Khám quai bị ở khoa nào và những lưu ý cần biết khi đi khám

Khám quai bị ở khoa nào là gì?

Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus quai bị gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện. Bệnh thường đặc trưng bởi tình trạng sưng đau một hoặc cả hai bên tuyến nước bọt mang tai, kèm theo sốt nhẹ, mệt mỏi, đau nhức cơ và khó nhai nuốt. Mặc dù phần lớn các trường hợp có thể tự khỏi sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc hợp lý, quai bị vẫn có khả năng dẫn đến các biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, chẳng hạn như viêm tinh hoàn ở nam giới, viêm buồng trứng ở nữ giới hoặc viêm màng não. Việc xác định đúng cơ sở y tế và chuyên khoa phù hợp ngay từ giai đoạn đầu giúp bệnh nhân được chẩn đoán chính xác, theo dõi sát sao tiến triển và áp dụng các biện pháp phòng ngừa lây lan cho gia đình cũng như cộng đồng.

Khám quai bị tại khoa truyền nhiễm hoặc khoa bệnh nhiệt đới

Đối với người trưởng thành và thanh thiếu niên, khoa Truyền nhiễm hoặc khoa Bệnh nhiệt đới tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện, tuyến tỉnh hoặc tuyến trung ương là lựa chọn ưu tiên hàng đầu khi nghi ngờ mắc quai bị. Do quai bị là bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp với tốc độ lây lan nhanh, các chuyên khoa này được trang bị khu vực khám cách ly riêng biệt nhằm giảm thiểu nguy cơ phát tán virus sang những bệnh nhân khác.

Tại khoa Truyền nhiễm, các bác sĩ chuyên khoa có nhiều kinh nghiệm trong việc nhận diện các dấu hiệu lâm sàng đặc trưng của bệnh quai bị, phân biệt với các bệnh lý viêm tuyến nước bọt do vi khuẩn hoặc sỏi tuyến nước bọt. Bên cạnh việc thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm cần thiết như công thức máu, xét nghiệm kháng thể hoặc siêu âm vùng tuyến mang tai để xác định mức độ tổn thương và đưa ra hướng dẫn chăm sóc y tế phù hợp.

Đưa trẻ nghi mắc quai bị đến khám tại khoa nhi

Nếu đối tượng nghi ngờ mắc bệnh là trẻ nhỏ hoặc trẻ dưới mười lăm tuổi, cha mẹ nên ưu tiên đưa trẻ đến khám tại khoa Nhi của các bệnh viện đa khoa hoặc bệnh viện chuyên khoa Nhi. Trẻ em có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, các biểu hiện của bệnh quai bị đôi khi dễ bị nhầm lẫn với viêm hạch góc hàm, viêm amidan hoặc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác.

Các bác sĩ nhi khoa sẽ đánh giá kỹ lưỡng thể trạng của trẻ, theo dõi mức độ đáp ứng với tình trạng sốt và kiểm tra xem trẻ có xuất hiện các triệu chứng bất thường như quấy khóc liên tục, nôn trớ, li bì hay không. Việc thăm khám tại chuyên khoa Nhi cũng giúp phụ huynh nhận được những hướng dẫn dinh dưỡng cụ thể, phù hợp với từng độ tuổi của trẻ nhằm duy trì đủ nước, nâng cao sức đề kháng và hạn chế tối đa các nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ nhỏ.

Các chuyên khoa cần phối hợp khi xuất hiện dấu hiệu biến chứng

Trong một số trường hợp bệnh quai bị diễn tiến phức tạp hoặc có dấu hiệu biến chứng ở các cơ quan khác, bệnh nhân có thể cần được thăm khám kết hợp hoặc chuyển tuyến chuyên khoa chuyên sâu. Cụ thể, nam giới sau tuổi dậy thì nếu thấy tinh hoàn sưng to, đau rát dữ dội hoặc tấy đỏ cần được bác sĩ chuyên khoa Nam học hoặc Ngoại Tiết niệu kiểm tra nhằm đánh giá nguy cơ viêm tinh hoàn và bảo tồn chức năng sinh sản.

Đối với nữ giới, nếu xuất hiện cơn đau âm ỉ vùng hạ vị nghi ngờ viêm buồng trứng, bác sĩ Sản phụ khoa sẽ tiến hành siêu âm và kiểm tra chuyên biệt. Ngoài ra, nếu người bệnh có các triệu chứng thần kinh như đau đầu dữ dội, cứng cổ, nôn vọt hoặc co giật, việc can thiệp khẩn cấp từ chuyên khoa Thần kinh hoặc Hồi sức tích cực là bắt buộc để loại trừ biến chứng viêm màng não do virus.

Những lưu ý cần chuẩn bị trước khi đến cơ sở y tế

Để quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi và đảm bảo an toàn phòng dịch, người bệnh cần chủ động đeo khẩu trang y tế che kín mũi miệng ngay từ khi rời nhà và trong suốt thời gian có mặt tại cơ sở y tế. Việc này giúp ngăn chặn sự phát tán giọt bắn chứa virus quai bị ra môi trường xung quanh và bảo vệ những người xung quanh.

Bên cạnh đó, người bệnh hoặc người nhà nên ghi nhớ rõ các mốc thời gian xuất hiện triệu chứng đầu tiên, nhiệt độ sốt cao nhất đo được, cùng các loại thuốc hạ sốt hoặc giảm đau đã từng sử dụng tại nhà nếu có. Không nên tự ý bôi đắp các loại lá cây, vôi sống hay thuốc nam gia truyền lên vùng mang tai bị sưng trước khi đi khám, vì điều này có thể gây bỏng da, nhiễm trùng thứ phát và cản trở việc quan sát tổn thương thực tế của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Bệnh quai bị có tốc độ lây nhiễm cao và tiềm ẩn biến chứng ở cơ quan sinh dục cũng như hệ thần kinh. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng. Khi có biểu hiện nghi ngờ, cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và nhận hướng dẫn xử trí an toàn.

Tóm tắt

Xác định đúng chuyên khoa khám quai bị như khoa Truyền nhiễm hoặc khoa Nhi giúp quá trình chẩn đoán diễn ra chuẩn xác và ngăn ngừa lây lan cho cộng đồng. Chủ động theo dõi các triệu chứng bất thường và tuân thủ chặt chẽ chỉ định theo dõi của bác sĩ là chìa khóa quan trọng để bảo vệ sức khỏe và hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng.