Hướng dẫn cách sử dụng thuốc nhỏ mắt an toàn và hiệu quả

Cách sử dụng thuốc nhỏ mắt là gì?

Thuốc nhỏ mắt là các dung dịch vô khuẩn, hỗn dịch hoặc nhũ tương được bào chế đặc biệt để đưa hoạt chất tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nhãn cầu và kết mạc. Mắt là cơ quan nhạy cảm với hệ thống mao mạch và niêm mạc mỏng manh, do đó mọi chế phẩm dùng cho mắt đều phải đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt về độ vô khuẩn, độ tinh khiết, độ pH và áp suất thẩm thấu.

Khi nhỏ thuốc vào mắt, mục tiêu là giữ cho dược chất lưu lại đủ thời gian trong túi cùng kết mạc để hấp thu qua giác mạc mà không gây tổn thương mô. Việc sử dụng sai cách, chẳng hạn như để đầu lọ chạm vào mi mắt hoặc nhỏ quá nhiều giọt liên tiếp, không chỉ làm giảm sút hiệu quả điều trị mà còn có thể đưa mầm bệnh từ bên ngoài vào sâu trong mắt, dẫn đến các biến chứng viêm nhiễm giác mạc nguy hiểm.

Chuẩn bị và vệ sinh tay sạch trước khi nhỏ mắt

Trước khi thực hiện thao tác nhỏ mắt, việc rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi nước chảy là bước bắt buộc. Thói quen này giúp loại bỏ vi khuẩn, bụi bẩn bám trên da tay, ngăn chặn mầm bệnh lây nhiễm vào vùng kết mạc và giác mạc.

Sau khi vệ sinh tay, người dùng cần kiểm tra kỹ thông tin in trên bao bì lọ thuốc. Hãy quan sát tên thuốc, hạn dùng tổng thể và ngày mở nắp thực tế. Dung dịch bên trong lọ thuốc cần có độ trong suốt hoặc màu sắc đồng nhất theo mô tả của nhà sản xuất. Nếu phát hiện dung dịch đổi màu, xuất hiện lắng cặn, vẩn đục hoặc đã quá thời hạn mở nắp khuyến cáo, tuyệt đối không được tiếp tục sử dụng để tránh gây hại cho thị lực.

Thao tác nhỏ thuốc vào túi cùng kết mạc đúng kỹ thuật

Tư thế chuẩn xác nhất là ngồi ngửa đầu ra sau hoặc nằm ngửa trên bề mặt phẳng, mắt hướng nhìn lên trần nhà. Người bệnh dùng ngón tay trỏ sạch nhẹ nhàng kéo mi mắt dưới xuống để tạo thành một túi cùng kết mạc nhỏ. Tay còn lại cầm lọ thuốc, giữ dốc ngược phía trên mắt ở khoảng cách an toàn từ 1 đến 2 centimet.

Bóp nhẹ thân lọ để thả đúng 1 giọt dung dịch rơi vào túi cùng kết mạc vừa tạo, tránh nhỏ trực tiếp vào giữa lòng đen tức giác mạc. Việc nhỏ trúng giác mạc thường gây phản xạ chớp mắt giật cục và cảm giác khó chịu. Đầu lọ thuốc phải luôn được giữ lơ lửng, tuyệt đối không tiếp xúc với mi mắt, lông mi hay bề mặt nhãn cầu nhằm tránh nhiễm bẩn toàn bộ lượng dung dịch còn lại trong lọ.

Kỹ thuật giữ giọt thuốc và chặn ống dẫn lệ

Ngay sau khi giọt thuốc rơi vào mắt, người bệnh nên nhẹ nhàng nhắm mắt lại trong khoảng 1 đến 2 phút mà không chớp mắt liên tục hay nhíu chặt mi. Động tác chớp mắt quá nhanh sẽ đẩy dung dịch thuốc tràn ra ngoài bờ mi trước khi kịp phát huy tác dụng.

Đồng thời, hãy dùng một ngón tay ấn nhẹ vào góc trong của mắt, nơi tiếp giáp giữa khóe mắt và sống mũi, hay còn gọi là điểm lệ. Thao tác chặn ống dẫn lệ này giữ vai trò ngăn dung dịch thuốc chảy nhanh xuống khoang mũi họng. Nhờ đó, thuốc được giữ lại lâu hơn trên bề mặt nhãn cầu để tăng hiệu quả điều trị tại chỗ, đồng thời giảm thiểu lượng hoạt chất hấp thu toàn thân qua niêm mạc mũi họng gây ra các tác dụng phụ không mong muốn.

Số lượng giọt nhỏ và khoảng cách giữa các loại thuốc

Nhiều người có thói quen nhỏ liên tục 2 đến 3 giọt mỗi lần vì nghĩ rằng càng nhiều thuốc thì bệnh càng mau khỏi. Trên thực tế, dung tích túi cùng kết mạc chỉ có thể chứa tối đa khoảng một phần nhỏ của một giọt dung dịch chuẩn. Việc nhỏ quá nhiều giọt cùng lúc chỉ khiến lượng thuốc dư thừa tràn ra ngoài gò má, vừa gây lãng phí vừa dễ làm kích ứng vùng da quanh mắt.

Trong trường hợp được bác sĩ kê đơn nhiều loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, người bệnh cần tuân thủ thời gian giãn cách tối thiểu từ 5 đến 10 phút giữa các loại. Khoảng nghỉ này giúp mắt kịp hấp thu thuốc thứ nhất trước khi dung dịch tiếp theo được nhỏ vào. Nếu dùng cả thuốc nhỏ mắt dạng dung dịch và dạng mỡ tra mắt, luôn ưu tiên nhỏ dạng dung dịch lỏng trước, sau đó mới dùng dạng mỡ đặc để tránh cản trở sự hấp thu.

Vệ sinh sau khi nhỏ và bảo quản lọ thuốc đúng cách

Sau khi nhỏ thuốc xong, người bệnh dùng khăn giấy sạch hoặc bông gạc y tế thấm nhẹ phần dung dịch thuốc tràn ra bờ mi và vùng da xung quanh. Đậy chặt nắp lọ thuốc ngay lập tức mà không dùng tay hay bất kỳ vật dụng nào lau chùi đầu vòi nhỏ giọt.

Thuốc nhỏ mắt cần được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, nhiệt độ dưới 30 độ C và tránh ánh nắng chiếu trực tiếp, trừ một số chế phẩm sinh học hoặc kháng sinh đặc thù yêu cầu bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh theo hướng dẫn của dược sĩ. Hãy ghi rõ ngày mở nắp lên thân lọ để theo dõi thời hạn sử dụng an toàn sau mở nắp, thường dao động trong khoảng 15 đến 30 ngày.

Lưu ý an toàn

Không sử dụng chung lọ thuốc nhỏ mắt với người khác để tránh lây nhiễm chéo vi khuẩn và virus gây bệnh mắt hột hoặc viêm kết mạc. Tuyệt đối không tự ý mua và lạm dụng thuốc nhỏ mắt chứa thành phần corticoid kéo dài mà không có chỉ định từ bác sĩ nhãn khoa, vì nguy cơ gây đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp thứ phát rất cao. Khi mắt có biểu hiện đau nhức dữ dội, giảm thị lực đột ngột hoặc mưng mủ, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt ngay lập tức.

Tóm tắt

Thực hiện đúng kỹ thuật nhỏ mắt giúp thuốc phát huy tối đa công dụng và bảo vệ đôi mắt khỏi nguy cơ nhiễm khuẩn chéo. Người bệnh cần duy trì thói quen vệ sinh tay sạch sẽ, kiểm tra kỹ hạn dùng và không tự ý thay đổi loại dung dịch nhỏ mắt khi chưa tham khảo ý kiến nhân viên y tế. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, việc đi khám chuyên khoa mắt là điều cần thiết để đảm bảo an toàn thị lực.