Cách khắc phục tình trạng mắt bị dại do đeo kính cận thị
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người sau một thời gian dài đeo kính cận thị thường cảm thấy ánh nhìn của mình trở nên đờ đẫn, kém linh hoạt hoặc có cảm giác mắt lồi hơn bình thường, dân gian hay gọi là mắt bị dại. Thực chất, đây không phải là một bệnh lý tổn thương cấu trúc nhãn cầu mà phần lớn xuất phát từ thói quen thị giác và sự phụ thuộc vào khung kính.
Tình trạng này hoàn toàn có thể cải thiện được nếu người đeo kính nhận biết rõ nguyên nhân, điều chỉnh độ kính chuẩn xác và áp dụng các biện pháp chăm sóc, luyện tập cơ vận nhãn hằng ngày một cách kiên trì.
Mắt bị dại do đeo kính là gì?
Khái niệm mắt bị dại không phải là một thuật ngữ y khoa chính thức, mà là cách mô tả cảm giác mắt giảm độ nhanh nhạy, phản xạ liếc nhìn chậm chạp và ánh mắt thiếu sức sống sau khi gỡ kính cận. Khi đeo kính thường xuyên, tầm nhìn của mắt bị giới hạn trong phạm vi tròng kính. Người đeo có xu hướng quay cả đầu thay vì đảo mắt để nhìn các vật ở ngoại vi, khiến các nhóm cơ vận nhãn ít được vận động linh hoạt. Bên cạnh đó, việc đeo kính sai độ, tâm kính lệch trục hoặc thói quen nhìn gần liên tục trước màn hình điện tử làm mắt bị mỏi điều tiết kéo dài, dẫn đến vẻ ngoài mệt mỏi, thiếu linh hoạt. Về mặt giải phẫu, cận thị trục làm trục nhãn cầu dài ra tạo cảm giác mắt hơi nhô, chứ bản thân chiếc kính không làm biến dạng mắt.
Nguyên nhân khiến mắt giảm độ linh hoạt khi đeo kính
Tình trạng mắt trông kém nhanh nhẹn khi đeo kính thường xuất phát từ sự kết hợp giữa quang học của thấu kính và phản xạ vận động thị giác. Thứ nhất, thấu kính phân kỳ dùng cho người cận thị tạo ra hình ảnh thu nhỏ hơn so với thực tế, khiến người xung quanh nhìn vào thấy mắt người đeo nhỏ đi, khi tháo kính ra sẽ có cảm giác mắt lạ lẫm hoặc đờ đẫn. Thứ hai, người mang kính có xu hướng nhìn thẳng qua tâm kính và xoay cổ thay vì cử động nhãn cầu để quan sát xung quanh, lâu dần làm cơ vận động ngoài nhãn cầu giảm phản xạ linh hoạt. Ngoài ra, việc đeo kính lệch độ, gọng kính trễ xuống mũi làm sai lệch tiêu cự, buộc cơ thể mi phải co thắt điều tiết liên tục, gây căng thẳng mỏi mắt và làm ánh nhìn mất đi vẻ tươi tỉnh vốn có.
Lựa chọn kính đúng độ và điều chỉnh thói quen đeo kính
Để cải thiện độ linh hoạt cho đôi mắt, bước đầu tiên và quan trọng nhất là đảm bảo kính đang đeo có độ khúc xạ chính xác. Người có tật khúc xạ cần đo thị lực định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để cập nhật độ cận và độ loạn nếu có. Khi chọn gọng kính, nên ưu tiên gọng vừa vặn với khuôn mặt, đệm mũi giữ kính cố định đúng tâm mắt, tránh để kính trượt thấp khiến mắt phải ngước nhìn hoặc điều tiết sai lệch. Với những người cận thị nhẹ dưới một hoặc hai độ, có thể tháo kính khi làm các công việc nhìn gần hoặc nghỉ ngơi để mắt tự điều tiết tự nhiên. Ngược lại, người có độ cận vừa và nặng nên đeo kính thường xuyên để tránh nhược thị hoặc mỏi cơ mắt quá mức, nhưng cần chú ý tháo kính ngắt quãng để mắt được thư giãn.
Các bài tập vận động nhãn cầu giúp mắt nhanh nhạy hơn
Rèn luyện các nhóm cơ quanh nhãn cầu là phương pháp hiệu quả giúp đôi mắt lấy lại sự linh hoạt và nhanh nhẹn. Bạn có thể dành từ năm đến mười phút mỗi ngày để thực hiện các bài tập đảo mắt cơ bản sau khi đã tháo kính. Hãy giữ thẳng đầu, từ từ đưa mắt nhìn lên trên, xuống dưới, rồi liếc hết cỡ sang trái và sang phải theo hình dấu cộng, sau đó đảo tròn nhãn cầu theo chiều kim đồng hồ và ngược lại. Một bài tập hữu ích khác là rèn luyện khả năng điều tiết bằng cách đưa một ngón tay ra trước mặt, nhìn tập trung vào đầu ngón tay khi đưa lại gần chóp mũi rồi từ từ đưa ra xa, sau đó chuyển hướng nhìn ra một điểm thật xa ngoài cửa sổ. Động tác này giúp cơ thể mi co giãn nhịp nhàng, giải tỏa căng thẳng và tăng cường tuần hoàn nuôi dưỡng mắt.
Xây dựng chế độ làm việc và dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi thị lực
Bên cạnh việc luyện tập cơ mắt, việc kiểm soát thời gian làm việc với thiết bị điện tử đóng vai trò thiết yếu trong việc giữ cho đôi mắt luôn sáng rõ. Bạn nên áp dụng quy tắc hai mươi hai mươi hai mươi, nghĩa là sau mỗi hai mươi phút nhìn màn hình, hãy nghỉ ngơi hai mươi giây và nhìn vào một vật cách xa khoảng sáu mét để các cơ điều tiết được thư giãn hoàn toàn. Đảm bảo môi trường làm việc có đầy đủ ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng phòng đồng đều, tránh nhìn màn hình trong phòng tối. Về mặt dinh dưỡng, nên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A, lutein, zeaxanthin, vitamin C, vitamin E và acid béo omega ba thông qua các loại rau xanh đậm, cà rốt, cá hồi, trứng và các loại hạt để nuôi dưỡng võng mạc và làm chậm quá trình thoái hóa mắt.
Lưu ý an toàn
Các biện pháp luyện tập cơ mắt và thay đổi thói quen chỉ nhằm hỗ trợ tăng phản xạ linh hoạt và giảm mỏi mắt, không thể làm biến mất hoàn toàn độ cận thị hay thay đổi cấu trúc trục nhãn cầu. Người đeo kính tuyệt đối không tự ý ngưng đeo kính nếu có độ cận cao mà không có chỉ định từ bác sĩ nhãn khoa. Nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nhìn mờ đột ngột, thấy chớp sáng, nhiều đốm đen ruồi bay trước mắt, đau nhức quanh hốc mắt hoặc lé lác, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám chi tiết.
Tóm tắt
Hiện tượng mắt bị dại sau thời gian đeo kính cận hoàn toàn có thể khắc phục được thông qua việc đeo kính đúng tâm, đúng độ và kiên trì rèn luyện thói quen vận động nhãn cầu. Một đôi mắt khỏe đẹp và linh hoạt đòi hỏi sự chăm sóc khoa học từ việc nghỉ ngơi hợp lý đến việc kiểm tra thị lực định kỳ theo hướng dẫn y khoa.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đeo kính cận thường xuyên có làm mắt bị lồi ra vĩnh viễn không?
Đeo kính không làm biến dạng hay đẩy mắt lồi ra. Cảm giác mắt lồi ở người cận thị thường do trục nhãn cầu phát triển dài hơn bình thường theo mức độ cận thị, kết hợp với thói quen gỡ kính ra khiến người nhìn chưa quen với đôi mắt tự nhiên.
Bị cận thị nhẹ có nên tháo kính ra thường xuyên để mắt không bị dại?
Người cận thị nhẹ từ một độ trở xuống có thể tháo kính khi đọc sách hoặc sinh hoạt cự ly gần để mắt tự điều tiết. Tuy nhiên, khi nhìn xa hoặc lái xe, việc đeo kính vẫn cần thiết để đảm bảo an toàn thị giác và tránh mỏi mắt.
Tập thể dục cho mắt có giúp giảm độ cận thị thật không?
Các bài tập vận động mắt chỉ giúp thư giãn cơ thể mi, tăng cường tuần hoàn và cải thiện độ linh hoạt cho ánh nhìn, hoàn toàn không có khả năng làm giảm hoặc xóa bỏ độ cận thị do trục nhãn cầu đã dài ra.
Bao lâu thì người đeo kính nên đi kiểm tra lại độ khúc xạ mắt?
Người trưởng thành nên đi khám mắt và đo lại độ khúc xạ định kỳ mỗi sáu tháng đến một năm một lần. Trẻ em hoặc người có dấu hiệu mỏi mắt, nhức đầu thường xuyên cần tái khám sớm hơn theo hẹn của chuyên viên nhãn khoa.
Tròng kính chống ánh sáng xanh có giúp mắt bớt dại khi làm việc không?
Tròng kính chống ánh sáng xanh hoặc tròng đổi màu giúp giảm chói và hạn chế căng thẳng thị giác khi dùng màn hình máy tính. Khi mắt bớt mệt mỏi và giảm khô rát, ánh nhìn sẽ tự nhiên, tỉnh táo và linh hoạt hơn.
