Hiến trứng có nguy hiểm không và những rủi ro y khoa cần biết

Hiến trứng có nguy hiểm không là gì?

Hiến trứng là quá trình một người phụ nữ tình nguyện trao tặng các tế bào noãn trưởng thành từ buồng trứng của mình để phục vụ cho các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, phổ biến nhất là thụ tinh trong ống nghiệm. Quy trình này đòi hỏi người hiến phải trải qua nhiều giai đoạn can thiệp y tế bao gồm thăm khám sàng lọc sức khỏe tổng quát, sử dụng thuốc hormone kích thích buồng trứng liên tục trong khoảng mười đến mười hai ngày và cuối cùng là thực hiện thủ thuật chọc hút noãn qua ngã âm đạo dưới hướng dẫn siêu âm.

Về mức độ an toàn, đa số các trường hợp hiến trứng đều diễn ra thuận lợi mà không để lại di chứng nguy hiểm nào cho sức khỏe. Dù vậy, do tác động trực tiếp của các loại thuốc nội tiết liều cao và thao tác chọc hút có can thiệp qua mô cơ thể, quy trình này không hoàn toàn vô hại mà luôn tồn tại những rủi ro sinh học và biến chứng ngoại khoa cần được kiểm soát chặt chẽ.

Nguy cơ từ giai đoạn sử dụng thuốc kích thích buồng trứng

Trước khi tiến hành chọc hút noãn, người hiến trứng cần tiêm các loại thuốc nội tiết kích thích buồng trứng trong khoảng mười đến mười hai ngày nhằm giúp nhiều nang trứng cùng phát triển chín đều. Việc sử dụng hormone có thể mang lại một số tác dụng phụ ngắn hạn như thay đổi tâm trạng, đau nhức đầu, đầy hơi, căng tức ngực, bầm tím tại vị trí tiêm hoặc cảm giác tức nặng ở vùng bụng dưới.

Rủi ro y khoa đáng chú ý nhất ở giai đoạn này là hội chứng quá kích buồng trứng, xảy ra khi cơ thể phản ứng quá mức với thuốc hormone. Ở mức độ nhẹ, người hiến chỉ cảm thấy chướng bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy nhẹ. Tuy nhiên, nếu chuyển sang mức độ trung bình hoặc nặng, hiện tượng thoát dịch vào các khoang cơ thể có thể gây tràn dịch màng bụng, khó thở, rối loạn điện giải, cô đặc máu và hình thành cục máu đông. Dù tỷ lệ quá kích buồng trứng thể nặng hiện nay rất thấp nhờ các phác đồ kích thích buồng trứng hiện đại, việc theo dõi sát sao qua siêu âm đầu dò âm đạo và xét nghiệm nồng độ estradiol trong máu vẫn là yêu cầu bắt buộc để phát hiện sớm nguy cơ.

Rủi ro liên quan trực tiếp đến thủ thuật chọc hút noãn

Sau khi các nang noãn đã đạt kích thước tiêu chuẩn và được tiêm mũi thuốc trưởng thành noãn, bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản sẽ tiến hành chọc hút trứng. Đây là một thủ thuật ngoại khoa nhỏ được thực hiện qua đường âm đạo dưới hướng dẫn của hình ảnh siêu âm, có sự hỗ trợ của thuốc gây mê tĩnh mạch nhẹ hoặc an thần giảm đau.

Mặc dù diễn ra nhanh chóng trong khoảng mười lăm đến ba mươi phút, thủ thuật chọc hút noãn vẫn tiềm ẩn một số rủi ro can thiệp nhất định. Kim chọc hút khi đi qua thành âm đạo vào buồng trứng có thể vô tình chạm vào các mạch máu nhỏ gây chảy máu vùng chậu, hoặc hiếm gặp hơn là gây tổn thương bàng quang, ruột và các cơ quan lân cận. Bên cạnh đó, vi khuẩn từ âm đạo có thể xâm nhập vào vùng chậu gây viêm nhiễm phần phụ nếu điều kiện vô khuẩn không được kiểm soát nghiêm ngặt. Rủi ro liên quan đến phản ứng phụ của thuốc gây mê như tụt huyết áp hoặc buồn nôn cũng có thể xuất hiện nhưng thường được kiểm soát tốt bởi bác sĩ gây mê hồi sức.

Ảnh hưởng đối với khả năng sinh sản và dự trữ buồng trứng trong tương lai

Mối băn khoăn lớn nhất của nhiều phụ nữ trước khi quyết định hiến trứng là liệu quy trình này có làm hao hụt nguồn trứng và khiến họ sớm mãn kinh hoặc vô sinh hay không. Về mặt sinh lý học sinh sản, mỗi tháng buồng trứng tự nhiên sẽ huy động một đoàn hệ gồm hàng chục nang noãn phát triển, nhưng thông thường chỉ có một nang vượt trội rụng trứng, các nang còn lại sẽ tự thoái hóa và tiêu biến. Thuốc kích thích buồng trứng chỉ có tác dụng nuôi dưỡng và cứu các nang noãn vốn sẽ thoái hóa đó lớn lên, hoàn toàn không làm tiêu hao quỹ trứng dự trữ của những chu kỳ tiếp theo.

Các dữ liệu nghiên cứu y khoa hiện hành cho thấy việc hiến trứng không làm suy giảm dự trữ buồng trứng lâu dài, không làm tăng nguy cơ vô sinh và không thúc đẩy thời điểm mãn kinh đến sớm. Khả năng sinh sản của người hiến vẫn được bảo toàn nguyên vẹn sau khi chu kỳ kinh nguyệt tự nhiên hồi phục. Nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng làm mẹ chỉ xảy ra trong những trường hợp hiếm gặp xuất hiện biến chứng nhiễm trùng vùng chậu nặng dẫn đến tắc vòi trứng, hoặc xoắn buồng trứng hoại tử phải can thiệp cắt bỏ mô buồng trứng.

Tác động tâm lý và những khía cạnh cảm xúc cần chuẩn bị

Bên cạnh sức khỏe thể chất, người hiến trứng còn có thể chịu những tác động nhất định về mặt tâm lý và cảm xúc trong suốt hành trình. Sự biến động nồng độ hormone estrogen và progesterone trong giai đoạn tiêm kích trứng và sau khi chọc hút có thể gây ra trạng thái lo âu, bồn chồn, nhạy cảm quá mức hoặc cảm giác trống trải sau thủ thuật.

Bên cạnh đó, việc nhận thức về việc có một đứa trẻ mang một nửa bộ gen di truyền của mình chào đời đôi khi tạo ra những băn khoăn về mặt đạo đức, tình cảm hoặc trách nhiệm tinh thần trong tương lai. Do đó, việc tư vấn tâm lý toàn diện trước khi thực hiện quy trình là một bước vô cùng quan trọng, giúp người hiến chuẩn bị tâm thế vững vàng, hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm và tính tự nguyện không vì áp lực tài chính hay sự ép buộc bên ngoài.

Quy trình sàng lọc y khoa giúp đảm bảo an toàn cho người hiến trứng

Để giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm, các bệnh viện và trung tâm hỗ trợ sinh sản luôn áp dụng quy trình kiểm tra sức khỏe vô cùng nghiêm ngặt trước khi chấp thuận người hiến trứng. Người phụ nữ phải trải qua nhiều bước đánh giá bao gồm kiểm tra dự trữ buồng trứng qua chỉ số AMH, siêu âm đếm nang thứ cấp, xét nghiệm các bệnh truyền nhiễm như HIV, viêm gan B, viêm gan C, giang mai, cùng các xét nghiệm di truyền học nhằm loại trừ bệnh lý di truyền lặn.

Bác sĩ điều trị cũng sẽ tiến hành đánh giá tiền sử bệnh nội khoa, phụ khoa và sức khỏe tâm thần tổng quát. Quy trình chọn lựa phác đồ kích thích buồng trứng cá thể hóa với liều lượng thuốc vừa phải, ưu tiên sử dụng phác đồ GnRH antagonist và kích thích rụng trứng bằng GnRH agonist giúp loại bỏ gần như hoàn toàn nguy cơ quá kích buồng trứng nặng. Nhờ các tiến bộ vượt bậc này, tính an toàn cho người hiến trứng ngày càng được nâng cao rõ rệt.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán, đánh giá chuyên môn hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Mỗi cá nhân có đáp ứng buồng trứng và cơ địa hoàn toàn khác biệt. Phụ nữ có ý định hiến trứng tuyệt đối không tự ý mua và tiêm các loại thuốc kích thích buồng trứng bên ngoài bệnh viện, không tham gia các đường dây mang thai hộ hoặc hiến noãn không phép để tránh nguy hại khôn lường tới tính mạng và thiên chức làm mẹ sau này.

Tóm tắt

Hiến trứng về cơ bản là quy trình y khoa có kiểm soát và tương đối an toàn khi thực hiện tại cơ sở chuyên khoa hỗ trợ sinh sản đạt chuẩn. Tuy vậy, rủi ro biến chứng vẫn có thể xảy ra. Để bảo vệ sức khỏe lâu dài, người có ý định hiến trứng cần tìm hiểu cặn kẽ, trải qua đầy đủ các bước thăm khám sàng lọc, lắng nghe tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa và tuân thủ chặt chẽ phác đồ theo dõi.