Hướng dẫn sơ cứu người bị tai nạn giao thông an toàn và đúng cách

Sơ cứu người bị tai nạn giao thông là gì?

Sơ cứu người bị tai nạn giao thông là tập hợp các biện pháp hỗ trợ ban đầu được thực hiện ngay tại hiện trường nhằm bảo vệ tính mạng, ngăn ngừa các thương tổn thứ phát và duy trì các chức năng sống cơ bản cho người bị nạn. Bản chất của việc hỗ trợ này là tạo điều kiện ổn định nhất cho nạn nhân trước khi được tiếp cận với chăm sóc y tế chuyên sâu.

Trong các tai nạn đường bộ, nạn nhân thường đối mặt với các nguy cơ chấn thương đa cơ quan, chấn thương sọ não, tổn thương cột sống cổ và mất máu cấp. Việc can thiệp đòi hỏi sự thận trọng cao độ, tuân thủ nguyên tắc không làm tổn thương thêm cho nạn nhân và luôn ưu tiên gọi hỗ trợ khẩn cấp từ các đơn vị y tế chuyên nghiệp.

Đảm bảo an toàn hiện trường và liên hệ hỗ trợ khẩn cấp

Khi tiếp cận hiện trường tai nạn giao thông, nguyên tắc quan trọng nhất là bảo đảm an toàn cho chính người tham gia cứu hộ và những người xung quanh. Cần nhanh chóng quan sát các nguy cơ tiềm ẩn như xe rò rỉ nhiên liệu, nguy cơ cháy nổ, dây điện đứt rơi hoặc các phương tiện khác đang lưu thông với tốc độ cao.

Người cứu hộ nên đặt biển cảnh báo, bật đèn khẩn cấp hoặc sử dụng vật dụng dễ nhận biết để báo hiệu cho các phương tiện khác từ khoảng cách an toàn. Ngay sau đó, cần gọi ngay đến dịch vụ cấp cứu 115 hoặc cơ quan công an gần nhất, cung cấp thông tin rõ ràng về địa điểm, ước lượng số lượng người bị thương và tình trạng hiện trường để đội ngũ y tế chuẩn bị trang thiết bị can thiệp phù hợp.

Đánh giá tri giác và kiểm tra chức năng hô hấp

Sau khi hiện trường được kiểm soát an toàn, việc đánh giá nhanh tình trạng của nạn nhân cần tuân theo nguyên tắc nhận diện tri giác và chức năng sống cơ bản. Người sơ cứu kiểm tra xem nạn nhân còn tỉnh táo, phản ứng với lời gọi hỏi hay hoàn toàn bất tỉnh.

Tiếp theo, hãy quan sát chuyển động lồng ngực để xác định nạn nhân có còn thở bình thường hay không. Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngừng thở hoặc chỉ thở ngáp cá, cần tiến hành ép tim ngoài lồng ngực liên tục theo đúng kỹ năng hồi sinh tim phổi cơ bản nếu đã được huấn luyện. Trường hợp nạn nhân còn thở nhưng hôn mê, cần giữ đường thở thông thoáng và luôn theo dõi sát nhịp thở trong lúc chờ nhân viên y tế đến nơi.

Xử trí cầm máu vết thương và bảo vệ dị vật găm trên cơ thể

Chảy máu nhiều là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sốc giảm thể tích và đe dọa tính mạng nạn nhân sau tai nạn. Đối với các vết thương hở đang chảy máu, biện pháp hiệu quả và an toàn nhất là dùng gạc sạch hoặc mảnh vải sạch ép trực tiếp lên miệng vết thương, sau đó băng ép cố định với lực vừa đủ để cầm máu mà không làm tím tái phần chi bên dưới.

Nếu phát hiện có dị vật lớn như mảnh kính hoặc thanh kim loại cắm sâu vào cơ thể, người sơ cứu tuyệt đối không được tự ý rút dị vật ra ngoài vì thao tác này có thể làm rách thêm mạch máu lớn và gây xuất huyết ồ ạt. Thay vào đó, cần dùng gạc chèn xung quanh để cố định dị vật rồi băng giữ nguyên vị trí trước khi chuyển viện.

Cố định tạm thời và phòng ngừa chấn thương cột sống

Va chạm giao thông mạnh tiềm ẩn nguy cơ rất cao gây tổn thương đốt sống cổ và cột sống thắt lưng. Do đó, nguyên tắc cốt lõi là hạn chế tối đa việc di chuyển hoặc thay đổi tư thế nạn nhân khi chưa có nẹp cố định chuyên dụng, trừ trường hợp hiện trường có nguy cơ đe dọa tính mạng ngay lập tức như cháy nổ.

Không nên tự ý tháo mũ bảo hiểm của người gặp nạn vì động tác kéo, giật mũ có thể làm dịch chuyển các đốt sống cổ bị tổn thương. Nếu nghi ngờ có gãy xương chi, cần cố định tạm thời bằng các thanh nẹp tự tạo hoặc buộc chân gãy vào chân lành để giảm đau đớn và ngăn đầu xương gãy chọc thủng da, rách mạch máu trong quá trình chuyển giao cho đội cấp cứu.

Lưu ý an toàn

Người tham gia sơ cứu cần nhận thức rõ giới hạn chuyên môn, tuyệt đối không tự ý nắn chỉnh khớp trật, không rút dị vật cắm sâu và không tự ý cho nạn nhân dùng bất kỳ loại thuốc hay đồ uống nào. Mọi thao tác cần nhẹ nhàng, tránh tụ tập đông người gây ngột ngạt và cản trở xe cấp cứu tiếp cận hiện trường.

Tóm tắt

Sơ cứu người bị tai nạn giao thông đòi hỏi sự bình tĩnh, cẩn trọng và ưu tiên tuyệt đối cho an toàn tính mạng. Người hỗ trợ cần ghi nhớ nguyên tắc bảo vệ hiện trường, gọi trợ giúp y tế kịp thời và chỉ thực hiện các thao tác đúng phạm vi hiểu biết để tránh gây thêm thương tổn cho nạn nhân.