Hội chứng Wallenberg là gì? Nguyên nhân và cách nhận biết

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Hội chứng Wallenberg, còn được gọi là hội chứng nhồi máu hành não sau bên, là một dạng đột quỵ thiếu máu cục bộ ảnh hưởng đến phần dưới của thân não. Tình trạng này gây ra tổ hợp các triệu chứng thần kinh phức tạp do sự gián đoạn đột ngột dòng máu nuôi dưỡng các nhân dây thần kinh quan trọng.

Việc hiểu rõ căn nguyên và biểu hiện của hội chứng Wallenberg giúp người bệnh và người nhà nhanh chóng phát hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, từ đó kịp thời tiếp cận các can thiệp y tế chuyên sâu nhằm hạn chế tối đa di chứng lâu dài.

Hội chứng Wallenberg là gì?

Hội chứng Wallenberg được mô tả y khoa lần đầu tiên bởi bác sĩ Adolf Wallenberg vào cuối thế kỷ 19. Đây là biểu hiện lâm sàng của tình trạng nhồi máu tại phần sau bên của hành não, nơi tập trung nhiều đường dẫn truyền cảm giác và nhân các dây thần kinh sọ số IX, X, XI. Do đặc thù giải phẫu, tổn thương tại vị trí này gây ra những rối loạn cảm giác chéo độc đáo, kết hợp giữa mất phối hợp vận động tiểu não và rối loạn chức năng nuốt. Tình trạng này chiếm tỷ lệ đáng kể trong các ca nhồi máu hệ tuần hoàn não sau và là một cấp cứu nội thần kinh cần được theo dõi sát sao.

Các nguyên nhân chính dẫn đến hội chứng Wallenberg

Hội chứng Wallenberg thường bắt nguồn từ sự tắc nghẽn động mạch đốt sống hoặc động mạch tiểu não sau dưới. Nguyên nhân phổ biến nhất là sự hình thành cục máu đông tại chỗ do xơ vữa động mạch hoặc huyết khối di chuyển từ tim lên. Bên cạnh đó, bóc tách động mạch đốt sống cũng là nguyên nhân thường gặp, đặc biệt ở những người trẻ tuổi sau các chấn thương vùng cổ hoặc cử động cổ đột ngột. Một số yếu tố ít gặp hơn bao gồm viêm mạch máu hoặc các rối loạn đông máu toàn thân.

Những triệu chứng thần kinh đặc trưng thường gặp

Vùng hành não sau bên tập trung nhiều nhân và bó sợi thần kinh quan trọng phụ trách cảm giác, thăng bằng và phản xạ thực vật. Khi khu vực này bị thiếu máu, người bệnh có thể xuất hiện tam chứng Horner cùng bên với triệu chứng sụp mi, co đồng tử và giảm tiết mồ hôi nửa mặt. Kèm theo đó là tình trạng mất cảm giác đau nhiệt ở mặt cùng bên nhưng lại giảm cảm giác đau nhiệt ở thân mình bên đối diện. Ngoài ra, tổn thương các nhân dây thần kinh thiệt hầu và lang thang dẫn đến khó nuốt, khàn tiếng và nấc cụt dai dẳng.

Nguyên tắc xử trí y khoa và chăm sóc hỗ trợ

Bất kỳ ai nghi ngờ mắc hội chứng này cần được đưa đến bệnh viện có đơn vị đột quỵ ngay lập tức. Bác sĩ chuyên khoa thần kinh sẽ đánh giá lâm sàng kết hợp kỹ thuật chụp cộng hưởng từ não để xác định tổn thương và chỉ định liệu pháp tái thông mạch nếu còn trong khung giờ vàng. Song song với đó là các biện pháp kiểm soát hô hấp, duy trì huyết áp và phòng ngừa biến chứng viêm phổi hít do nuốt khó. Quá trình tập phục hồi chức năng vận động và ngôn ngữ trị liệu cần được tiến hành sớm để hỗ trợ phục hồi tối đa.

Lưu ý an toàn

Hội chứng Wallenberg là một tình trạng cấp cứu y tế thuộc nhóm tai biến mạch máu não. Mọi dấu hiệu chóng mặt đột ngột đi kèm nuốt nghẹn, khàn giọng hoặc mất thăng bằng cần được khám ngay tại cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ áp, thuốc đông y hay trì hoãn thời gian đưa người bệnh đi cấp cứu.

Tóm tắt

Hội chứng Wallenberg là một thể đột quỵ thiếu máu cục bộ thân não cần được can thiệp y tế khẩn cấp. Nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường và tiếp cận cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh kịp thời đóng vai trò quyết định trong việc bảo tồn chức năng và cải thiện chất lượng sống lâu dài cho người bệnh.