Hội chứng Kawasaki là gì: Biểu hiện và cách điều trị
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hội chứng Kawasaki là một bệnh lý viêm mạch máu cấp tính ảnh hưởng chủ yếu đến trẻ em dưới năm tuổi. Tình trạng viêm có thể xảy ra ở các mạch máu kích thước trung bình trên toàn cơ thể, trong đó nguy cơ đáng lo ngại nhất là tổn thương hệ thống động mạch vành cung cấp máu cho tim.
Phát hiện sớm các triệu chứng lâm sàng và đưa trẻ đến bệnh viện trong thời điểm vàng giúp ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng tim mạch nguy hiểm. Bài viết dưới đây tổng hợp các thông tin y khoa cơ bản về dấu hiệu nhận biết, nguyên tắc can thiệp và cách chăm sóc theo dõi trẻ mắc hội chứng Kawasaki.
Hội chứng Kawasaki là gì?
Hội chứng Kawasaki, còn được gọi là hội chứng hạch da niêm mạc, là một bệnh lý viêm hệ thống các mạch máu cấp tính chưa rõ căn nguyên chính xác, chủ yếu ghi nhận ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới năm tuổi. Bệnh đặc trưng bởi phản ứng viêm lan tỏa làm suy yếu thành mạch, trong đó các mạch máu nuôi tim dễ bị ảnh hưởng nếu không được điều trị kịp thời. Dù nguyên nhân chính xác vẫn đang được nghiên cứu, y học hiện nay cho rằng bệnh có thể liên quan đến phản ứng miễn dịch quá mức của cơ thể sau khi tiếp xúc với một số tác nhân vi sinh vật ở những trẻ có yếu tố cơ địa thuận lợi. Hội chứng này không lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp giữa trẻ với trẻ nhưng cần được can thiệp y tế khẩn trương.
Các biểu hiện đặc trưng nhận biết hội chứng Kawasaki ở trẻ nhỏ
Biểu hiện đặc trưng nhất của hội chứng Kawasaki là sốt cao liên tục từ ba mươi chín đến bốn mươi độ C, kéo dài ít nhất năm ngày và đáp ứng rất kém với các thuốc hạ sốt thông thường. Đi kèm với sốt, trẻ thường có tình trạng viêm kết mạc hai mắt nhưng không có ghèn hay mủ, niêm mạc môi đỏ rực, khô ráp, nứt nẻ chảy máu và lưỡi có gai nổi đỏ như quả dâu tây.
Bên cạnh đó, lòng bàn tay và lòng bàn chân của trẻ có thể bị sưng phù, đỏ ửng. Sau khoảng hai đến ba tuần từ khi khởi phát bệnh, vùng da quanh móng tay và móng chân thường xuất hiện hiện tượng bong tróc từng mảng. Trẻ cũng có thể nổi ban đỏ đa dạng trên cơ thể, tập trung nhiều ở thân mình và vùng tã lót, kèm theo sưng một hoặc nhiều hạch bạch huyết ở vùng cổ.
Phương pháp điều trị y khoa và thời điểm vàng can thiệp bệnh Kawasaki
Mục tiêu hàng đầu của việc điều trị hội chứng Kawasaki là hạ nhiệt tình trạng viêm toàn thân và ngăn ngừa tổn thương giãn hoặc phình động mạch vành. Việc điều trị cần được thực hiện nội trú tại bệnh viện dưới sự chỉ định chặt chẽ của các bác sĩ chuyên khoa nhi.
Phác đồ y khoa chuẩn thường kết hợp truyền kháng thể miễn dịch đường tĩnh mạch cùng với thuốc có tác dụng kháng viêm và ngăn ngừa huyết khối. Giai đoạn can thiệp lý tưởng nhất là trong vòng mười ngày đầu kể từ khi trẻ bắt đầu xuất hiện triệu chứng sốt. Phần lớn trẻ nhỏ đáp ứng tốt sau khi được truyền kháng thể miễn dịch, cắt sốt nhanh chóng và các chỉ số viêm dần trở về mức bình thường. Những trường hợp sốt dai dẳng hoặc kháng thuốc sẽ được hội đồng bác sĩ đánh giá để chỉ định phác đồ tăng cường.
Quy trình theo dõi chức năng tim mạch sau khi xuất viện
Sau giai đoạn cấp tính tại bệnh viện, trẻ cần được theo dõi sức khỏe chặt chẽ trong nhiều tháng tiếp theo. Bác sĩ chuyên khoa tim mạch nhi sẽ chỉ định lịch siêu âm tim định kỳ để đánh giá kích thước, hình thái động mạch vành và chức năng co bóp của cơ tim.
Đối với những trẻ không có biến chứng động mạch vành, thời gian theo dõi có thể kết thúc sau một vài đợt kiểm tra theo khuyến cáo y khoa. Ngược lại, nếu phát hiện tình trạng giãn hoặc phình mạch vành, trẻ cần tiếp tục dùng thuốc dự phòng huyết khối và tái khám định kỳ lâu dài. Gia đình cần tuân thủ tuyệt đối đơn thuốc duy trì tại nhà, không tự ý ngưng thuốc và ghi nhớ lịch tiêm chủng cần hoãn đối với một số vắc xin sống giảm độc lực sau khi truyền chế phẩm máu.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các chế phẩm giảm đau hạ sốt cho trẻ uống kéo dài tại nhà khi chưa có kết luận của bác sĩ. Mọi biểu hiện sốt cao không rõ nguyên nhân ở trẻ nhỏ cần được thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa nhi.
Tóm tắt
Hội chứng Kawasaki là bệnh lý viêm mạch máu cấp tính cần được phát hiện sớm để bảo vệ hệ tim mạch của trẻ nhỏ. Phụ huynh khi thấy trẻ sốt cao kéo dài kèm các biến đổi ở mắt, môi, da hoặc hạch cổ cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa nhi để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc tái khám và theo dõi định kỳ sau xuất viện đóng vai trò rất quan trọng giúp bảo đảm sức khỏe tim mạch lâu dài cho trẻ.
Nguồn tham khảo
- Pediatric Rheumatology: Novel risk scoring system for predicting intravenous immunoglobulin resistance and coronary artery aneurysm in Thai children with Kawasaki disease
- Annals of Pediatric Cardiology: Serum procalcitonin as a predictor of intravenous immunoglobulin resistance and coronary artery lesions in Kawasaki disease
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh Kawasaki có lây từ người sang người không?
Hội chứng Kawasaki không phải là bệnh truyền nhiễm nên không lây trực tiếp từ trẻ này sang trẻ khác qua tiếp xúc hay đường hô hấp.
Sau khi điều trị ổn định trẻ có cần tái khám tim mạch không?
Trẻ mắc bệnh cần được theo dõi định kỳ bằng siêu âm tim theo hướng dẫn của bác sĩ tim mạch nhi để kiểm tra mạch vành.
Làm sao phân biệt sốt do Kawasaki với sốt phát ban thông thường?
Sốt trong hội chứng Kawasaki thường đáp ứng kém với thuốc hạ sốt thông thường và kéo dài trên năm ngày kèm theo các dấu hiệu viêm mạch đặc trưng.
Hội chứng Kawasaki có để lại di chứng vĩnh viễn không?
Trẻ được phát hiện sớm và can thiệp trong mười ngày đầu thường hồi phục hoàn toàn, nhưng một số ít trường hợp có thể gặp tổn thương mạch vành cần theo dõi dài hạn.
Trẻ sau điều trị Kawasaki có tiêm phòng vắc xin bình thường được không?
Trẻ đã dùng kháng thể miễn dịch cần hoãn tiêm các loại vắc xin sống giảm độc lực theo thời gian bác sĩ chuyên khoa nhi chỉ định.
