Bệnh ho gà có lây không và đường lây truyền như thế nào

Ho gà có lây không?

Ho gà là bệnh truyền nhiễm cấp tính ở đường hô hấp do vi khuẩn Bordetella pertussis xâm nhập và gây tổn thương niêm mạc khí quản, phế quản. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến và nghiêm trọng nhất ở trẻ sơ sinh cùng trẻ nhỏ dưới năm tuổi. Tác nhân gây bệnh giải phóng các độc tố làm liệt hệ thống lông chuyển đường hô hấp, gây tăng tiết đờm nhầy và kích thích phản xạ ho dữ dội thành từng cơn.

Điểm đáng chú ý của bệnh ho gà là thời gian ủ bệnh kéo dài từ bảy đến mười ngày và người bệnh đã có khả năng lây truyền vi khuẩn ngay từ giai đoạn khởi phát với các biểu hiện giống như cảm lạnh thông thường. Sự chủ quan trong giai đoạn đầu này khiến vi khuẩn dễ dàng phát tán rộng rãi trong gia đình, trường học và cộng đồng trước khi bệnh được chẩn đoán chính xác.

Khả năng lây nhiễm và các đường lây truyền của bệnh ho gà

Bệnh ho gà lây truyền chủ yếu và trực tiếp qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn nhỏ được phát tán ra không khí khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở mạnh. Khi người lành hít phải các giọt bắn chứa vi khuẩn Bordetella pertussis, vi khuẩn sẽ bám vào niêm mạc đường hô hấp trên và bắt đầu nhân lên gây bệnh.

Bên cạnh con đường lây truyền qua giọt bắn trực tiếp, vi khuẩn ho gà cũng có thể lây qua tiếp xúc gián tiếp khi bàn tay chạm vào các bề mặt, đồ chơi, vật dụng cá nhân bị dính dịch tiết hô hấp của người bệnh, sau đó đưa lên mắt, mũi hoặc miệng. Khả năng lây nhiễm của ho gà rất cao, đặc biệt trong giai đoạn khởi phát kéo dài khoảng hai tuần đầu khi các triệu chứng ho chưa rầm rộ nhưng vi khuẩn xuất hiện nhiều trong đường hô hấp. Nếu không được điều trị bằng kháng sinh thích hợp, người bệnh có thể tiếp tục lây truyền vi khuẩn cho người khác trong vòng ba tuần kể từ khi bắt đầu xuất hiện các cơn ho.

Đối tượng có nguy cơ cao dễ bị lây nhiễm và biến chứng ho gà

Bệnh ho gà có thể tấn công bất kỳ ai chưa có miễn dịch, tuy nhiên một số nhóm đối tượng có rủi ro nhiễm bệnh và gặp biến chứng nặng cao hơn hẳn so với người bình thường. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới mười hai tháng tuổi là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và chưa đủ tuổi để hoàn thành đầy đủ các mũi tiêm vắc xin cơ bản. Ở lứa tuổi này, bệnh ho gà dễ tiến triển thành các cơn ngừng thở, suy hô hấp, viêm phổi nặng hoặc tổn thương não.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi, người mắc các bệnh lý hô hấp mãn tính như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và những người có hệ miễn dịch suy giảm cũng rất dễ bị vi khuẩn xâm nhập. Người lớn dù từng tiêm vắc xin hoặc từng mắc bệnh trong quá khứ nhưng theo thời gian, lượng kháng thể bảo vệ giảm dần, khiến họ trở thành nguồn lây nhiễm thầm lặng cho trẻ nhỏ trong gia đình mà không hay biết.

Những biến chứng nguy hiểm khi không kiểm soát tốt sự lây lan của ho gà

Việc không phát hiện sớm và phòng ngừa lây nhiễm ho gà kịp thời có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe. Các cơn ho kịch phát, kéo dài liên tục khiến người bệnh kiệt sức, nôn ói sau ho, mất ngủ và suy dinh dưỡng. Ở trẻ em, áp lực tăng cao từ các cơn ho mạnh có thể gây xuất huyết kết mạc, chảy máu cam, thoát vị bẹn hoặc lồng ruột.

Biến chứng nguy hiểm hàng đầu của ho gà là viêm phổi thứ phát do vi khuẩn khác thừa cơ hội tấn công vào đường hô hấp đang bị tổn thương. Trong những trường hợp nặng, bệnh ho gà có thể gây ra tình trạng thiếu oxy lên não, dẫn đến co giật, tổn thương não không hồi phục và nguy cơ tử vong cao ở trẻ sơ sinh. Chính vì mức độ nguy hiểm này, việc theo dõi sát sao và cách ly nguồn lây đóng vai trò vô cùng thiết yếu trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm bệnh ho gà hiệu quả

Tiêm vắc xin phòng ho gà là biện pháp chủ động, an toàn và hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân cũng như cộng đồng khỏi nguy cơ mắc bệnh. Trẻ em cần được tiêm chủng đúng lịch và đủ liều theo chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc dịch vụ, bắt đầu từ khi trẻ đủ hai tháng tuổi, kết hợp các mũi tiêm nhắc lại theo khuyến cáo của cơ quan y tế. Phụ nữ mang thai cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ về việc tiêm vắc xin ho gà trong thai kỳ để truyền kháng thể thụ động bảo vệ em bé ngay từ khi mới sinh.

Bên cạnh việc tiêm phòng, gia đình cần chú ý duy trì thói quen vệ sinh cá nhân và môi trường sống. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, vệ sinh sạch sẽ đồ dùng đồ chơi của trẻ. Khi trong nhà hoặc lớp học có người mắc bệnh ho gà, cần chủ động cách ly người bệnh, cho đeo khẩu trang và đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn điều trị kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh ho gà như ho kéo dài thành cơn, thở rít hoặc tím tái, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, làm xét nghiệm xác định và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc ho hoặc thay đổi liều dùng khi chưa có chỉ định của y bác sĩ.

Tóm tắt

Ho gà là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có tốc độ lây lan nhanh và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm đối với trẻ nhỏ. Nhận thức đúng về đường lây truyền và chủ động tiêm vắc xin đầy đủ là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình. Hãy chủ động trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để được tư vấn lịch tiêm chủng và cách chăm sóc an toàn nhất.