Gợi ý cách cải thiện và ổn định huyết áp cho người hay bị tụt huyết áp

Tụt huyết áp là gì?

Tụt huyết áp, hay hạ huyết áp, là trạng thái chỉ số áp lực máu trong lòng động mạch giảm xuống dưới mức bình thường, thường được xác định khi huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg và hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Khi áp lực này quá thấp, tim và não bộ cùng các cơ quan nội tạng quan trọng không nhận đủ lượng oxy và dưỡng chất cần thiết để duy trì hoạt động tối ưu.

Tùy theo cơ chế bệnh sinh, hạ huyết áp có thể phân loại thành tụt huyết áp tư thế đứng, tụt huyết áp sau bữa ăn, hoặc hạ huyết áp qua trung gian thần kinh. Một số trường hợp xuất phát từ yếu tố sinh lý như thể tạng mảnh khảnh, phụ nữ trong thai kỳ hoặc người vận động viên thể thao. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể là biểu hiện của mất nước, mất máu, rối loạn nội tiết hoặc tác dụng không mong muốn của các loại thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc chống trầm cảm. Biểu hiện hay gặp bao gồm choáng váng, hoa mắt, lạnh đầu chi và suy giảm khả năng tập trung.

Cách xử trí nhanh tại chỗ khi xuất hiện cơn tụt huyết áp

Khi nhận thấy các biểu hiện như hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi hoặc choáng váng, người bệnh cần ngừng ngay mọi hoạt động và ngồi hoặc nằm nghỉ ở nơi thoáng mát. Tư thế nằm thẳng, kê cao chân hơn mức của tim khoảng hai mươi đến ba mươi centimet giúp máu dồn về não và tim thuận lợi hơn. Nếu không thể nằm, người bệnh nên ngồi cúi đầu thấp giữa hai đầu gối.

Sau khi ổn định tư thế, người bệnh có thể uống một cốc nước ấm, trà gừng, nước chanh pha chút đường hoặc nước súp ấm. Lượng chất lỏng bổ sung kịp thời sẽ làm tăng thể tích tuần hoàn tạm thời, giúp huyết áp dần phục hồi. Tránh để người bệnh đứng dậy đột ngột ngay sau khi vừa đỡ mệt, mà cần nghỉ ngơi thêm ít nhất mười lăm phút.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hàng ngày giúp nâng huyết áp

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện huyết áp thấp mạn tính. Người bệnh nên duy trì thói quen ăn uống đúng giờ, tuyệt đối không bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng nhằm cung cấp năng lượng đầy đủ cho cơ thể sau một đêm dài. Thay vì ăn ba bữa lớn, việc chia nhỏ thành bốn đến năm bữa trong ngày giúp hạn chế hiện tượng tụt huyết áp sau ăn do máu tập trung dồn về cơ quan tiêu hóa.

Lượng muối trong khẩu phần ăn có thể tăng nhẹ hơn bình thường theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa tim mạch, bởi natri giúp giữ nước trong lòng mạch. Bên cạnh đó, việc bổ sung đầy đủ các thực phẩm giàu sắt, acid folic và vitamin nhóm B giúp phòng ngừa tình trạng thiếu máu, một trong những yếu tố phổ biến dẫn đến suy nhược và hạ huyết áp.

Duy trì lượng nước và chất điện giải hợp lý trong cơ thể

Thiếu nước là nguyên nhân thường gặp làm suy giảm thể tích tuần hoàn, khiến huyết áp dễ bị hạ thấp, nhất là trong thời tiết nắng nóng hoặc sau khi vận động nhiều. Mỗi người trưởng thành nên duy trì uống đủ từ một lít rưỡi đến hai lít nước mỗi ngày, uống rải đều từng ngụm nhỏ thay vì đợi đến khi khát mới uống.

Bên cạnh nước lọc, các loại nước khoáng chứa chất điện giải tự nhiên, nước ép hoa quả hoặc trà thảo mộc nhẹ cũng là lựa chọn thích hợp. Cần hạn chế tối đa các loại đồ uống có cồn như rượu, bia vì cồn kích thích giãn mạch ngoại vi và gây mất nước qua đường tiểu, khiến tình trạng tụt huyết áp trở nên trầm trọng hơn.

Thói quen sinh hoạt và vận động giúp hạn chế tụt huyết áp

Thay đổi thói quen vận động nhẹ nhàng và đúng cách giúp hệ tim mạch thích ứng tốt hơn với sự thay đổi áp lực máu. Người có tiền sử huyết áp thấp tư thế cần tránh chuyển đổi tư thế quá nhanh, ví dụ như bật dậy ngay sau khi thức giấc hoặc đứng lên đột ngột sau khi ngồi xổm lâu. Thay vào đó, hãy cử động nhẹ tay chân, ngồi tựa mép giường vài phút trước khi đứng hẳn dậy.

Tập luyện thể chất đều đặn với các môn thể thao vừa sức như đi bộ, đạp xe chậm, bơi lội hoặc yoga giúp tăng cường trương lực cơ và cải thiện tính đàn hồi của thành mạch. Đối với những người phải đứng lâu trong công việc, việc dùng vớ giãn tĩnh mạch y khoa có thể hỗ trợ đẩy máu từ chi dưới trở về tim hiệu quả hơn.

Thăm khám y khoa và kiểm soát nguyên nhân gây hạ huyết áp

Nếu tình trạng tụt huyết áp diễn ra thường xuyên mà không cải thiện qua chế độ ăn uống và sinh hoạt, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa tim mạch hoặc nội tiết để được thăm khám toàn diện. Bác sĩ sẽ tiến hành đo huyết áp tư thế, xét nghiệm máu, đo điện tâm đồ hoặc siêu âm tim nhằm tìm kiếm nguyên nhân tiềm ẩn như suy tuyến thượng thận, bệnh van tim hay tác dụng phụ của thuốc.

Trong một số trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc hỗ trợ điều chỉnh trương lực mạch hoặc giữ muối nước phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nâng huyết áp hoặc dùng lại đơn thuốc của người khác mà không có sự theo dõi y khoa sát sao.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nâng huyết áp khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như mất ý thức, đau ngực, khó thở hoặc tụt huyết áp tái diễn liên tục, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Tụt huyết áp phần lớn có thể kiểm soát tốt khi người bệnh xác định đúng nguyên nhân và kiên trì áp dụng các thói quen sinh hoạt khoa học. Việc chủ động lắng nghe cơ thể, thăm khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là chìa khóa giúp duy trì huyết áp ổn định và bảo vệ sức khỏe lâu dài.