Bệnh hắc lào có bị ở mặt không và cách chăm sóc tại nhà

Hắc lào ở mặt là gì?

Hắc lào ở mặt, trong thuật ngữ y khoa còn được gọi là nấm da mặt, là bệnh lý nhiễm trùng nông ở da do các chủng vi nấm sợi thuộc nhóm dermatophytes gây ra, điển hình như Trichophyton, Microsporum hoặc Epidermophyton. Những loại nấm này có khả năng tiêu hóa chất sừng keratin trên bề mặt da để sinh trưởng và phát triển.

Bệnh có thể khởi phát do tiếp xúc trực tiếp với người đang bị nhiễm nấm, lây truyền từ các loại thú cưng trong gia đình như chó, mèo, hoặc do dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, vỏ gối, mũ bảo hiểm. Ngoài ra, việc dùng tay gãi vùng da bị hắc lào ở thân mình, bẹn hoặc bàn chân rồi đưa lên chạm vào mặt cũng là con đường tự lây nhiễm rất thường gặp. Môi trường nóng ẩm, cơ thể tiết nhiều mồ hôi và thói quen vệ sinh chưa phù hợp tạo điều kiện lý tưởng cho vi nấm bùng phát trên khuôn mặt.

Dấu hiệu nhận biết hắc lào xuất hiện trên vùng mặt

Tổn thương do hắc lào ở mặt thường khởi phát dưới dạng các đốm đỏ nhỏ có ranh giới rõ ràng với vùng da lành xung quanh. Theo thời gian, vết tổn thương có xu hướng lan rộng ra ngoại vi tạo thành hình tròn hoặc bầu dục giống hình đồng tiền xu, viền ngoài hơi gồ cao và có thể xuất hiện những mụn nước li ti kèm vảy mịn. Vùng trung tâm của vết ban thường nhạt màu hơn và có dấu hiệu lành dần trước.

Người mắc phải thường cảm thấy ngứa ngáy, châm chích, đặc biệt là khi thời tiết oi bức, cơ thể tiết nhiều mồ hôi hoặc tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Tuy nhiên, do da mặt thường xuyên được rửa hoặc thoa nhiều loại mỹ phẩm khác nhau, biểu hiện tổn thương có thể bị mờ nhạt hoặc biến dạng, dễ nhầm lẫn với bệnh viêm da dầu, viêm da tiếp xúc dị ứng, mụn trứng cá bọc hoặc bệnh lupus ban đỏ bán cấp. Việc quan sát kỹ viền tổn thương dạng cung tròn giúp nhận biết sớm tình trạng này.

Các bước chăm sóc và xử trí hắc lào tại nhà an toàn

Khi phát hiện vết tổn thương nghi ngờ hắc lào trên mặt, việc xử trí đúng cách ngay tại nhà đóng vai trò then chốt giúp kiểm soát vi nấm và bảo vệ làn da. Trước hết, người bệnh cần giữ cho bề mặt da luôn khô ráo và sạch sẽ bằng cách rửa mặt nhẹ nhàng với nước sạch hoặc các dung dịch làm sạch dịu nhẹ có độ pH cân bằng. Sau khi rửa, dùng khăn mềm sạch thấm khô nhẹ nhàng, tuyệt đối không chà xát mạnh làm vỡ các bọng nước li ti.

Về mặt y khoa, các thuốc kháng nấm dạng kem bôi ngoài da như terbinafine, clotrimazole, miconazole hoặc ketoconazole thường được chỉ định cho các trường hợp nấm da mức độ nhẹ đến vừa. Người bệnh cần tham khảo ý kiến của dược sĩ hoặc bác sĩ da liễu trước khi bôi để chọn đúng hoạt chất phù hợp với da mặt. Khi thoa thuốc, nên rửa sạch tay, bôi một lớp mỏng phủ kín tổn thương và lan ra vùng da lành xung quanh khoảng một đến hai centimet. Việc bôi thuốc cần được duy trì đều đặn theo thời gian khuyến cáo, kể cả khi các triệu chứng ngứa và đỏ đã giảm hẳn, nhằm tiêu diệt hoàn toàn các bào tử nấm còn sót lại.

Những sai lầm cần tránh khi tự chữa hắc lào tại nhà

Một sai lầm rất phổ biến nhưng cực kỳ nguy hiểm là việc tự ý mua các loại kem bôi ngoài da chứa thành phần corticoid để bôi lên vết ngứa ở mặt. Corticoid có thể làm giảm ngứa và giảm đỏ rất nhanh trong vài ngày đầu, nhưng hoạt chất này lại ức chế phản ứng miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện thuận lợi cho vi nấm bùng phát mạnh mẽ hơn. Tình trạng này trong da liễu gọi là nấm da thể ẩn, khiến tổn thương lan rộng, mất ranh giới đặc trưng, gây teo da, giãn mao mạch và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.

Bên cạnh đó, việc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như bôi cồn i-ốt nồng độ cao, dùng nhựa chuối xanh, lá trầu không hay tỏi giã nát đắp lên mặt cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Da mặt vốn mỏng và nhạy cảm hơn các vùng da khác trên cơ thể, các chất có tính cay nóng hoặc axit tự nhiên này rất dễ gây bỏng hóa chất, kích ứng nặng nề và để lại vết thâm sau viêm kéo dài nhiều tháng, thậm chí tạo thành sẹo lõm hoặc sẹo lồi khó phục hồi. Người bệnh chỉ nên sử dụng các sản phẩm bôi ngoài da có nguồn gốc rõ ràng và được nhân viên y tế tư vấn.

Thói quen sinh hoạt giúp ngăn ngừa nấm tái phát và lây lan

Bên cạnh việc dùng thuốc bôi ngoài da theo chỉ dẫn y tế, lối sống và thói quen sinh hoạt hàng ngày có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ hồi phục và nguy cơ tái nhiễm vi nấm. Người bệnh cần giặt sạch vỏ gối, chăn màn và khăn mặt bằng xà phòng, phơi trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời hoặc ủi nóng để tiêu diệt các bào tử nấm bám dính. Tuyệt đối không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn lau mặt, khẩu trang, mũ bảo hiểm hoặc dụng cụ trang điểm với các thành viên khác trong gia đình.

Trong thời gian bị bệnh, nên tạm ngừng trang điểm và hạn chế sử dụng các loại kem dưỡng ẩm quá đặc có thể gây bít tắc lỗ chân lông, tạo môi trường ẩm ướt thuận lợi cho nấm phát triển. Thường xuyên cắt ngắn móng tay và rửa tay bằng xà phòng để tránh vô tình cào gãi đưa nấm từ mặt sang các vùng da khác như bẹn, kẽ chân hoặc ngược lại. Nếu trong nhà có nuôi chó mèo có biểu hiện rụng lông từng mảng hoặc đóng vảy, cần đưa thú cưng đi khám thú y để điều trị dứt điểm nguồn lây truyền nấm sang người.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán và chỉ định điều trị y khoa trực tiếp. Vùng da mặt rất nhạy cảm, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc uống kháng nấm, không dùng thuốc bôi chứa corticoid và không tự chế các bài thuốc dân gian đắp lên mặt. Nếu tổn thương lan nhanh, sưng đau nhiều hoặc có mủ, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu để được thăm khám.

Tóm tắt

Hắc lào hoàn toàn có thể xuất hiện tại vùng mặt và cần được chăm sóc đúng cách để tránh biến chứng thẩm mỹ. Thay vì tự áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng hoặc tự ý dùng kem bôi chứa corticoid, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc dược sĩ chuyên môn để được hướng dẫn sử dụng thuốc kháng nấm phù hợp, an toàn.