Hẹp van tim có chữa khỏi không và có nguy hiểm không?

Hẹp van tim là gì?

Hẹp van tim là tình trạng bệnh lý van tim trong đó các lá van trở nên dày cứng, dính liền hoặc vôi hóa, làm cản trở quá trình mở van khi tim co bóp tống máu. Bốn van tim chính trong cơ thể gồm van hai lá, van ba lá, van động mạch chủ và van động mạch phổi, trong đó tổn thương van hai lá và van động mạch chủ là thường gặp nhất trên lâm sàng.

Nguyên nhân gây hẹp van tim có thể xuất phát từ di chứng của bệnh thấp tim sau nhiễm liên cầu khuẩn, thoái hóa vôi hóa van tim do tuổi tác ở người cao tuổi hoặc dị tật van tim bẩm sinh. Khi lỗ van bị thu hẹp, tim phải làm việc nhiều hơn để thắng lực cản dòng máu, dần dần dẫn tới biến đổi cấu trúc buồng tim, rối loạn nhịp tim và suy giảm chức năng bơm máu toàn thân nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời.

Khả năng chữa khỏi hoàn toàn của bệnh hẹp van tim

Hẹp van tim xảy ra khi các lá van tim bị dày dính, xơ cứng, vôi hóa hoặc dị tật bẩm sinh khiến van không thể mở ra hoàn toàn trong chu chuyển tim. Tình trạng này cản trở dòng máu lưu thông từ buồng tim này sang buồng tim khác hoặc từ tim đi nuôi cơ thể, phổ biến nhất là hẹp van hai lá và hẹp van động mạch chủ.

Theo quy luật bệnh học, tổn thương thực thể tại cấu trúc van tim không thể tự phục hồi và thuốc uống thông thường không thể làm lá van mềm mại trở lại như ban đầu. Do đó, xét về mặt phục hồi cấu trúc tự nhiên, hẹp van tim không thể chữa khỏi dứt điểm bằng nội khoa. Tuy nhiên, y học hiện đại có thể can thiệp sửa chữa van, nong van bằng bóng qua da hoặc thay van tim nhân tạo, giúp phục hồi lưu lượng dòng máu và giải tỏa áp lực cho quả tim.

Mức độ nguy hiểm và biến chứng của hẹp van tim

Mức độ nguy hiểm của hẹp van tim phụ thuộc trực tiếp vào vị trí van bị tổn thương, diện tích lỗ van và giai đoạn phát hiện bệnh. Khi van tim bị hẹp nhẹ, cơ thể có thể tự bù trừ nên người bệnh hầu như không cảm nhận triệu chứng rõ rệt và chưa gặp nguy hiểm tức thì.

Nếu hẹp van tiến triển sang mức độ vừa hoặc nặng mà không được kiểm soát, áp lực trong các buồng tim sẽ tăng cao kéo dài. Quả tim phải co bóp mạnh hơn để tống máu qua khe hẹp hẹp, lâu dần dẫn đến phì đại cơ tim, giãn buồng tim và cuối cùng là suy tim xung huyết. Ngoài ra, dòng máu ứ trệ còn làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, dẫn đến tai biến mạch máu não hoặc thuyên tắc mạch phổi đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Các hướng can thiệp y khoa đối với hẹp van tim

Các phương pháp điều trị hẹp van tim hiện nay tập trung vào hai mục tiêu chính là giảm triệu chứng suy tim và tái lập dòng chảy qua van. Ở giai đoạn nhẹ và vừa, bác sĩ chuyên khoa tim mạch sẽ chỉ định theo dõi định kỳ kết hợp điều trị nội khoa bằng các nhóm thuốc như thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc kiểm soát nhịp và thuốc chống đông máu nhằm giảm tải tuần hoàn và ngừa huyết khối.

Khi diện tích mở van giảm nghiêm trọng hoặc người bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng khó thở, đau ngực, ngất xỉu, các biện pháp can thiệp ngoại khoa sẽ được cân nhắc. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định nong van bằng bóng qua ống thông, phẫu thuật sửa van hoặc phẫu thuật thay van tim cơ học hay van sinh học để đưa chức năng tuần hoàn về mức an toàn.

Chế độ sinh hoạt và phòng ngừa biến chứng cho người hẹp van tim

Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định điều trị y khoa, người bệnh hẹp van tim cần xây dựng chế độ chăm sóc sức khỏe khoa học để bảo tồn chức năng cơ tim. Chế độ ăn uống nên giảm muối nhằm hạn chế giữ nước và giảm gánh nặng thể tích tuần hoàn, đồng thời tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế mỡ động vật.

Người bệnh cần duy trì thói quen vận động thể lực nhẹ nhàng, tránh các bài tập gắng sức quá mức hoặc thi đấu thể thao cường độ cao. Việc giữ gìn vệ sinh răng miệng sạch sẽ và điều trị triệt để các ổ nhiễm trùng họng, nướu răng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng giúp phòng ngừa viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, một biến chứng nhiễm trùng van tim rất nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ. Người bệnh hẹp van tim tuyệt đối không tự ý mua thuốc, không tự ý ngưng thuốc chống đông hay dùng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi xuất hiện dấu hiệu khó thở dữ dội, đau thắt ngực, ngất xỉu hoặc ho ra bọt hồng, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tim mạch để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Hẹp van tim là bệnh lý tim mạch mạn tính không thể tự khỏi nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Người bệnh cần thăm khám định kỳ chuyên khoa tim mạch, tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc và trao đổi kỹ với bác sĩ để lựa chọn phương án can thiệp thích hợp khi có chỉ định.