Hạ đường huyết có nguy hiểm không và những biến chứng cần lưu ý

Hạ đường huyết có nguy hiểm không là gì?

Glucose là nguồn nhiên liệu chính cung cấp năng lượng cho các tế bào trong cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh trung ương và não bộ. Khác với các cơ quan khác có thể sử dụng mỡ hay đạm để tạo năng lượng thay thế, tế bào não hầu như phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn đường trực tiếp trong dòng máu.

Khi nồng độ glucose trong máu sụt giảm nghiêm trọng, cơ thể sẽ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm để giải phóng các hormone đối kháng như adrenaline nhằm huy động đường dự trữ. Nếu cơ chế bù trừ này thất bại và đường huyết vẫn ở mức thấp kéo dài, chức năng não bộ sẽ nhanh chóng bị ức chế.

Tình trạng tụt đường huyết thường gặp nhất ở người đang điều trị đái tháo đường do dùng thuốc hạ đường huyết hoặc tiêm insulin không phù hợp với khẩu phần ăn. Bên cạnh đó, người nhịn ăn kéo dài, uống nhiều rượu bia lúc đói hoặc mắc một số bệnh lý nội tiết hiếm gặp cũng có thể gặp phải tình trạng này.

Mức độ nguy hiểm của hạ đường huyết đối với cơ thể

Hạ đường huyết được coi là một biến cố y khoa khẩn cấp vì tốc độ tiến triển của bệnh có thể diễn ra rất nhanh. Khi lượng đường sụt giảm đột ngột, người bệnh dễ bị choáng váng, té ngã dẫn đến chấn thương sọ não hoặc gãy xương, đặc biệt nguy hiểm đối với người cao tuổi hoặc người đang điều khiển phương tiện giao thông.

Đối với hệ tim mạch, phản ứng tăng tiết hormone adrenaline khi đường huyết tụt có thể làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp tạm thời và thúc đẩy các cơn đau thắt ngực hoặc rối loạn nhịp tim ở người có tiền sử bệnh tim mạch thiếu máu cục bộ.

Nguy hiểm nhất là tác động lên não bộ. Tình trạng thiếu glucose não kéo dài quá mức chịu đựng có thể gây phù não, tổn thương tế bào thần kinh vĩnh viễn, dẫn đến suy giảm nhận thức kéo dài, sa sút trí tuệ hoặc hôn mê sâu không hồi phục.

Nguyên nhân khiến hạ đường huyết trở nên trầm trọng

Nguy cơ hạ đường huyết tiến triển nặng thường xuất phát từ sự mất cân bằng giữa lượng thuốc điều trị và lượng carbohydrate nạp vào cơ thể. Ở bệnh nhân đái tháo đường, việc tiêm quá liều insulin, uống thuốc kích thích tiết insulin nhưng lại bỏ bữa, ăn quá ít hoặc tập luyện thể lực quá sức mà không bổ sung tinh bột kịp thời là nguyên nhân phổ biến nhất.

Một yếu tố làm gia tăng mức độ nguy hiểm là hội chứng mất nhận thức khi hạ đường huyết. Những người thường xuyên bị tụt đường huyết tái diễn có thể mất đi các dấu hiệu cảnh báo sớm như vã mồ hôi hay tim đập nhanh. Khi đó, người bệnh rơi thẳng vào trạng thái lơ mơ, mất định hướng hoặc co giật mà không kịp tự xử trí.

Ngoài ra, việc lạm dụng rượu bia lúc đói làm ức chế quá trình tân tạo glucose tại gan, kết hợp với suy giảm chức năng gan hoặc thận sẽ khiến nồng độ thuốc tích tụ lâu hơn trong cơ thể, làm hạ đường huyết kéo dài và khó kiểm soát.

Cách nhận diện và kiểm soát để ngăn ngừa biến chứng

Để giảm thiểu tối đa các mối nguy do hạ đường huyết gây ra, người bệnh và gia đình cần nắm rõ nguyên tắc xử trí ban đầu khi người bệnh còn tỉnh táo, thường gọi là quy tắc bổ sung mười lăm gam đường nhanh. Các nguồn carbohydrate hấp thu nhanh có thể sử dụng bao gồm nửa ly nước trái cây, nửa lon nước ngọt thông thường hoặc ba đến bốn viên kẹo ngọt.

Sau khi bổ sung đường, người bệnh cần nghỉ ngơi và kiểm tra lại chỉ số đường huyết mao mạch sau mười lăm phút. Nếu đường huyết vẫn chưa về mức an toàn, cần lặp lại một lượng đường tương tự. Khi các chỉ số đã ổn định, một bữa ăn nhẹ chứa tinh bột chuyển hóa chậm và protein sẽ giúp ngăn ngừa tình trạng tụt đường huyết tái phát.

Đối với người bệnh có nguy cơ cao, việc theo dõi đường huyết định kỳ, tuân thủ đúng phác đồ dùng thuốc của bác sĩ chuyên khoa và luôn mang theo đồ ngọt bên mình là biện pháp phòng ngừa biến chứng hiệu quả nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin về hạ đường huyết được cung cấp nhằm mục đích giáo dục sức khỏe tổng quát và nâng cao nhận thức cộng đồng. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc, đổi loại thuốc điều trị đái tháo đường hoặc tự điều chỉnh liều insulin mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Khi người bệnh có dấu hiệu co giật, hôn mê hoặc không thể nuốt, tuyệt đối không được nhét thức ăn hay đổ nước vào miệng vì rất dễ gây sặc vào đường thở. Cần nhanh chóng gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Hạ đường huyết là một biến chứng cấp tính nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát được nếu người bệnh hiểu rõ cơ thể mình. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động điều độ, theo dõi đường huyết thường xuyên và trao đổi định kỳ với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp người bệnh an tâm sống khỏe và ngăn chặn các rủi ro đáng tiếc.