Hình ảnh viêm họng hạt và cách nhận biết niêm mạc họng tổn thương

Hình ảnh viêm họng hạt là gì?

Viêm họng hạt là một thể lâm sàng phổ biến của viêm họng mạn tính quá phát, đặc trưng bởi sự phì đại của các nang lympho rải rác ở thành sau họng. Về mặt sinh lý, niêm mạc vùng hầu họng chứa rất nhiều tổ chức lympho làm nhiệm vụ bắt giữ và tiêu diệt các tác nhân gây hại xâm nhập qua đường thở và đường ăn.

Khi niêm mạc họng phải tiếp xúc thường xuyên với các yếu tố kích thích như vi khuẩn, virus, dịch axit trào ngược hoặc hóa chất độc hại, các tế bào miễn dịch tại chỗ phải hoạt động liên tục. Quá trình kích thích kéo dài này kích hoạt phản ứng tăng sinh tế bào, khiến các nang lympho nhỏ vốn không nhìn thấy được trở nên sưng to, gồ hẳn lên mặt niêm mạc thành từng hạt đỏ hoặc hồng nhạt. Đây là phản ứng bảo vệ quá mức của cơ thể chứ không phải là khối u hay cấu trúc bất thường mới sinh ra.

Đặc điểm hình ảnh tổn thương thành sau họng ở người viêm họng hạt

Khi há to miệng và dùng đèn soi vào khoang miệng, hình ảnh viêm họng hạt thể hiện rõ nhất ở thành sau họng. Bình thường, niêm mạc khu vực này trơn láng và có màu hồng nhạt đồng đều. Khi chuyển sang giai đoạn viêm mạn tính quá phát, bề mặt niêm mạc trở nên đỏ sẫm, phù nề và xuất hiện các nốt gồ ghề.

Các hạt này thực chất là các tổ chức lympho bị viêm nhiễm và kích thích liên tục nên phì đại. Chúng có thể mọc rải rác từng chấm nhỏ bằng hạt kê, hạt đỗ hoặc liên kết thành từng đám, dải gồ nổi rõ trên nền niêm mạc sung huyết. Xung quanh các hạt thường có nhiều mạch máu nhỏ giãn đỏ chằng chịt, kèm theo lớp chất nhầy trắng hoặc vàng đọng lại ở thành sau họng khiến người bệnh luôn muốn khạc nhổ.

Phân biệt hạt lympho quá phát với các tổn thương vòm họng khác

Nhiều người cảm thấy hoang mang khi thấy cuống họng xuất hiện các nốt bất thường. Để tránh nhầm lẫn, cần phân biệt hình ảnh viêm họng hạt với các bệnh lý tai mũi họng phổ biến khác. Trong viêm amidan mạn tính, tổn thương tập trung ở hai khối amidan khẩu cái hai bên với các hốc mủ bã đậu trắng đục, thay vì rải rác ở thành sau họng.

Trong các tổn thương viêm họng cấp hoặc viêm loét do virus, niêm mạc thường có các vết trợt loét nông, viền đỏ, gây đau rát dữ dội kèm sốt cao, diễn tiến cấp tính trong vài ngày rồi thoái lui. Ngược lại, hạt lympho quá phát thường tồn tại dai dẳng hàng tháng, ít gây sốt nhưng tạo cảm giác ngứa ngáy và vướng víu triền miên. Trường hợp khối sùi một bên phát triển nhanh, chảy máu hoặc kèm hạch cổ cứng bất thường, cần nghĩ đến nguy cơ ác tính và nội soi sinh thiết ngay.

Các nguyên nhân kích thích niêm mạc họng tăng sinh hạt mạn tính

Viêm họng hạt không phải là một bệnh lý độc lập mà thường là hậu quả của quá trình viêm kích ứng kéo dài từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong những nguyên nhân hàng đầu là bệnh trào ngược dạ dày thực quản, khi axit và dịch vị trào ngược lên vùng hạ họng làm bỏng rát và biến đổi niêm mạc.

Bên cạnh đó, hội chứng chảy dịch mũi sau do viêm xoang mạn tính khiến dịch mủ liên tục rớt xuống thành sau họng, mang theo vi khuẩn kích hoạt các nang lympho phì đại. Tình trạng thở bằng miệng kéo dài do viêm mũi dị ứng, vẹo vách ngăn mũi, cùng thói quen hút thuốc lá, tiếp xúc khói bụi công nghiệp hoặc nói nhiều ở giáo viên, ca sĩ cũng là những yếu tố thuận lợi khiến họng liên tục bị quá tải và nổi hạt.

Nguyên tắc xử trí và chăm sóc niêm mạc họng khoa học

Việc xử trí viêm họng hạt cần tập trung vào việc tìm kiếm và loại bỏ nguyên nhân gốc rễ thay vì chỉ chăm chú phá hủy các hạt tại chỗ. Nhiều người lầm tưởng đốt hạt bằng điện hoặc laser sẽ giải quyết dứt điểm bệnh, nhưng thực tế các nang lympho đóng vai trò như hàng rào miễn dịch bảo vệ cửa ngõ hô hấp. Đốt hạt chỉ thu nhỏ tạm thời các nốt quá to và tiềm ẩn nguy cơ để lại sẹo xơ teo họng nếu lạm dụng.

Phương pháp tiếp cận khoa học là thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để nội soi đánh giá toàn diện vòm họng, hốc mũi và hạ họng thanh quản. Bác sĩ sẽ chỉ định điều trị kiểm soát trào ngược dạ dày, xử lý triệt để viêm xoang hoặc viêm mũi dị ứng. Khi nguồn kích thích được kiểm soát, niêm mạc hầu họng sẽ dần hồi phục, phản ứng viêm giảm bớt và cảm giác vướng nghẹn sẽ thuyên giảm rõ rệt.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không dùng tay, thìa hoặc các vật cứng chạm vào vùng họng để nặn, gãi hay làm vỡ các hạt lympho vì dễ gây trầy xước, chảy máu và nhiễm trùng sâu. Không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để ngậm hay bôi trực tiếp vào cuống họng. Mọi can thiệp thủ thuật tại họng đều phải có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Tóm tắt

Hình ảnh các hạt đỏ nổi cộm ở thành sau họng phản ánh tình trạng phản ứng viêm kéo dài của niêm mạc hầu họng. Người bệnh không nên quá hoang mang nhưng cũng không được tự ý can thiệp hay đốt hạt bừa bãi. Việc thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng giúp xác định đúng nguyên nhân gốc rễ và thiết lập kế hoạch chăm sóc họng an toàn, hiệu quả.