Hay bị đau mắt đỏ do đâu và cách phòng ngừa tái phát
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng hay bị đau mắt đỏ lặp đi lặp lại là vấn đề khiến nhiều người lo lắng và gặp không ít phiền toái trong sinh hoạt hàng ngày. Mắt đỏ liên tục không chỉ đơn thuần là dấu hiệu mệt mỏi tạm thời mà thường cảnh báo các kích ứng kéo dài hoặc bệnh lý nhãn khoa tiềm ẩn chưa được xử lý triệt để.
Tùy thuộc vào cơ địa và môi trường sống, tình trạng này có thể bắt nguồn từ viêm kết mạc dị ứng, nhiễm trùng tái phát, hội chứng khô mắt cho đến thói quen vệ sinh kém. Việc hiểu rõ nguyên nhân cụ thể giúp người bệnh có biện pháp chăm sóc đúng đắn, tránh những biến chứng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến thị lực.
Hay bị đau mắt đỏ là gì?
Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian phổ biến dùng để chỉ tình trạng viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng và mặt trong mi mắt bị sưng viêm, sung huyết. Khi các mạch máu nhỏ ở kết mạc giãn nở, mắt sẽ chuyển sang màu đỏ hoặc hồng nhạt. Nếu hiện tượng này chỉ diễn ra đơn lẻ một lần rồi khỏi hẳn, đó thường là đợt viêm kết mạc cấp tính thông thường. Tuy nhiên, khi một người hay bị đau mắt đỏ nhiều lần trong năm hoặc các triệu chứng cứ thuyên giảm rồi lại tái phát liên tục, vấn đề không còn là nhiễm trùng thông thường mà phản ánh tình trạng kích ứng mạn tính hoặc sự suy yếu của hàng rào bảo vệ mắt. Việc tìm ra nguồn cơn kích hoạt là bước thiết yếu để điều trị tận gốc và ngăn ngừa tổn thương biểu mô nhãn cầu.
Viêm kết mạc dị ứng kéo dài hoặc tái phát theo mùa
Viêm kết mạc dị ứng là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều người hay bị đau mắt đỏ lặp đi lặp lại. Tình trạng này xảy ra khi màng kết mạc tiếp xúc với các dị nguyên phổ biến trong không khí như phấn hoa, mạt bụi nhà, lông thú nuôi hoặc nấm mốc. Phản ứng miễn dịch tại chỗ giải phóng histamin, khiến các mạch máu kết mạc giãn nở nhanh chóng, dẫn đến hiện tượng đỏ mắt, ngứa ngáy dữ dội, chảy nước mắt và sưng nhẹ mi mắt. Người có cơ địa viêm mũi dị ứng, chàm da hoặc hen phế quản thường dễ gặp tình trạng này theo từng đợt khi thời tiết chuyển mùa. Khác với đau mắt đỏ do nhiễm trùng, viêm kết mạc dị ứng thường xuất hiện đồng thời ở cả hai mắt và không gây lây nhiễm chéo. Biện pháp cải thiện quan trọng nhất là hạn chế tối đa việc tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng, kết hợp sử dụng dung dịch nhỏ mắt làm dịu theo hướng dẫn chuyên môn từ bác sĩ.
Nhiễm trùng tái diễn do virus và vi khuẩn khu trú
Nhiễm trùng tái diễn do virus hoặc vi khuẩn cũng là lý do phổ biến khiến mắt liên tục bị viêm đỏ. Nhóm adenovirus gây viêm kết mạc dịch rất dễ lây lan qua tiếp xúc gián tiếp và có thể tái nhiễm nếu người bệnh tiếp tục tiếp xúc với nguồn lây trong gia đình hoặc nơi làm việc. Bên cạnh đó, các chủng vi khuẩn như tụ cầu khuẩn hoặc liên cầu khuẩn có thể khu trú dai dẳng tại bờ mi, gây viêm kết mạc mạn tính đi kèm gỉ mắt đặc dính màu vàng xanh, nhất là vào buổi sáng khi ngủ dậy. Một số trường hợp nhiễm virus herpes simplex ở mắt có thể âm thầm tái phát nhiều đợt khi hệ miễn dịch suy yếu, gây tổn thương kết mạc và đe dọa trực tiếp đến giác mạc. Việc tự ý dùng kháng sinh không đúng chỉ định dễ gây kháng thuốc, khiến các đợt bùng phát sau trở nên khó kiểm soát và kéo dài hơn bình thường.
Hội chứng khô mắt và viêm bờ mi mạn tính
Hội chứng khô mắt và tình trạng rối loạn chức năng tuyến Meibomius ở bờ mi thường xuyên bị nhầm lẫn với đau mắt đỏ thông thường. Khi màng phim nước mắt mất ổn định do giảm tiết nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi quá nhanh, bề mặt nhãn cầu không còn được bôi trơn đầy đủ. Sự ma sát liên tục giữa mi mắt và giác mạc mỗi lần chớp mắt tạo ra các vi tổn thương, kích hoạt phản ứng viêm và làm mắt luôn trong trạng thái đỏ ngầu, cộm rát như có hạt cát bên trong. Rối loạn tuyến Meibomius khiến lượng lipid bảo vệ phim nước mắt suy giảm, làm tăng nguy cơ viêm bờ mi mạn tính đi kèm đỏ mắt kéo dài. Những người làm việc nhiều giờ trước màn hình máy tính, thường xuyên ngồi phòng điều hòa nhiệt độ thấp hoặc người lớn tuổi có nguy cơ rất cao gặp phải tình trạng này.
Thói quen vệ sinh và sử dụng kính áp tròng chưa đúng cách
Thói quen chăm sóc mắt không bảo đảm vệ sinh là yếu tố làm tăng nguy cơ kích ứng kết mạc tái diễn. Việc đưa tay chưa rửa sạch lên dụi mắt vô tình đưa vi sinh vật và chất bẩn trực tiếp vào bề mặt nhãn cầu, đồng thời gây trầy xước biểu mô kết mạc. Đối với những người sử dụng kính áp tròng, việc vệ sinh khay đựng không kỹ, đeo kính quá thời gian khuyến cáo, không tháo kính khi ngủ hoặc dùng dung dịch ngâm quá hạn sử dụng là những nguyên nhân hàng đầu gây thiếu oxy giác mạc và kích ứng màng kết mạc đỏ rực. Kính áp tròng khi bị bám cặn protein cũng trở thành ổ chứa vi khuẩn và nấm, dẫn đến những đợt đau mắt đỏ dai dẳng, thậm chí tiến triển thành viêm loét giác mạc nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Tác động từ khói bụi và hóa chất trong môi trường sống
Môi trường sinh hoạt và làm việc chứa nhiều yếu tố ô nhiễm là tác nhân gây viêm kết mạc kích ứng tái phát mà nhiều người thường bỏ qua. Khói thuốc lá, bụi mịn công nghiệp, hóa chất tẩy rửa, hơi xăng dầu hoặc nồng độ clo dư thừa trong nước hồ bơi đều có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên của mắt. Khi tiếp xúc thường xuyên mà không có phương tiện bảo hộ như kính chắn bụi, kết mạc sẽ bị kích thích liên tục, dẫn đến hiện tượng cương tụ mạch máu và mắt đỏ kéo dài. Để bảo vệ mắt, người thường xuyên di chuyển ngoài đường hoặc làm việc trong môi trường khói bụi cần chủ động đeo kính bảo hộ, rửa mắt bằng nước muối sinh lý sau khi tiếp xúc với nguồn ô nhiễm và tạo không gian sống thông thoáng.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc kháng sinh phối hợp khi chưa có chỉ định y tế, vì việc dùng sai thuốc có thể dẫn đến tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc loét giác mạc không hồi phục. Khi mắt có dấu hiệu bất thường, cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt để được thăm khám cẩn thận.
Tóm tắt
Tình trạng hay bị đau mắt đỏ tái đi tái lại là tín hiệu cho thấy đôi mắt đang bị kích ứng liên tục hoặc gặp bệnh lý tiềm ẩn chưa được kiểm soát tốt. Việc tự ý mua thuốc nhỏ mắt, nhất là các loại chứa corticoid, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa mắt sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và có hướng bảo vệ thị lực an toàn lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tình trạng đau mắt đỏ tái phát có lây nhiễm cho người khác không?
Đau mắt đỏ do dị ứng hoặc kích ứng môi trường không lây truyền giữa người với người. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là do virus hoặc vi khuẩn, bệnh rất dễ lây lan qua giọt bắn đường hô hấp hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân.
Người thường xuyên bị đau mắt đỏ có nên đeo kính áp tròng không?
Không nên tiếp tục đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ và kích ứng. Việc này có thể làm tăng ma sát giác mạc, cản trở oxy và tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm loét giác mạc nghiêm trọng.
Chỉ dùng nước muối sinh lý có giúp hết hẳn đau mắt đỏ tái phát không?
Nước muối sinh lý đẳng trương giúp làm sạch dịch tiết và dị nguyên tạm thời. Dù vậy, dung dịch này không thể thay thế thuốc đặc trị và không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ nếu viêm kết mạc xuất phát từ dị ứng hay nhiễm khuẩn.
Khi nào người bị đau mắt đỏ cần đến gặp bác sĩ mắt ngay lập tức?
Bạn cần khám chuyên khoa ngay khi xuất hiện các dấu hiệu báo động như giảm thị lực, nhìn mờ, mắt đau nhức sâu dữ dội, sợ ánh sáng gắt hoặc chảy dịch mủ đặc kéo dài nhiều ngày không thuyên giảm.
Bác sĩ thường điều trị đau mắt đỏ tái phát bằng những nhóm thuốc nào?
Tùy thuộc vào nguyên nhân là dị ứng hay nhiễm trùng, bác sĩ nhãn khoa có thể cân nhắc kê thuốc chống dị ứng tại chỗ, nước mắt nhân tạo không chất bảo quản hoặc kháng sinh phù hợp để kiểm soát triệu chứng an toàn.
