Kết quả sinh thiết polyp đại tràng ác tính khi nào và cần làm gì tiếp theo?

Kết quả sinh thiết polyp đại tràng ác tính là gì?

Polyp đại tràng là tổn thương tăng sinh dạng khối nhô lên từ bề mặt niêm mạc lòng ruột già. Đa số polyp đại tràng ban đầu là các khối u lành tính, nhưng một số dạng nhất định như u tuyến ống, u tuyến nhung mao hoặc u tuyến răng cưa có tiềm năng tiến triển thành ung thư qua nhiều năm. Quá trình nội soi tiêu hóa giúp bác sĩ phát hiện và tiến hành cắt bỏ hoàn toàn các khối polyp này để gửi đi làm xét nghiệm giải phẫu bệnh.

Xét nghiệm giải phẫu bệnh đóng vai trò tiêu chuẩn vàng để xác định bản chất mô học của polyp. Khi quan sát dưới kính hiển vi quang học, bác sĩ giải phẫu bệnh sẽ khảo sát cấu trúc tế bào, mức độ phân chia bất thường và độ sâu xâm lấn vào thành đại tràng. Kết quả mô bệnh học giúp phân định rõ ràng giữa polyp lành tính, tổn thương tiền ung thư và polyp ác tính thực sự, từ đó quyết định người bệnh đã được điều trị triệt căn qua nội soi hay cần can thiệp ngoại khoa bổ sung.

Tiêu chuẩn giải phẫu bệnh xác định polyp đại tràng ác tính

Trong kết quả giải phẫu bệnh, một polyp đại trực tràng chỉ được xác định là ác tính khi các tế bào biểu mô ung thư biểu mô tuyến đã phá vỡ màng đáy và xâm lấn qua lớp cơ niêm vào lớp dưới niêm mạc. Nếu tế bào bất thường chỉ biến đổi về hình thái và cấu trúc nhưng vẫn nằm giới hạn bên trên cơ niêm, tổn thương đó được gọi là nghịch sản độ cao hoặc ung thư biểu mô tại chỗ, chưa được xem là polyp ác tính thực sự vì chưa có nguy cơ di căn vào mạch máu hay mạch bạch huyết.

Báo cáo mô bệnh học thường mô tả chi tiết nguồn gốc mô học của tổn thương như u tuyến ống, u tuyến nhung mao, u tuyến ống nhung mao hoặc u tuyến răng cưa. Khi tế bào ung thư bắt đầu xâm nhập lớp dưới niêm mạc, tổn thương chính thức được phân loại là ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm T1 phát sinh trên nền polyp. Đây là ranh giới chuyên môn cốt lõi để phân biệt giữa tổn thương tiền ung thư và ung thư biểu mô xâm lấn.

Các yếu tố mô bệnh học đánh giá mức độ nguy cơ sau cắt polyp

Sau khi phát hiện tế bào ung thư xâm lấn lớp dưới niêm mạc, bác sĩ giải phẫu bệnh sẽ tiến hành đánh giá một loạt các chỉ số mô bệnh học quan trọng nhằm phân tầng nguy cơ di căn hạch lympho. Đầu tiên là độ biệt hóa của tế bào ung thư, phân chia từ biệt hóa tốt, biệt hóa vừa đến biệt hóa kém. Những trường hợp biệt hóa kém thường tiềm ẩn nguy cơ tái phát hoặc lan tràn cao hơn đáng kể.

Chỉ số tiếp theo mang ý nghĩa quyết định là tình trạng xâm lấn mạch máu và mạch bạch huyết. Nếu phát hiện tế bào ung thư lọt vào lòng các mạch vi thể này, khả năng tế bào đã di chuyển đến hạch vùng là rất lớn. Bên cạnh đó, hiện tượng mầm chồi ung thư ở rìa tiến triển và mức độ xâm lấn sâu vào lớp dưới niêm mạc theo phân loại Kikuchi hoặc Haggitt cũng được đo lường chính xác bằng micromet để cung cấp đầy đủ dữ kiện cho kế hoạch điều trị tiếp diễn.

Ý nghĩa của rìa diện cắt và phương pháp cắt trọn khối

Rìa diện cắt của bệnh phẩm sau thủ thuật cắt polyp qua nội soi là căn cứ hàng đầu để bác sĩ quyết định hướng điều trị tiếp theo. Diện cắt âm tính nghĩa là tế bào ung thư cách mép cắt sâu và mép cắt bên một khoảng cách an toàn, thường quy ước tối thiểu từ 1 đến 2 milimet tùy theo hướng dẫn chuyên ngành. Nếu diện cắt dương tính hoặc tế bào ác tính nằm sát mép cắt, nguy cơ sót mô u tại chỗ là rất cao.

Phương pháp lấy polyp cũng đóng vai trò quyết định độ tin cậy của chẩn đoán. Khi polyp được cắt trọn vẹn thành một khối duy nhất, bác sĩ mô bệnh học có thể định hướng chuẩn xác cấu trúc không gian và đo đạc diện cắt rõ ràng. Ngược lại, nếu polyp được cắt thành nhiều mảnh nhỏ rời rạc, việc đánh giá độ sâu xâm lấn và ranh giới an toàn của diện cắt sẽ gặp nhiều khó khăn, khiến nguy cơ tồn dư mô bệnh khó được loại trừ hoàn toàn.

Hướng xử trí dựa trên phân tầng nguy cơ sau nội soi

Nếu kết quả sinh thiết cho thấy polyp ác tính nguy cơ thấp, nghĩa là tế bào biệt hóa tốt hoặc vừa, không có xâm lấn mạch máu hoặc mạch bạch huyết, mầm chồi ung thư âm tính và diện cắt an toàn trên 1 milimet, việc cắt polyp qua nội soi đã được xem là can thiệp triệt căn. Trong tình huống thuận lợi này, người bệnh không cần phẫu thuật cắt đoạn ruột mà chỉ cần duy trì theo dõi chặt chẽ.

Ngược lại, khi xuất hiện bất kỳ yếu tố nguy cơ cao nào như tế bào biệt hóa kém, có xâm lấn mạch máu, mầm chồi ung thư mức độ cao hoặc diện cắt dương tính, người bệnh sẽ được chỉ định hội chẩn phẫu thuật ngoại khoa tiêu hóa. Mục tiêu của phẫu thuật bổ sung là cắt đoạn đại tràng tương ứng kèm vét hạch lympho khu vực để đảm bảo loại bỏ hoàn toàn các tế bào ung thư còn sót lại hoặc hạch đã bị di căn tiềm ẩn.

Kế hoạch theo dõi và nội soi đại tràng định kỳ

Đối với những trường hợp polyp ác tính nguy cơ thấp đã được cắt trọn vẹn qua nội soi, người bệnh cần thực hiện nội soi đại tràng kiểm tra lại lần đầu tiên sau khoảng 3 đến 6 tháng để khảo sát kỹ lưỡng vị trí sẹo cắt cũ và tìm kiếm tổn thương mới phát sinh. Nếu sẹo cắt lành tốt và không có dấu hiệu bất thường, các lần nội soi tiếp theo có thể được kéo dài khoảng cách từ 1 năm đến 3 năm tùy theo số lượng và đặc điểm mô học của các polyp khác trong lòng đại tràng.

Đối với người bệnh phải trải qua phẫu thuật bổ sung, kế hoạch tái khám sẽ tuân theo phác đồ theo dõi ung thư đại trực tràng tiêu chuẩn. Quy trình theo dõi bao gồm khám lâm sàng định kỳ, xét nghiệm nồng độ kháng nguyên carcinoembryonic antigen trong máu, siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính ổ bụng và nội soi toàn bộ khung đại tràng định kỳ nhằm phát hiện sớm mọi dấu hiệu tái phát tại chỗ hoặc di căn xa.

Lưu ý an toàn

Thông tin y khoa trong bài viết mang tính chất tham khảo phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc đưa ra quyết định điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý suy đoán mức độ bệnh hoặc tự mua các sản phẩm truyền miệng để điều trị khi nhận kết quả mô học. Mọi đánh giá về nguy cơ và chỉ định can thiệp cần dựa trên toàn bộ kết quả bệnh phẩm và được giải thích trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc ung bướu.

Tóm tắt

Kết quả sinh thiết polyp đại tràng cho thấy ác tính không đồng nghĩa với việc bệnh đã ở giai đoạn muộn. Nhờ sự tiến bộ của kỹ thuật nội soi can thiệp và chẩn đoán mô bệnh học, rất nhiều trường hợp được xử trí triệt để ngay từ giai đoạn rất sớm. Người bệnh cần giữ tâm lý bình tĩnh, mang đầy đủ kết quả giải phẫu bệnh đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc ung bướu để được hướng dẫn phác đồ theo dõi và điều trị tối ưu nhất.