Hay bị ù tai là bệnh gì và những dấu hiệu cần chú ý

Hay bị ù tai là bệnh gì là gì?

Ù tai là hiện tượng cảm nhận âm thanh không có thật từ môi trường bên ngoài, phát sinh từ chính hệ thống thính giác hoặc các cấu trúc lân cận. Người bệnh có thể nghe thấy âm thanh ở một bên tai hoặc cả hai bên, với nhiều dạng âm sắc khác nhau như tiếng rít, tiếng ong kêu, tiếng nước chảy hoặc tiếng đập theo mạch máu. Tình trạng này có thể xuất hiện ngắt quãng nhưng cũng có thể diễn ra liên tục suốt ngày đêm. Mặc dù phần lớn các trường hợp ù tai bắt nguồn từ những tổn thương lành tính tại ống tai hoặc tai giữa, triệu chứng này đôi khi lại là biểu hiện sớm của bệnh lý ốc tai, suy giảm thính lực tuổi già, xơ vữa mạch máu hoặc rối loạn dẫn truyền thần kinh. Do tính chất đa dạng về căn nguyên, việc theo dõi tính chất tiếng ù đóng vai trò then chốt trong định hướng chẩn đoán y khoa.

Bản chất của hiện tượng ù tai và cách nhận biết

Ù tai là cảm giác nhận biết âm thanh trong một hoặc cả hai bên tai, đôi khi ở trong đầu, trong khi môi trường xung quanh hoàn toàn yên tĩnh. Âm thanh này có thể có dạng tiếng ve kêu, tiếng gió rít, tiếng huýt sáo, tiếng ù đặc như sóng biển hoặc tiếng đập theo nhịp tim.

Về mặt cơ chế, ù tai không phải là một bệnh độc lập mà là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau. Phần lớn các trường hợp xuất phát từ sự rối loạn dẫn truyền âm thanh hoặc tổn thương tế bào lông thụ cảm tại ốc tai. Tình trạng này có thể diễn ra từng đợt ngắn hoặc kéo dài dai dẳng, gây ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ và khả năng tập trung của người mắc.

Các bệnh lý tại tai thường gây ra triệu chứng ù tai

Nguyên nhân cơ học phổ biến nhất là nút ráy tai bị nén chặt làm bít tắc ống tai ngoài, cản trở rung động màng nhĩ. Ngoài ra, các đợt viêm tai giữa ứ dịch hoặc viêm tai ngoài do nhiễm trùng cũng kích thích niêm mạc, tạo nên cảm giác lùng bùng và tiếng ù khó chịu.

Ở tầng sâu hơn, tổn thương tai trong là thủ phạm rất thường gặp. Tiếp xúc lâu ngày với tiếng ồn lớn, chấn thương âm thanh đột ngột, quá trình lão thính tự nhiên ở người lớn tuổi hoặc bệnh Meniere gây ứ dịch mê nhĩ đều làm tổn thương tế bào lông ốc tai. Rối loạn chức năng vòi tai do viêm mũi xoang hoặc viêm VA cũng khiến áp lực hòm nhĩ mất cân bằng, dẫn đến ù tai kèm cảm giác đầy tức tai.

Nguyên nhân bắt nguồn từ các rối loạn toàn thân và mạch máu

Bên cạnh tổn thương tại chỗ, ù tai có thể phản ánh các vấn đề sức khỏe toàn thân. Tình trạng xơ vữa động mạch, tăng huyết áp hoặc dị dạng mạch máu gần vùng xương thái dương làm thay đổi lưu lượng dòng máu, gây ra hiện tượng ù tai dạng mạch đập, người bệnh nghe thấy tiếng rù rù đồng nhịp với nhịp tim.

Thiếu máu mạn tính làm giảm lượng oxy nuôi dưỡng ốc tai và dây thần kinh số tám. Một số bệnh lý thoái hóa đốt sống cổ gây chèn ép động mạch đốt sống thân nền, làm suy giảm tuần hoàn não và tai trong. Ngoài ra, chứng rối loạn khớp thái dương hàm hoặc căng thẳng thần kinh kéo dài cũng kích hoạt các dẫn truyền sai lệch lên hệ thính giác trung ương.

Thời điểm người bệnh cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng

Người bị ù tai cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng ngay khi triệu chứng xuất hiện đột ngột ở một bên tai, kèm theo giảm sức nghe nhanh chóng hoặc điếc đột ngột. Đây là tình trạng khẩn cấp cần can thiệp sớm để bảo toàn thính lực.

Ngoài ra, các dấu hiệu cảnh báo khác bao gồm ù tai đi kèm chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, buồn nôn, đau nhức sâu trong tai, chảy mủ tai hoặc cảm giác tê bì nửa mặt. Ù tai đập theo nhịp tim hoặc xảy ra sau chấn thương vùng đầu cổ cũng là chỉ định bắt buộc phải thăm khám chuyên sâu để loại trừ tổn thương mạch máu và thần kinh nguy hiểm.

Phương pháp kiểm tra và chẩn đoán nguyên nhân gây ù tai

Để phát hiện nguyên nhân chính xác, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ nội soi tai nhằm kiểm tra ống tai ngoài và màng nhĩ. Các thăm dò chức năng thính giác như đo thính lực đơn âm, đo nhĩ lượng và đo phản xạ cơ bàn đạp giúp đánh giá mức độ tổn thương của tai giữa và tai trong.

Trong trường hợp nghi ngờ nguyên nhân từ mạch máu hoặc thần kinh sọ não, người bệnh có thể được chỉ định chụp cắt lớp vi tính xương thái dương hoặc chụp cộng hưởng từ sọ não. Quá trình chẩn đoán toàn diện giúp phân biệt chính xác ù tai do nguyên nhân cơ học thông thường hay do tổn thương bệnh lý phức tạp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng tăm bông chọc ngoáy sâu vào tai, không nhỏ các loại thuốc hay tinh dầu truyền miệng khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện triệu chứng ù tai kèm giảm thính lực đột ngột hoặc chóng mặt, cần đến ngay bệnh viện để được thăm khám.

Tóm tắt

Ù tai thường là tín hiệu cảnh báo những biến đổi tại cơ quan thính giác hoặc các rối loạn tuần hoàn trong cơ thể. Nhận biết sớm nguyên nhân, thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng đúng thời điểm và duy trì lối sống lành mạnh là chìa khóa bảo vệ khả năng nghe lâu dài. Người bệnh không nên tự điều trị tại nhà khi chưa có kết luận y khoa chính xác.