Hen phế quản có lây không và cách phòng ngừa cơn hen tái phát

Hen phế quản có lây không?

Hen phế quản, thường gọi là hen suyễn, xảy ra khi niêm mạc phế quản bị viêm mạn tính và tăng phản ứng với các tác nhân kích thích từ môi trường. Khi gặp dị nguyên như khói bụi, phấn hoa hay thời tiết lạnh, đường thở sẽ bị sưng phù, tăng tiết dịch nhầy và co thắt cơ trơn phế quản, làm cho không khí lưu thông khó khăn.

Vì bệnh khởi phát từ cơ địa dị ứng và sự tương tác giữa yếu tố di truyền với môi trường xung quanh, không do vi rút hay vi khuẩn gây ra, nên hen phế quản không lây qua đường hô hấp hay tiếp xúc thông thường. Người bệnh hoàn toàn có thể sinh hoạt, học tập và làm việc bình thường cùng gia đình và cộng đồng mà không gây ảnh hưởng sức khỏe cho những người xung quanh.

Vì sao hen phế quản không thể lây nhiễm qua tiếp xúc

Nguyên nhân cốt lõi khiến hen phế quản không lây từ người này sang người khác nằm ở bản chất cơ chế phát sinh bệnh. Khác với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như cúm, viêm phổi hay lao phổi vốn do vi khuẩn hoặc vi rút xâm nhập và phát tán qua giọt bắn, hen phế quản là một bệnh lý rối loạn miễn dịch mạn tính.

Khi một người có cơ địa nhạy cảm tiếp xúc với các yếu tố kích thích như bụi nhà, nấm mốc hoặc khói thuốc, hệ miễn dịch sẽ phản ứng quá mức gây viêm và co thắt phế quản. Quá trình này diễn ra hoàn toàn nội tại bên trong cơ thể người bệnh và không tạo ra bất kỳ mầm bệnh lây nhiễm nào ra môi trường ngoài. Do đó, các hành vi giao tiếp, ăn uống chung, ôm hôn hay chăm sóc người bệnh hen phế quản hoàn toàn an toàn và không làm lan truyền bệnh.

Vai trò của di truyền và môi trường đối với hen phế quản

Tuy không lây nhiễm qua đường tiếp xúc, hen phế quản lại mang tính chất di truyền gia đình rõ rệt. Nếu bố hoặc mẹ có tiền sử mắc hen phế quản hay các bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng, chàm thể tạng, con sinh ra sẽ có nguy cơ mang cơ địa nhạy cảm cao hơn. Tuy nhiên, đây là sự truyền lại yếu tố gen di truyền chứ không phải là sự lây nhiễm vi sinh vật.

Bên cạnh cơ địa di truyền, các tác nhân từ môi trường đóng vai trò đòn bẩy kích hoạt cơn hen bùng phát. Những dị nguyên thường gặp gồm phấn hoa, lông động vật, bụi mịn, nấm mốc và sự thay đổi thời tiết ngột ngạt. Việc tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc lá hoặc bị nhiễm trùng hô hấp do vi rút cũng dễ làm cho niêm mạc phế quản bị tổn thương, gia tăng tần suất xuất hiện các đợt khó thở cấp tính.

Biện pháp kiểm soát và ngăn ngừa cơn hen tái phát

Để kiểm soát tốt bệnh hen phế quản và hạn chế sự xuất hiện của các cơn khó thở, việc chủ động tránh tiếp xúc với các dị nguyên kích thích là bước quan trọng nhất. Người bệnh nên duy trì không gian sống sạch sẽ, thoáng mát, thường xuyên giặt chăn ga gối bằng nước nóng và không nuôi thú cưng trong không gian phòng ngủ.

Bên cạnh đó, việc giữ ấm cơ thể trong giai đoạn giao mùa, đeo khẩu trang phù hợp khi đi ra ngoài đường để tránh khói bụi và kiên quyết không hút thuốc lá là những thói quen bảo vệ đường hô hấp rất cần thiết. Người bệnh cũng nên giữ tinh thần thoải mái, vận động thể chất vừa sức và tuân thủ chặt chẽ kế hoạch theo dõi y khoa do bác sĩ chuyên khoa hô hấp tư vấn để duy trì sức khỏe ổn định lâu dài.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa tổng quan và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y tế trực tiếp. Mỗi người bệnh hen phế quản có cơ địa và mức độ nhạy cảm khác nhau. Khi có triệu chứng khó thở, ho kéo dài hoặc thở khò khè, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ khám và tư vấn giải pháp kiểm soát phù hợp. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc hay thay đổi phác đồ khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Hen phế quản là bệnh mạn tính không lây nhiễm, do đó người bệnh và người thân hoàn toàn có thể yên tâm trong sinh hoạt hằng ngày. Chủ động nhận diện các yếu tố kích thích, giữ gìn môi trường sống sạch sẽ và theo dõi sức khỏe định kỳ cùng bác sĩ chuyên khoa là giải pháp giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và nâng cao chất lượng cuộc sống.