Người bị huyết áp thấp uống thuốc gì và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Huyết áp thấp là tình trạng trị số huyết áp đo được thường xuyên dưới mức 90/60 mmHg. Khi đối mặt với những cơn hoa mắt, chóng mặt hoặc choáng váng do huyết áp giảm, câu hỏi phổ biến nhất của người bệnh là huyết áp thấp uống thuốc gì cho mau khỏi. Tuy nhiên, trong y học, huyết áp thấp không phải lúc nào cũng là một bệnh lý mạn tính cần dùng thuốc kéo dài.
Việc sử dụng thuốc chỉ được các bác sĩ chỉ định khi huyết áp thấp gây ra các triệu chứng suy giảm tưới máu não và cơ quan rõ rệt, chẳng hạn như ngất xỉu, té ngã hoặc ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống. Với các trường hợp huyết áp thấp sinh lý hoặc mức độ nhẹ, các biện pháp phi dược lý như thay đổi chế độ dinh dưỡng, bù đủ nước và tập luyện thường mang lại hiệu quả bền vững mà không cần can thiệp thuốc.
Huyết áp thấp uống thuốc gì là gì?
Huyết áp thấp xảy ra khi áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch giảm xuống dưới mức bình thường, thường được xác định khi huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Một số người có cơ địa huyết áp thấp bẩm sinh nhưng cơ thể vẫn thích nghi tốt, tim và não bộ vẫn nhận đủ oxy nên không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Ngược lại, tình trạng tụt huyết áp đột ngột hoặc huyết áp thấp thứ phát do mất dịch, tác dụng phụ của thuốc hạ áp, bệnh lý nội tiết hay tim mạch có thể dẫn đến hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, suy giảm khả năng tập trung và ngất xỉu. Hiểu rõ bản chất của huyết áp thấp giúp người bệnh không quá hoang mang tìm kiếm các loại thuốc cấp tốc mà tập trung vào việc tìm nguyên nhân gốc rễ và theo dõi chỉ số huyết áp định kỳ theo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
Huyết áp thấp có nhất thiết phải uống thuốc không
Rất nhiều người lầm tưởng rằng cứ đo thấy huyết áp thấp là phải lập tức mua thuốc về uống để đẩy chỉ số lên. Thực tế, quyết định can thiệp bằng dược phẩm phụ thuộc hoàn toàn vào việc người bệnh có biểu hiện triệu chứng hay không và nguyên nhân gây giảm huyết áp là gì. Đối với những người trẻ tuổi, thể trạng nhỏ nhắn hoặc vận động viên có chỉ số huyết áp tâm thu dao động quanh mức 85 đến 90 mmHg nhưng hoàn toàn khỏe mạnh, tỉnh táo và sinh hoạt bình thường thì không được coi là bệnh lý và tuyệt đối không cần dùng thuốc điều trị. Thuốc chỉ được xem xét khi tình trạng huyết áp thấp gây ra các triệu chứng tụt huyết áp tư thế, hoa mắt khi đứng dậy đột ngột, mệt mỏi mạn tính hoặc nguy cơ té ngã gây chấn thương. Hơn nữa, nếu huyết áp thấp bắt nguồn từ một nguyên nhân cụ thể như thiếu máu, mất nước do tiêu chảy, hoặc dùng quá liều thuốc hạ áp, mục tiêu y khoa hàng đầu là giải quyết nguyên nhân nền chứ không phải tùy tiện kê thuốc nâng huyết áp tạm thời.
Các nhóm thuốc bác sĩ có thể cân nhắc khi điều trị huyết áp thấp
Trong các trường hợp huyết áp thấp mạn tính có triệu chứng nặng hoặc tụt huyết áp tư thế đứng dai dẳng không đáp ứng với thay đổi lối sống, bác sĩ có thể cân nhắc một số nhóm thuốc chuyên biệt. Nhóm thuốc co mạch như midodrine hoạt động bằng cách kích thích các thụ thể alpha-1 adrenergic trên mạch máu, giúp làm hẹp các mạch ngoại vi và duy trì huyết áp khi người bệnh đứng thẳng. Nhóm thứ hai là thuốc tương tự mineralocorticoid như fludrocortisone, giúp thận tái hấp thu natri và giữ nước trong lòng mạch, từ đó làm gia tăng thể tích tuần hoàn tổng thể. Ngoài ra, một số hoạt chất hỗ trợ tuần hoàn não hoặc thuốc kích thích thụ thể thần kinh giao cảm cũng có thể được dùng trong những hoàn cảnh bệnh cảnh riêng biệt. Điều cốt yếu cần ghi nhớ là mỗi loại thuốc đều có cơ chế tác động mạnh mẽ và tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ như làm tăng huyết áp quá mức khi nằm ngửa, đau đầu hoặc phù nề, do đó chỉ được sử dụng khi có chỉ định nghiêm ngặt và theo dõi sát sao từ bác sĩ chuyên khoa.
Các biện pháp cải thiện huyết áp thấp không dùng thuốc
Trước khi tính đến việc dùng thuốc, thay đổi lối sống và chế độ ăn uống khoa học luôn là phương pháp can thiệp đầu tay, an toàn và mang lại hiệu quả lâu dài cho người bị huyết áp thấp. Người bệnh nên duy trì thói quen uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày để giữ thể tích tuần hoàn ổn định, bởi mất nước là nguyên nhân hàng đầu khiến huyết áp dễ bị tụt. Bổ sung lượng muối ăn trong bữa ăn hàng ngày ở mức vừa phải theo hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng cũng giúp tăng giữ nước trong lòng mạch. Khi thức dậy hoặc thay đổi tư thế từ nằm, ngồi sang đứng, hãy thực hiện từ từ, kết hợp các động tác co duỗi nhẹ cơ bắp chân để hỗ trợ máu hồi lưu về tim tốt hơn. Việc chia nhỏ các bữa ăn thành nhiều bữa trong ngày, hạn chế các bữa ăn quá nhiều carbohydrate cũng giúp ngăn ngừa hiện tượng tụt huyết áp sau ăn. Ngoài ra, mang tất áp lực y khoa ở chi dưới có thể giúp giảm lượng máu ứ trệ ở chân, nâng cao hiệu quả tuần hoàn máu về não bộ.
Những sai lầm nguy hiểm khi tự ý xử trí huyết áp thấp
Nhiều người bệnh khi thấy mệt mỏi, choáng váng thường có xu hướng tự chẩn đoán là tụt huyết áp rồi tự ý uống các loại thuốc bổ, thuốc trợ tim hoặc trà thảo dược truyền miệng mà không đo kiểm tra huyết áp. Sai lầm nguy hiểm nhất là việc tự ý tìm mua các loại thuốc co mạch nâng huyết áp liều cao qua mạng hoặc dùng lại đơn thuốc của người khác. Hành động này có thể gây co mạch quá mức, dẫn đến cơn tăng huyết áp kịch phát, rối loạn nhịp tim hoặc đột quỵ đe dọa tính mạng. Bên cạnh đó, việc lạm dụng quá mức trà gừng đặc, cà phê đậm đặc hoặc ăn quá mặn liên tục có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày, gây hồi hộp đánh trống ngực và ảnh hưởng xấu đến chức năng tim thận về sau. Người bệnh cũng không nên chủ quan bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng như ngất xỉu nhiều lần, đau tức ngực hoặc khó thở mà chỉ nằm nghỉ ngơi tại nhà, vì đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn cần được cấp cứu y tế kịp thời.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán, kê đơn hay điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nâng huyết áp, không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều lượng các loại thuốc tim mạch đang dùng. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như ngất xỉu, lú lẫn, đau thắt ngực, khó thở hoặc phân đen, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và cấp cứu kịp thời.
Tóm tắt
Huyết áp thấp không phải lúc nào cũng cần điều trị bằng thuốc mà thường được cải thiện tốt thông qua chế độ dinh dưỡng đủ nước, cân đối muối khoáng và sinh hoạt hợp lý. Việc dùng thuốc chỉ được thực hiện dưới sự chỉ định và theo dõi sát sao của bác sĩ chuyên khoa khi thực sự cần thiết, nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho hệ tuần hoàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bị huyết áp thấp có nên tự mua thuốc nâng huyết áp uống không?
Không. Các thuốc nâng huyết áp có thể gây co mạch mạnh hoặc tăng huyết áp nguy hiểm khi nằm. Người bệnh chỉ được dùng thuốc khi bác sĩ đã thăm khám toàn diện và kê đơn theo đúng tình trạng cụ thể.
Khi bị tụt huyết áp đột ngột nên xử trí sơ cứu như thế nào?
Người bệnh nên nằm nghỉ ở nơi thoáng khí, kê chân cao hơn đầu để máu dồn về não, nới lỏng quần áo và uống từ từ một cốc nước ấm, nước gừng hoặc nước trà loãng rồi đo lại chỉ số huyết áp.
Uống trà gừng hàng ngày có giúp chữa khỏi huyết áp thấp không?
Trà gừng có thể giúp làm ấm cơ thể và hỗ trợ lưu thông khí huyết tạm thời nhưng không thể thay thế phác đồ y khoa để chữa khỏi nguyên nhân gốc rễ. Việc lạm dụng gừng quá mức còn có thể gây nóng rát dạ dày.
Huyết áp thấp bao nhiêu thì cần phải đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám khi huyết áp tâm thu thường xuyên dưới 90 mmHg đi kèm các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, ngất xỉu, mệt mỏi kéo dài hoặc khi chỉ số huyết áp tụt giảm đột ngột so với bình thường.
Người bị huyết áp thấp nên ăn uống như thế nào để cải thiện?
Người bệnh nên uống đủ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày, ăn đủ bữa, không bỏ bữa sáng, bổ sung lượng muối vừa phải trong món ăn và chia nhỏ khẩu phần để tránh tình trạng hạ huyết áp sau khi ăn no.
