Kế hoạch phòng chống bệnh sởi cấp bách cho mọi người

Phòng chống bệnh sởi là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm do vi rút thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, lan truyền mạnh mẽ qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khí dung khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Đây là một trong những căn bệnh có chỉ số lây nhiễm cơ bản rất cao, nghĩa là một người mắc bệnh có thể lây lan cho đa số những người xung quanh chưa có kháng thể bảo vệ. Bệnh sởi có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai và người có hệ miễn dịch suy yếu là những đối tượng có nguy cơ cao gặp phải biến chứng nặng nề như viêm phổi, viêm giác mạc dẫn đến mù lòa, hoặc viêm não đe dọa tính mạng. Vì vậy, việc triển khai đồng bộ các giải pháp ngăn ngừa từ cấp độ cá nhân đến toàn xã hội đóng vai trò sống còn trong việc kiểm soát dịch bệnh.

Ưu tiên tiêm chủng vắc xin đầy đủ và tiêm bù kịp thời

Tiêm chủng đầy đủ vắc xin phòng sởi là biện pháp nền tảng và mang lại hiệu quả bảo vệ cao nhất trước nguy cơ lây lan. Trẻ nhỏ cần được đưa đi tiêm mũi đầu tiên khi đủ 9 tháng tuổi và tiếp tục tiêm mũi nhắc lại lúc 18 tháng tuổi theo lịch của chương trình tiêm chủng mở rộng. Đối với thanh thiếu niên và người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa rõ lịch sử tiêm chủng, việc chủ động tiêm bổ sung vắc xin phối hợp sởi quai bị rubella giúp củng cố hàng rào bảo vệ vững chắc cho toàn bộ gia đình.

Tại những khu vực đang ghi nhận chùm ca bệnh hoặc có nguy cơ bùng phát đợt lây nhiễm mới, các chiến dịch tiêm bù và tiêm vét cần được triển khai khẩn trương. Việc nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin trong quần thể không chỉ bảo vệ người được tiêm mà còn tạo ra miễn dịch cộng đồng, che chở cho những đối tượng suy giảm miễn dịch hoặc trẻ chưa đến độ tuổi tiêm phòng.

Thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân và môi trường sống

Vi rút sởi phát tán chủ yếu qua các giọt bắn nhỏ li ti khi người nhiễm ho, hắt hơi hoặc trò chuyện trực tiếp. Vi rút còn có khả năng lơ lửng trong không khí và bám trên các bề mặt tiếp xúc trong nhiều giờ. Do đó, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay nhanh là bước vệ sinh cá nhân không thể bỏ qua, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi hoặc chạm vào các vật dụng nơi công cộng.

Bên cạnh vệ sinh bàn tay, mỗi người nên duy trì thói quen súc miệng bằng nước muối sinh lý, đeo khẩu trang y tế đúng quy cách khi đến những nơi đông người hoặc khi chăm sóc người ốm. Không gian sống và làm việc cần được mở cửa thông thoáng, đón ánh nắng tự nhiên, kết hợp lau khử khuẩn định kỳ các bề mặt hay chạm vào như tay nắm cửa, bàn làm việc, tay vịn cầu thang và đồ chơi của trẻ nhỏ.

Kịp thời cách ly và chăm sóc người có biểu hiện nghi ngờ

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao liên tục, mắt đỏ kèm chảy nước mắt, sổ mũi, ho khan và bắt đầu có ban đỏ dạng sần từ chân tóc lan xuống, người bệnh cần được chủ động cách ly y tế ngay tại phòng riêng. Việc cách ly giúp hạn chế tối đa nguy cơ tiếp xúc với người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ mang thai, người cao tuổi có bệnh nền và trẻ nhỏ chưa được tiêm chủng.

Người chăm sóc bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt việc đeo khẩu trang y tế và rửa tay sạch sẽ trước cũng như sau mỗi lần tiếp xúc. Đồ dùng cá nhân của người bệnh bao gồm khăn mặt, cốc uống nước, bát đũa và chăn màn phải được sử dụng riêng biệt và khử trùng thường xuyên. Người bệnh cần nghỉ ngơi trong phòng thoáng khí, tránh gió lùa trực tiếp và theo dõi sát sao nhiệt độ cơ thể cũng như các biểu hiện bất thường trên da và đường hô hấp.

Chủ động kiểm soát nguy cơ tại trường học và nơi làm việc

Các cơ sở giáo dục như trường mầm non, trường tiểu học, nhóm trẻ gia đình và các cơ quan, nhà máy là những môi trường có mật độ tập trung cao, rất dễ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm. Đơn vị cần chủ động tổ chức theo dõi sát tình trạng sức khỏe của học sinh, cán bộ và nhân viên hằng ngày. Khi ghi nhận trường hợp có biểu hiện sốt phát ban, cần nhanh chóng hướng dẫn người bệnh nghỉ học, nghỉ làm và đến cơ sở y tế để kiểm tra.

Đồng thời, nhà trường và nơi làm việc cần bảo đảm khu vực rửa tay luôn có đủ nước sạch và xà phòng sát khuẩn, thực hiện thông khí tự nhiên cho các phòng sinh hoạt chung. Việc phối hợp chặt chẽ với trạm y tế địa phương để cập nhật thông tin dịch bệnh, rà soát tiền sử tiêm chủng của học sinh và xử lý sớm ổ dịch sẽ ngăn chặn sự lây lan diện rộng trong cộng đồng.

Theo dõi sát dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm

Trong quá trình theo dõi tại nhà, người chăm sóc cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển biến nặng để kịp thời đưa người bệnh đến bệnh viện. Vi rút sởi có thể làm suy giảm hệ thống miễn dịch tạm thời, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm phế quản phổi, viêm tai giữa, tiêu chảy mất nước kéo dài, suy dinh dưỡng hoặc viêm não cấp tính.

Những biểu hiện nguy hiểm bao gồm sốt cao co giật, khó thở, thở gấp, thở rút lõm lồng ngực, li bì khó đánh thức, nôn nhiều hoặc co giật. Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào kể trên, gia đình không được tự ý trì hoãn hay cho người bệnh dùng các loại thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng, mà phải nhanh chóng chuyển bệnh nhân đến khoa truyền nhiễm hoặc trung tâm y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe và phòng ngừa dịch bệnh, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người dân tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kê đơn, kháng sinh, thuốc hạ sốt liều cao hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa qua kiểm chứng như kiêng nước, kiêng gió tuyệt đối hoặc dùng lá cây tắm đắp khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và hướng dẫn cụ thể.

Tóm tắt

Chủ động xây dựng và thực hiện kế hoạch phòng ngừa bệnh sởi là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và cộng đồng. Việc kết hợp tiêm vắc xin đầy đủ, duy trì vệ sinh cá nhân và cách ly kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ sẽ giúp ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch diện rộng. Khi phát hiện các triệu chứng sốt kèm phát ban, người dân cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn chăm sóc đúng cách.