Khả năng tái nhiễm COVID-19 và các biện pháp chủ động bảo vệ sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tái nhiễm COVID-19 là thắc mắc phổ biến của nhiều người khi thấy bản thân hoặc người thân xuất hiện lại các triệu chứng hô hấp dù trước đó đã từng khỏi bệnh. Việc tìm hiểu rõ cơ chế lây nhiễm lại giúp người bệnh chủ động trong theo dõi và xử lý đúng cách.
Mặc dù cơ thể đã tạo ra phản ứng miễn dịch sau đợt mắc đầu tiên hoặc sau tiêm chủng, hiệu quả bảo vệ này có thể giảm dần theo thời gian. Đồng thời, sự lưu hành của các biến thể vi rút mới cũng làm gia tăng khả năng vượt qua rào cản miễn dịch sẵn có.
Nhận biết sớm các biểu hiện tái nhiễm và duy trì lối sống lành mạnh là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ hệ hô hấp và hạn chế tối đa rủi ro biến chứng kéo dài.
Tái nhiễm COVID-19 là gì?
Tái nhiễm COVID-19 là tình trạng một người đã từng mắc bệnh COVID-19 do vi rút SARS-CoV-2 gây ra, sau khi phục hồi hoàn toàn lại tiếp tục có kết quả xét nghiệm dương tính hoặc xuất hiện các triệu chứng lâm sàng mới do đợt nhiễm trùng tiếp theo. Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, bất kể mức độ nghiêm trọng của đợt nhiễm đầu tiên hay lịch sử tiêm chủng vaccine. Khả năng kháng thể tự nhiên giảm dần theo thời gian cùng sự xuất hiện của các biến thể mới của vi rút SARS-CoV-2 là những yếu tố chính khiến nguy cơ tái nhiễm gia tăng. Việc hiểu rõ về cơ chế tái nhiễm, các dấu hiệu lâm sàng cũng như phương pháp theo dõi sức khỏe giúp người bệnh chủ động quản lý rủi ro và giảm thiểu nguy cơ biến chứng kéo dài đối với hệ hô hấp và sức khỏe tổng thể.
Lý do khiến cơ thể vẫn có nguy cơ tái nhiễm COVID-19
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc tái nhiễm COVID-19 là sự suy giảm lượng kháng thể bảo vệ trong cơ thể theo thời gian. Sau khi khỏi bệnh hoặc tiêm chủng vaccine, hệ miễn dịch tạo ra phản ứng bảo vệ nhưng mức độ miễn dịch này không tồn tại vĩnh viễn. Ngoài ra, vi rút SARS-CoV-2 liên tục biến đổi tạo ra các biến chủng mới có khả năng lẩn tránh một phần miễn dịch sẵn có. Những người có hệ miễn dịch suy yếu, người cao tuổi hoặc mắc các bệnh lý nền mãn tính như bệnh tim mạch, đái tháo đường và bệnh phổi mãn tính thường có nguy cơ tái nhiễm cao hơn. Việc tiếp xúc thường xuyên với nguồn lây trong môi trường kín hoặc không tuân thủ các biện pháp phòng ngừa cá nhân cũng làm tăng khả năng nhiễm vi rút trở lại.
Biểu hiện lâm sàng khi bị tái nhiễm COVID-19
Ở đa số các trường hợp, biểu hiện khi tái nhiễm COVID-19 tương tự như lần mắc đầu tiên nhưng mức độ nghiêm trọng có thể nhẹ hơn nhờ sự đáp ứng ghi nhớ của hệ miễn dịch. Người bệnh thường gặp các triệu chứng đường hô hấp trên như sốt nhẹ, ho khô, đau họng, chảy nước mũi và nghẹt mũi. Bên cạnh đó, các dấu hiệu toàn thân như mệt mỏi, đau nhức cơ khớp, đau đầu hoặc giảm khứu giác, vị giác tạm thời cũng có thể xuất hiện. Tuy nhiên, ở một số nhóm đối tượng nhạy cảm hoặc khi nhiễm biến thể mới có độc tính cao, triệu chứng vẫn có thể tiến triển thành khó thở, tức ngực và tổn thương nhu mô phổi. Việc theo dõi sát sao diễn biến triệu chứng là vô cùng quan trọng để kịp thời phát hiện biến chứng.
Ảnh hưởng của việc tái nhiễm COVID-19 đối với sức khỏe dài hạn
Mặc dù nhiều đợt tái nhiễm COVID-19 diễn ra ở mức độ nhẹ, việc nhiễm vi rút nhiều lần vẫn có thể gây ra những ảnh hưởng tích tụ đối với các cơ quan trong cơ thể. Tái nhiễm có thể làm gia tăng rủi ro gặp phải các hội chứng hậu COVID-19, kéo dài trạng thái mệt mỏi, suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ hoặc ho kéo dài nhiều tuần. Đối với người có sẵn bệnh lý nội khoa mãn tính, đợt nhiễm trùng mới có thể thúc đẩy đợt cấp của bệnh nền hoặc làm suy giảm chức năng tim mạch, hô hấp và thận. Do đó, người bệnh không nên chủ quan ngay cả khi các triệu chứng ban đầu chỉ ở mức độ nhẹ, cần chú trọng việc phục hồi sức khỏe tổng thể sau khi âm tính trở lại.
Phương pháp chăm sóc và hỗ trợ phục hồi khi tái nhiễm COVID-19
Khi xác định bị tái nhiễm COVID-19, người bệnh cần thực hiện cách ly phù hợp để tránh lây nhiễm cho người xung quanh, đồng thời dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Giữ ấm cơ thể, bổ sung đủ nước và duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng là yếu tố căn bản giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả. Người bệnh có thể sử dụng các dung dịch súc họng, rửa mũi bằng nước muối sinh lý để làm sạch đường hô hấp. Việc theo dõi các chỉ số sinh tồn như thân nhiệt và nồng độ ô xy trong máu SpO2 tại nhà giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Trong trường hợp cần dùng thuốc điều trị triệu chứng, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để bảo đảm an toàn.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc kê đơn, thuốc kháng vi rút hay thay đổi liều lượng thuốc điều trị bệnh nền khi chưa có sự tư vấn của nhân viên y tế. Nếu xuất hiện các triệu chứng nguy hiểm như khó thở dữ dội, đau tức ngực liên tục, sốt cao không hạ hoặc lơ mơ, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu kịp thời.
Tóm tắt
Tái nhiễm COVID-19 là nguy cơ hoàn toàn có thể xảy ra do sự suy giảm miễn dịch và biến đổi của vi rút. Chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa, theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe và tham vấn ý kiến chuyên môn y tế khi cần thiết là chìa khóa giúp bảo vệ bản thân và gia đình an toàn trước các đợt dịch bùng phát.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Thời gian giữa đợt nhiễm COVID-19 đầu tiên và đợt tái nhiễm thường là bao lâu?
Khả năng tái nhiễm có thể xuất hiện sau vài tháng kể từ đợt nhiễm trước, khi lượng kháng thể bảo vệ giảm dần. Tuy nhiên, khoảng thời gian này phụ thuộc vào tình trạng miễn dịch cá nhân và sự lưu hành của các biến thể vi rút mới.
Đã tiêm đủ các mũi vaccine COVID-19 thì có bị tái nhiễm không?
Tiêm vaccine giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh tiến triển nặng và biến chứng nguy hiểm, nhưng không ngăn chặn tuyệt đối khả năng nhiễm vi rút. Người đã tiêm chủng đầy đủ vẫn có thể tái nhiễm nếu tiếp xúc với nguồn lây.
Triệu chứng tái nhiễm COVID-19 có nhẹ hơn lần đầu không?
Ở phần lớn mọi người, triệu chứng tái nhiễm thường nhẹ hơn đợt đầu do cơ thể đã có trí nhớ miễn dịch. Dù vậy, đối với người cao tuổi hoặc có bệnh nền, đợt tái nhiễm vẫn có thể diễn biến phức tạp.
Cần làm gì khi có kết quả test nhanh dương tính tái nhiễm COVID-19?
Người bệnh nên chủ động cách ly tại nhà, theo dõi triệu chứng, uống đủ nước và nghỉ ngơi. Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ với bác sĩ hoặc cơ sở y tế để được hướng dẫn xử trí.
Tái nhiễm COVID-19 nhiều lần có ảnh hưởng gì đến sức khỏe không?
Việc tái nhiễm nhiều lần có thể làm tăng nguy cơ tổn thương các cơ quan và kéo dài các triệu chứng hậu COVID-19. Do đó, duy trì các biện pháp phòng bệnh vẫn là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe đường hô hấp.
