Hàm Mặt để đánh giá toàn diện. Nếu bệnh nhân có cơ địa viêm mũi xoang dị ứng nặng kèm hen phế quản hoặc chàm, việc hội chẩn với chuyên khoa Dị ứng Miễn dịch lâm sàng cũng có thể được cân nhắc.

Khám lâm sàng và nội soi mũi xoang

Khi đến cơ sở y tế, người bệnh sẽ được bác sĩ hỏi cặn kẽ về thời gian xuất hiện triệu chứng, tính chất dịch mũi, mức độ đau nhức vùng mặt và tiền sử dị ứng. Sau bước khám tổng quát vùng đầu mặt cổ, bác sĩ sẽ tiến hành nội soi tai mũi họng bằng ống mềm hoặc ống cứng chuyên dụng.

Nội soi mũi xoang là kỹ thuật then chốt giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc ngách mũi, khe giữa, khe trên và vị trí các lỗ thông dẫn lưu xoang. Qua hình ảnh nội soi, bác sĩ có thể phát hiện tình trạng phù nề niêm mạc, sự hiện diện của dịch mủ nhầy, polyp mũi hay các bất thường giải phẫu như vẹo vách ngăn mũi, phì đại cuốn mũi gây tắc nghẽn đường thở. Kỹ thuật này diễn ra nhanh chóng, ít xâm lấn và cung cấp nhiều thông tin trực quan quan trọng.

Chụp cắt lớp vi tính và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh

Chụp cắt lớp vi tính mũi xoang hay còn gọi là chụp CT scan là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh có giá trị rất cao trong đánh giá bệnh lý xoang. Phương pháp này cung cấp các lát cắt chi tiết theo nhiều bình diện, cho thấy rõ niêm mạc dày phù nề trong lòng các xoang hàm, xoang sàng, xoang trán và xoang bướm.

Bác sĩ thường chỉ định chụp CT mũi xoang khi người bệnh bị viêm xoang mạn tính điều trị nội khoa không đáp ứng, triệu chứng kéo dài tái diễn liên tục, hoặc khi nghi ngờ có biến chứng ổ mắt và nội sọ. Đây cũng là bước khảo sát bắt buộc trước khi lên kế hoạch phẫu thuật nội soi mũi xoang nhằm lập bản đồ giải phẫu cụ thể cho từng bệnh nhân. Trong một số trường hợp tổn thương mô mềm phức tạp, chụp cộng hưởng từ MRI có thể được chỉ định bổ sung.

Xét nghiệm máu và nuôi cấy dịch tiết mũi xoang

Xét nghiệm máu tổng quát như tổng phân tích tế bào máu ngoại vi thường được thực hiện nhằm đánh giá tình trạng viêm nhiễm toàn thân. Chỉ số bạch cầu tăng cao gợi ý tình trạng nhiễm trùng cấp tính đang diễn ra, trong khi tỷ lệ bạch cầu ái toan tăng có thể liên quan mật thiết đến yếu tố cơ địa dị ứng.

Ngoài xét nghiệm máu, bác sĩ có thể tiến hành lấy mẫu dịch mủ ở khe mũi để làm xét nghiệm soi tươi, nuôi cấy vi khuẩn và làm kháng sinh đồ. Việc nuôi cấy này đặc biệt quan trọng trong các đợt viêm xoang nặng, viêm xoang mạn tính tái phát hoặc nhiễm trùng không thuyên giảm sau nhiều đợt điều trị thông thường. Kết quả vi sinh giúp bác sĩ lựa chọn đúng nhóm kháng sinh nhạy cảm, hạn chế tối đa nguy cơ kháng thuốc. Các kiểm tra dị nguyên cũng có thể được đề nghị nếu nghi ngờ dị ứng khởi phát bệnh.

Những điều người bệnh cần lưu ý khi đi khám mũi xoang

Để buổi khám bệnh đạt hiệu quả cao, người bệnh nên ghi nhận lại diễn tiến các đợt nghẹt mũi, chảy nước mũi và mức độ đau nhức vùng trán má. Việc mang theo các toa thuốc cũ, kết quả xét nghiệm hoặc phim chụp xoang trước đây sẽ giúp bác sĩ nắm bắt nhanh chóng quá trình điều trị đã qua.

Trước giờ khám, người bệnh không nên tự ý dùng các loại thuốc xịt co mạch mạnh hoặc rửa mũi quá sát giờ vì có thể làm thay đổi tính chất niêm mạc và lượng dịch tự nhiên trong khe mũi. Đồng thời, hãy thông báo rõ ràng cho bác sĩ về các bệnh lý nền mạn tính, tiền sử dị ứng thuốc và tình trạng thai nghén nếu có để bác sĩ lựa chọn chỉ định chẩn đoán và hướng theo dõi an toàn nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán trực tiếp từ bác sĩ chuyên môn. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, corticoid xịt mũi kéo dài hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng vào mũi. Khi xuất hiện dấu hiệu sốt cao, sưng đỏ nề quanh hốc mắt hoặc đau đầu dữ dội, người bệnh cần đến bệnh viện cấp cứu ngay.

Tóm tắt

Khám đúng chuyên khoa Tai Mũi Họng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết giúp xác định chính xác vị trí cũng như mức độ viêm xoang. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc xịt kéo dài hoặc tự phỏng đoán nguyên nhân, mà cần tuân thủ phác đồ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để đạt kết quả phục hồi tốt nhất.