Hoa loa kèn có độc không và cách phòng ngừa ngộ độc hoa loa kèn Đà Lạt

Ngộ độc hoa loa kèn Đà Lạt là gì?

Thuật ngữ hoa loa kèn trong đời sống hàng ngày dễ gây hiểu lầm giữa hoa loa kèn trắng truyền thống cắm bình và hoa loa kèn Đà Lạt, còn gọi là hoa chuông hay hơi thở của quỷ. Hoa loa kèn trắng thông thường thuộc chi Lilium, có độ an toàn tương đối cao đối với người lớn khi cắm cảnh, chỉ gây dị ứng nhẹ hoặc nguy hiểm với loài mèo.

Trong khi đó, hoa loa kèn Đà Lạt thuộc chi Brugmansia là loài cây cảnh có nguồn gốc từ Nam Mỹ, du nhập và phát triển mạnh tại các vùng khí hậu mát mẻ như Đà Lạt. Toàn bộ các bộ phận của loài cây này đều chứa độc tính kháng cholinergic rất mạnh. Việc tiếp xúc qua đường tiêu hóa hoặc hít phải phấn hoa nồng độ cao đều có thể dẫn đến nhiễm độc cấp tính, đòi hỏi phải có sự can thiệp y tế khẩn cấp.

Phân biệt hoa loa kèn thông thường và hoa loa kèn Đà Lạt

Hoa loa kèn quen thuộc dùng để cắm cảnh thường thuộc chi Lilium, thân thảo thấp, hoa mọc hướng lên hoặc nằm ngang và không gây độc nguy hiểm tính mạng cho người khi tiếp xúc thông thường. Ngược lại, hoa loa kèn Đà Lạt thực chất là cây Brugmansia, thuộc họ Cà, là dạng cây thân gỗ nhỏ có hoa chúc ngược miệng xuống đất như những chiếc chuông lớn với nhiều màu sắc như trắng, vàng, cam hoặc hồng.

Sự nhầm lẫn giữa hai loài cây này rất nguy hiểm vì cây Brugmansia chứa hàm lượng độc tố thần kinh rất cao. Người dân đôi khi trồng Brugmansia làm cảnh trước cổng nhà hoặc nhầm lẫn hoa của chúng với hoa thiên lý, hoa bí nên hái về chế biến món ăn, dẫn đến những vụ ngộ độc tập thể nghiêm trọng.

Độc tố nguy hiểm có trong cây hoa loa kèn Đà Lạt

Trong toàn bộ các bộ phận của hoa loa kèn Đà Lạt chứa hàm lượng lớn các ancaloit nhóm tropane, chủ yếu là scopolamine, atropine và hyoscyamine. Những hợp chất này ức chế thụ thể acetylcholine tại hệ thần kinh trung ương và hệ thần kinh thực vật, tạo ra hội chứng kháng cholinergic cấp tính.

Độc tố scopolamine có khả năng gây ảo giác mạnh, làm mất trí nhớ tạm thời, khiến người trúng độc rơi vào trạng thái lú lẫn hoặc mất ý thức kiểm soát hành vi. Khi xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp với liều lượng đáng kể, các độc chất này tác động trực tiếp đến tim mạch và hệ thần kinh, có thể đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được cấp cứu hồi sức kịp thời.

Biểu hiện nhận biết khi bị ngộ độc hoa loa kèn Đà Lạt

Các triệu chứng ngộ độc hoa loa kèn Đà Lạt thường khởi phát nhanh chóng sau khi ăn hoặc tiếp xúc nhiều với độc chất, thường trong vòng 30 phút đến 2 giờ. Biểu hiện ban đầu phổ biến là khô miệng dữ dội, nuốt khó, khát nước, da khô nóng bừng và đồng tử giãn to khiến mắt nhìn mờ, sợ ánh sáng.

Ở mức độ nặng hơn, người bệnh xuất hiện tình trạng tim đập nhanh, đánh trống ngực, hạ huyết áp hoặc tăng huyết áp thất thường, bí tiểu và giảm nhu động ruột. Về mặt thần kinh, nạn nhân thường kích động, nói nhảm, mất định hướng không gian thời gian, xuất hiện ảo giác sống động, lú lẫn, co giật và có thể nhanh chóng rơi vào hôn mê sâu.

Biện pháp phòng ngừa và xử trí ban đầu khi nghi ngờ ngộ độc

Để phòng tránh ngộ độc, các gia đình không nên trồng cây hoa loa kèn Đà Lạt trong khuôn viên nhà ở, nơi công cộng hay trường học nơi trẻ em có thể tò mò hái nghịch. Tuyệt đối không tự ý hái bất kỳ loại hoa dại hoặc hoa lạ nào để nấu ăn, pha trà hay ngâm rượu theo các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc.

Nếu nghi ngờ có người tiếp xúc hoặc ăn phải hoa loa kèn Đà Lạt, người xung quanh cần giữ bình tĩnh, giữ người bệnh ở nơi thoáng mát và tránh để họ bị ngã khi đang kích động hoặc ảo giác. Đưa ngay nạn nhân cùng mẫu cây nghi ngờ đến bệnh viện hoặc trung tâm chống độc gần nhất để bác sĩ theo dõi dấu hiệu sinh tồn, rửa dạ dày và sử dụng thuốc giải độc đặc hiệu nếu có chỉ định.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ cấp cứu của bác sĩ chuyên khoa chống độc. Khi nghi ngờ ngộ độc hoa loa kèn Đà Lạt, không tự ý cho người bệnh uống nước chanh, nước đường hay dùng các mẹo dân gian để giải độc vì có thể gây sặc vào phổi. Cần đưa ngay nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Hoa loa kèn thông thường cắm cảnh khá lành tính với con người, nhưng hoa loa kèn Đà Lạt thuộc nhóm cây chứa độc tố kháng cholinergic cực mạnh. Tuyệt đối không tự ý dùng các bộ phận của cây làm thuốc hay thực phẩm. Khi phát hiện người tiếp xúc có dấu hiệu bất thường, cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.