Khám khớp háng bao gồm những danh mục nào và các vấn đề thường gặp

Khám khớp háng là gì?

Khớp háng là một trong những khớp cầu lớn nhất và chịu tải trọng nhiều nhất trong cơ thể, đóng vai trò bản lề nối chỏm xương đùi với ổ cối của xương chậu. Cấu trúc này được bao bọc bởi hệ thống bao khớp, dây chằng dày dặn cùng khối cơ mông và cơ đùi khỏe mạnh, giúp cơ thể giữ thăng bằng vững chắc và thực hiện linh hoạt các động tác như đi, chạy, cúi gập hay xoay người.

Do phải liên tục nâng đỡ trọng lượng cơ thể và thực hiện biên độ vận động lớn, khớp háng rất dễ bị tổn thương bởi quá trình thoái hóa tự nhiên, chấn thương thể thao hoặc rối loạn tuần hoàn mạch máu tại chỗ. Khám khớp háng là hoạt động y khoa chuyên sâu nhằm xác định chính xác nguồn gốc cơn đau ở vùng bẹn, hông hoặc mông, phân biệt triệu chứng đau khớp háng với các cơn đau thần kinh tọa bắt nguồn từ cột sống thắt lưng, từ đó đưa ra hướng theo dõi và chăm sóc chức năng vận động an toàn.

Quy trình khám lâm sàng và đánh giá chức năng khớp háng

Trong bước đầu tiên, bác sĩ chuyên khoa sẽ hỏi chi tiết về tính chất cơn đau, vị trí đau ở vùng bẹn, mông hay đùi, thời điểm đau nhiều nhất trong ngày và tiền sử chấn thương trước đó. Người bệnh cũng được khai thác kỹ về thói quen vận động, tính chất công việc cùng tiền sử sử dụng các nhóm thuốc như corticoid kéo dài hoặc tiền sử bệnh lý chuyển hóa.

Tiếp theo, bác sĩ tiến hành quan sát dáng đi nhằm phát hiện các dấu hiệu đi khập khiễng, bước chân ngắn hoặc xu hướng nghiêng người để giảm tải áp lực lên bên háng tổn thương. Bác sĩ dùng tay sờ nắn các mốc giải phẫu quanh khớp để tìm điểm đau khu trú, đồng thời đánh giá biên độ vận động khớp háng ở tư thế gập, duỗi, xoay trong, xoay ngoài và dạng khép. Một số nghiệm pháp kéo giãn hoặc xoay ép chuyên sâu như nghiệm pháp FABER và FADIR cũng được thực hiện để kiểm tra tổn thương sụn viền và phản ứng viêm tại khớp háng.

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh và cận lâm sàng cần thiết

Sau khi thăm khám thực thể, bác sĩ sẽ chỉ định các kỹ thuật chẩn đoán cận lâm sàng phù hợp để xác định chính xác tổn thương bên trong khớp. Chụp X-quang khớp háng ở tư thế thẳng và nghiêng là phương pháp cơ bản đầu tay, cho phép đánh giá độ hẹp khe khớp, sự xuất hiện của gai xương, đặc xương dưới sụn hoặc biến dạng cấu trúc xương đùi và ổ cối.

Đối với những tổn thương phần mềm phức tạp như rách sụn viền ổ cối, tổn thương sụn khớp vi thể hoặc nghi ngờ hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi giai đoạn đầu khi X-quang chưa phát hiện được, chụp cộng hưởng từ MRI khớp háng là công cụ chẩn đoán có độ chính xác rất cao. Bên cạnh đó, siêu âm khớp háng giúp phát hiện nhanh lượng dịch bất thường trong bao khớp và tình trạng viêm bao hoạt dịch quanh mấu chuyển lớn. Xét nghiệm máu kiểm tra các dấu ấn viêm hoặc chọc hút dịch khớp xét nghiệm vi sinh cũng có thể được thực hiện nếu nghi ngờ có yếu tố nhiễm khuẩn hoặc bệnh lý viêm khớp tự miễn.

Các vấn đề bệnh lý thường gặp ở vùng khớp háng

Triệu chứng đau và hạn chế vận động khớp háng có thể bắt nguồn từ nhiều bệnh lý khác nhau. Thoái hóa khớp háng là tình trạng rất phổ biến ở người lớn tuổi, hình thành do lớp sụn khớp bị mài mòn dần theo thời gian, dẫn đến đau nhức tăng khi đi lại hoặc đứng lâu và thường kèm theo hiện tượng cứng khớp vào buổi sáng.

Một vấn đề nghiêm trọng khác là hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi, xảy ra khi nguồn cấp máu nuôi dưỡng đầu xương đùi bị tắc nghẽn, dẫn đến xẹp chỏm xương và mất chức năng khớp nếu không can thiệp kịp thời. Ở những người trẻ tuổi hoặc người chơi thể thao, hội chứng chạm khớp háng và rách sụn viền ổ cối là nguyên nhân thường gặp gây đau nhói sâu trong khớp bẹn khi xoay vặn chân. Ngoài ra, viêm túi hoạt dịch mấu chuyển lớn và viêm gân cơ vùng háng cũng thường xuyên gây ra các cơn đau nhức lan tỏa dọc mặt ngoài đùi.

Lưu ý an toàn

Đau ở vùng khớp háng đôi khi có thể nhầm lẫn với các cơn đau do thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng chèn ép rễ thần kinh, thoát vị bẹn hoặc bệnh lý phụ khoa và tiết niệu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hay các chế phẩm không rõ nguồn gốc để tự điều trị tại nhà khi chưa có kết luận từ bác sĩ chuyên khoa. Mọi kế hoạch can thiệp cần dựa trên kết quả thăm khám trực tiếp để tránh biến chứng và bảo tồn chức năng vận động an toàn.

Tóm tắt

Khám khớp háng đúng quy trình kết hợp giữa thăm khám lâm sàng tỉ mỉ và chẩn đoán hình ảnh hiện đại giúp nhận diện chính xác nguyên nhân gây đau khớp và suy giảm vận động. Việc chủ động đi khám sớm tại các chuyên khoa cơ xương khớp khi có dấu hiệu bất thường là chìa khóa để bảo tồn tối đa cấu trúc khớp, duy trì khả năng đi lại và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.