Human Metapneumovirus là gì và cách phòng tránh

Human Metapneumovirus là gì?

Human Metapneumovirus được phát hiện lần đầu vào năm 2001, thuộc cùng họ với virus hợp bào hô hấp RSV. Virus này lây lan qua các giọt bắn đường hô hấp khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, hoặc thông qua tiếp xúc gián tiếp với bề mặt chứa dịch tiết rồi chạm tay lên mắt, mũi, miệng. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ ba đến sáu ngày trước khi xuất hiện những triệu chứng đầu tiên.

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus nhân lên tại niêm mạc biểu mô hô hấp, gây ra tình trạng viêm nhiễm cục bộ từ đường hô hấp trên như viêm mũi họng, cho đến đường hô hấp dưới như viêm tiểu phế quản hay viêm phổi. Mặc dù mọi lứa tuổi đều có thể nhiễm Human Metapneumovirus nhiều lần trong đời do kháng thể tự nhiên suy giảm theo thời gian, nhưng đa số các đợt tái nhiễm ở người khỏe mạnh thường nhẹ và tự thoái lui sau khoảng một tuần.

Đường lây truyền phổ biến của Human Metapneumovirus

Human Metapneumovirus lây lan chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn chứa virus phát tán ra không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện ở khoảng cách gần. Người khỏe mạnh khi hít phải các giọt bắn li ti này có thể bị nhiễm virus vào niêm mạc đường hô hấp.

Bên cạnh đường không khí trực tiếp, sự tiếp xúc gián tiếp đóng vai trò rất lớn trong chu kỳ lây truyền bệnh. Virus có thể tồn tại trên các bề mặt tiếp xúc thông thường như tay nắm cửa, đồ chơi trẻ em, tay vịn cầu thang, điện thoại hoặc bàn ghế trong nhiều giờ. Khi một người chạm tay vào những bề mặt này rồi vô tình đưa tay lên vùng mắt, mũi hoặc miệng, virus sẽ nhanh chóng xâm nhập vào cơ thể. Việc tiếp xúc cơ thể gần gũi như bắt tay, ôm hôn hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân với người mang mầm bệnh cũng làm gia tăng đáng kể nguy cơ lây nhiễm trong gia đình và nhà trẻ.

Biểu hiện thường gặp và đối tượng dễ tiến triển nặng

Triệu chứng của nhiễm Human Metapneumovirus thường rất giống với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác do virus cúm hay RSV gây ra. Người bệnh thường bắt đầu với các dấu hiệu đường hô hấp trên như sốt nhẹ hoặc sốt vừa, ngạt mũi, chảy nước mũi trong, ho khan, đau rát họng và mệt mỏi toàn thân.

Ở phần lớn người lớn khỏe mạnh, bệnh diễn biến lành tính và tự cải thiện sau khoảng một tuần nghỉ ngơi. Tuy nhiên, ở một số nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, virus có thể lan xuống đường hô hấp dưới, gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi kèm theo thở khò khè, khó thở, thở gấp, đau tức ngực và tím tái. Nhóm có nguy cơ cao chuyển nặng bao gồm trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới hai tuổi, người cao tuổi trên sáu mươi lăm tuổi, người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn, bệnh tim mạch hoặc những người có hệ miễn dịch suy giảm do hóa trị hay dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Biện pháp chủ động phòng ngừa lây nhiễm Human Metapneumovirus

Vì hiện chưa có vaccine tiêm phòng cho Human Metapneumovirus, việc phòng ngừa chủ yếu dựa vào các nguyên tắc vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường sống thường ngày. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất hai mươi giây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để loại bỏ virus khỏi bề mặt da, đặc biệt là sau khi ho, hắt hơi, đi vệ sinh hoặc trở về từ nơi công cộng. Khi không có xà phòng, dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn trên sáu mươi phần trăm là giải pháp thay thế phù hợp.

Người dân nên rèn luyện thói quen che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi; vứt bỏ khăn giấy đã qua sử dụng vào thùng rác kín. Hạn chế tối đa việc dùng tay chưa rửa sạch chạm vào mắt, mũi và miệng. Thường xuyên vệ sinh và khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc nhiều trong gia đình như tay nắm cửa, đồ chơi, bàn phím và thiết bị di động. Giữ không gian sống thông thoáng, hạn chế tiếp xúc gần với những người đang có dấu hiệu ho, sốt cũng giúp cắt đứt chuỗi lây truyền virus trong cộng đồng.

Nguyên tắc theo dõi và chăm sóc tại nhà an toàn

Hiện tại chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu được phê duyệt rộng rãi để điều trị Human Metapneumovirus. Do đó, mục tiêu chăm sóc chủ yếu là hỗ trợ cơ thể nâng cao thể trạng và làm giảm các triệu chứng khó chịu trong thời gian hệ miễn dịch tự đào thải mầm bệnh. Người bệnh cần dành nhiều thời gian nghỉ ngơi tại phòng thoáng khí, uống đủ nước ấm để làm loãng đờm nhớt và ngăn ngừa nguy cơ mất nước do sốt.

Việc sử dụng các biện pháp làm thông thoáng đường thở như nhỏ hoặc rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp người bệnh dễ chịu hơn khi ngạt mũi. Nếu sốt hoặc đau đầu gây mệt mỏi nhiều, người bệnh có thể dùng thuốc giảm đau hạ sốt thông thường theo đúng chỉ dẫn của dược sĩ hoặc tờ hướng dẫn sử dụng. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh vì kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus mà còn có nguy cơ gây loạn khuẩn đường ruột và kháng kháng sinh. Khi có các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ, thở nhanh, khó thở, co rút lồng ngực hoặc li bì, cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa hô hấp thăm khám kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng virus mà không có chỉ định từ nhân viên y tế. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ khó thở, sốt cao kéo dài hoặc bệnh diễn tiến xấu ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Human Metapneumovirus là nguyên nhân phổ biến gây bệnh đường hô hấp, có thể tiến triển nặng ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh nền. Do chưa có vaccine, việc tuân thủ các thói quen vệ sinh tay, đeo khẩu trang và giữ môi trường sống sạch sẽ là chìa khóa then chốt để phòng bệnh. Chủ động theo dõi triệu chứng và thăm khám y tế sớm sẽ giúp giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm.