Hạ đường huyết kéo dài có nguy hiểm không và những rủi ro cần biết

Hạ đường huyết kéo dài là gì?

Hạ đường huyết là hiện tượng nồng độ glucose trong huyết tương suy giảm dưới mức cần thiết cho các hoạt động chuyển hóa bình thường của mô và cơ quan. Ở người bình thường cũng như bệnh nhân đái tháo đường, ngưỡng cảnh báo y khoa phổ biến được xác định khi chỉ số đường huyết mao mạch giảm dưới 70 mg/dL. Tình trạng hạ đường huyết kéo dài xảy ra khi lượng đường trong máu duy trì ở mức thấp liên tục do cơ thể không được bù đắp carbohydrate kịp thời, hoặc do tác dụng kéo dài của các loại thuốc hạ đường huyết. Khác với các cơn tụt đường huyết nhẹ có thể nhanh chóng cải thiện sau khi ăn uống, hạ đường huyết kéo dài khiến các tế bào thần kinh bị cắt đứt nguồn năng lượng chính trong nhiều giờ. Quá trình này kích hoạt hàng loạt rối loạn chuyển hóa, gây tổn thương cấu trúc tế bào não và làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch nghiêm trọng.

Tổn thương tế bào não và suy giảm chức năng nhận thức

Não bộ là cơ quan tiêu thụ lượng lớn glucose nhưng lại không có khả năng tự dự trữ năng lượng. Khi nồng độ đường huyết duy trì ở mức thấp liên tục, các tế bào thần kinh sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái kiệt quệ năng lượng.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như lú lẫn, mất định hướng, suy giảm khả năng tập trung hoặc thay đổi hành vi. Nếu không được cung cấp glucose kịp thời, các tế bào thần kinh tại vỏ não và hồi hải mã có thể hoại tử không phục hồi.

Tình trạng này kéo dài làm gia tăng nguy cơ suy giảm nhận thức mạn tính, sa sút trí tuệ và co giật. Trong những trường hợp nghiêm trọng, bệnh nhân có thể rơi vào trạng thái hôn mê sâu kéo dài do thiếu năng lượng não bộ.

Tác động tiêu cực đến hệ tim mạch và nguy cơ loạn nhịp tim

Khi đường huyết hạ thấp kéo dài, cơ thể phản ứng bằng cách kích thích tuyến thượng thận tiết ồ ạt các hormone đối kháng như adrenaline và noradrenaline. Sự gia tăng catecholamine làm tim đập nhanh, tăng co bóp cơ tim và co thắt các mạch máu ngoại vi.

Đối với người cao tuổi hoặc người có bệnh nền tim mạch, hiện tượng này làm tăng đáng kể nhu cầu tiêu thụ oxy của cơ tim, dễ thúc đẩy cơn thiếu máu cơ tim cục bộ.

Đồng thời, hạ đường huyết kéo dài còn làm rối loạn tái cực cơ tim, biểu hiện qua sự kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ. Sự thay đổi này tạo điều kiện thuận lợi cho các rối loạn nhịp thất nguy hiểm khởi phát, có thể dẫn đến ngừng tim đột ngột nếu không được can thiệp kịp thời.

Hiện tượng mất nhận thức hạ đường huyết và nguy cơ tái phát

Các đợt hạ đường huyết kéo dài và tái diễn thường xuyên có thể dẫn đến hội chứng mất nhận thức hạ đường huyết. Bình thường, cơ thể cảnh báo sớm tình trạng tụt đường huyết qua các dấu hiệu giao cảm như run rẩy, vã mồ hôi, hồi hộp và cồn cào.

Tuy nhiên, khi đường huyết liên tục ở mức thấp, hệ thần kinh trung ương dần mất đi độ nhạy cảm với các tín hiệu báo động này. Hậu quả là người bệnh không còn nhận thấy các dấu hiệu sớm để kịp thời bổ sung đường.

Người bệnh có thể đột ngột rơi vào trạng thái lú lẫn hoặc mất ý thức mà không hề có triệu chứng báo trước. Tình huống này gây rủi ro đặc biệt cao khi người bệnh đang điều khiển phương tiện giao thông hoặc lao động vận hành máy móc.

Nguyên nhân phổ biến dẫn đến hạ đường huyết kéo dài

Hạ đường huyết kéo dài thường xảy ra do mất cân đối giữa liều lượng thuốc điều trị đái tháo đường và chế độ ăn uống, vận động. Việc sử dụng các thuốc kích thích tiết insulin tác dụng kéo dài nhóm sulfonylurea hoặc dùng quá liều insulin nền là nguyên nhân phổ biến khiến đường huyết giảm sâu trong nhiều giờ.

Ngoài ra, bỏ bữa ăn, ăn quá ít tinh bột sau khi dùng thuốc hoặc tập luyện gắng sức mà không bổ sung năng lượng cũng dễ gây tụt đường huyết. Sử dụng rượu bia khi đói làm ức chế gan sản sinh glucose, khiến cơ thể mất khả năng tự cân bằng đường huyết.

Một số bệnh lý kèm theo như suy thận mạn tính làm chậm thải trừ thuốc, hoặc suy gan làm giảm dự trữ glycogen cũng khiến các cơn hạ đường huyết trở nên trầm trọng và khó phục hồi hơn.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho các chẩn đoán, phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hoặc tự điều chỉnh liều insulin khi chưa có hướng dẫn y tế. Khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ hạ đường huyết, cần kiểm tra ngay bằng máy đo đường huyết cá nhân và xử trí theo hướng dẫn. Không cho người bệnh uống nước đường khi đã lơ mơ hoặc hôn mê để tránh nguy cơ sặc dị vật vào đường thở.

Tóm tắt

Hạ đường huyết kéo dài là một tình trạng y khoa nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng và để lại di chứng thần kinh nặng nề. Việc kiểm tra đường huyết định kỳ, tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc của bác sĩ và nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe an toàn.