Hoa anh túc ngâm mật ong có tác dụng gì và có gây nghiện không?

Hoa anh túc ngâm mật ong là gì?

Cây anh túc, còn gọi là cây thuốc phiện hay a phiến, là loài thực vật nổi tiếng trong y học bởi chứa các ancaloit có tác dụng giảm đau cực mạnh nhưng đi kèm khả năng gây nghiện cao. Các bộ phận như hoa, quả, thân và hạt của cây đều chứa một tỷ lệ nhất định các hợp chất tự nhiên thuộc nhóm opioid, chủ yếu là morphin, codein, narcotin và papaverin. Trong y học chính thống, các hoạt chất này chỉ được chiết xuất, tinh chế và bào chế dưới dạng dược phẩm có kiểm soát đặc biệt, dùng theo chỉ định chặt chẽ của bác sĩ trong các trường hợp đau nặng.

Ngược lại, hoa anh túc ngâm mật ong là một sản phẩm dân gian tự phát, trong đó hoa hoặc quả non của cây được ủ cùng mật ong nguyên chất trong các bình thủy tinh. Người sử dụng thường tin rằng mật ong sẽ khử bớt độc tính và phát huy các tác dụng bổ dưỡng của cây. Thực tế, mật ong không thể làm triệt tiêu hoạt tính gây nghiện của các ancaloit thuốc phiện, mà chỉ đóng vai trò như dung môi bảo quản và tạo vị ngọt dễ uống, khiến người dùng càng dễ chủ quan sử dụng kéo dài.

Tác dụng thực tế và những ngộ nhận về hoa anh túc ngâm mật ong

Trong dân gian, nhiều người truyền tai nhau rằng hoa hoặc quả cây anh túc ngâm cùng mật ong có khả năng bồi bổ khí huyết, giảm đau nhức xương khớp, hỗ trợ an thần và cải thiện chức năng sinh lý. Mật ong vốn là nguyên liệu giàu dưỡng chất, chứa nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên và có đặc tính kháng viêm nhẹ. Khi kết hợp với các bộ phận của cây thuốc phiện, người dùng thường lầm tưởng rằng đây là một loại rượu thuốc hay siro bổ dưỡng quý giá.

Tuy nhiên, giới chuyên môn y tế khẳng định phần lớn những cảm giác dễ chịu ban đầu như giảm đau nhanh, hưng phấn tinh thần hoặc ngủ ngon sau khi uống thực chất là do tác động dược lý của các ancaloit nhóm opioid có trong cây thuốc phiện. Cây anh túc chứa các hoạt chất như morphin, codein, thebain và papaverin. Đây là những chất tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương để ức chế cảm giác đau và tạo cảm giác sảng khoái tạm thời. Việc xem hỗn hợp này như một vị thuốc bồi dưỡng trường thọ là quan niệm sai lầm, che lấp các rủi ro độc chất và tình trạng bệnh lý thực sự cần điều trị y khoa.

Khả năng gây nghiện và lệ thuộc khi dùng hoa anh túc ngâm mật ong

Câu trả lời từ góc độ chuyên môn là hoàn toàn có thể gây nghiện. Hoa, quả và nhựa của cây anh túc đều chứa morphin và codein. Mặc dù khi ngâm trong mật ong, nồng độ hoạt chất không được chuẩn hóa hay chiết xuất tinh khiết như dược phẩm, nhưng việc hấp thu thường xuyên qua đường uống vẫn đưa một lượng opioid liên tục vào cơ thể người sử dụng.

Khi các hoạt chất này gắn vào thụ thể opioid trong não bộ, chúng làm biến đổi dẫn truyền thần kinh, tạo nên trạng thái quen liều và dung nạp thuốc. Ban đầu, người dùng có thể chỉ cần một lượng nhỏ để thấy giảm đau hoặc dễ ngủ, nhưng theo thời gian cơ thể sẽ đòi hỏi lượng ngày càng tăng để đạt hiệu quả tương tự. Khi ngưng sử dụng đột ngột, người dùng có thể đối mặt với hội chứng cai nghiện như bồn chồn, lo âu, đau nhức cơ bắp toàn thân, vã mồ hôi, tiêu chảy và mất ngủ nghiêm trọng. Việc lệ thuộc vào các chế phẩm tự chế này rất khó kiểm soát và gây suy giảm chức năng tâm thần cũng như thể chất lâu dài.

Nguy cơ ngộ độc cấp và tổn thương nội tạng

Bên cạnh nguy cơ gây nghiện, việc sử dụng hoa anh túc ngâm mật ong tiềm ẩn mối nguy hiểm lớn về ngộ độc cấp tính và tổn thương tạng mạn tính. Do được chế biến thủ công, nồng độ ancaloit trong từng bình ngâm hoàn toàn không đồng nhất, phụ thuộc vào loại hoa, độ non già của quả và thời gian ủ. Người dùng rất dễ uống quá liều dẫn đến ức chế trung tâm hô hấp, thở chậm, thở nông, tụt huyết áp, co đồng tử và hôn mê sâu.

Ngoài ra, các bộ phận của cây thuốc phiện chưa qua xử lý chuẩn y tế có thể chứa nấm mốc, độc tố tự nhiên và tạp chất độc hại. Gan và thận là hai cơ quan chính chịu trách nhiệm chuyển hóa và đào thải các ancaloit này. Khi tiếp nhận liên tục chất độc trong thời gian dài, tế bào gan có thể bị hoại tử, men gan tăng cao và suy giảm chức năng lọc của cầu thận. Nguy cơ này đặc biệt nghiêm trọng ở những người cao tuổi, người có tiền sử viêm gan mạn tính, xơ gan hoặc suy tim.

Quy định pháp luật về việc tàng trữ và sử dụng cây anh túc

Ngoài khía cạnh y tế, người dân cần nhận thức rõ ràng về tính pháp lý liên quan đến loài cây này. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, cây anh túc hay cây thuốc phiện thuộc danh mục thực vật chứa chất ma túy bị nghiêm cấm gieo trồng, mua bán, tàng trữ, vận chuyển và chế biến dưới mọi hình thức trái phép.

Nhiều người cho rằng việc mua hoa, quả anh túc về ngâm mật ong hoặc ngâm rượu chỉ nhằm mục đích chữa bệnh cá nhân trong gia đình nên không vi phạm. Đây là suy nghĩ hoàn toàn sai lầm. Cơ quan chức năng khi kiểm tra và phát hiện các bình ngâm chứa các bộ phận của cây thuốc phiện sẽ tiến hành tịch thu, giám định hàm lượng chất ma túy và xử lý nghiêm theo quy định xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy thuộc vào số lượng và mức độ vi phạm. Do đó, việc tự ý tìm mua hay sở hữu chế phẩm này mang lại rủi ro pháp lý rất lớn.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý sử dụng hoa anh túc ngâm mật ong cho trẻ em, phụ nữ có thai, phụ nữ đang cho con bú và người mắc bệnh lý mạn tính về hô hấp, gan, thận. Các hoạt chất opioid tự nhiên có thể gây ngừng thở đột ngột hoặc ngộ độc nặng ở các đối tượng nhạy cảm. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người dân không tự ý tìm kiếm hoặc dùng thử các chế phẩm từ cây thuốc phiện để tránh nguy hiểm tính mạng và rủi ro pháp lý.

Tóm tắt

Hoa anh túc ngâm mật ong không phải là bài thuốc bổ dưỡng an toàn như nhiều lời đồn đại. Việc sử dụng chế phẩm chứa hoạt chất hướng thần từ cây thuốc phiện tiềm ẩn nguy cơ gây nghiện, ngộ độc và vi phạm các quy định pháp luật. Người dân nên lựa chọn các giải pháp bồi bổ và chăm sóc sức khỏe đã được khoa học kiểm chứng, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ khi gặp các vấn đề về thể chất.