GIST dạ dày: Triệu chứng, chẩn đoán và cách điều trị

GIST dạ dày là gì?

GIST dạ dày là viết tắt của Gastrointestinal Stromal Tumor tại dạ dày, chiếm tỷ lệ lớn nhất trong các bệnh lý u mô đệm phát sinh ở toàn bộ ống tiêu hóa. Khối u này bắt nguồn từ các tế bào kẽ Cajal, vốn đóng vai trò như những tế bào tạo nhịp điều hòa nhu động cơ trơn của đường tiêu hóa. Khác với ung thư biểu mô dạ dày phát triển từ lớp niêm mạc lót bề mặt, u mô đệm phát triển chủ yếu từ thành cơ bên dưới và có thể lồi vào lòng dạ dày hoặc phát triển ra phía ngoài màng bọc. Đa phần các khối u mô đệm đường tiêu hóa mang các đột biến gen đặc hiệu, đặc biệt là thụ thể KIT hoặc PDGFRA, kích thích tế bào tăng sinh không kiểm soát. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều lứa tuổi khác nhau và đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa giữa tiêu hóa, giải phẫu bệnh và ung bướu để chẩn đoán chính xác tính chất khối u.

Các biểu hiện thường gặp của GIST dạ dày

• GIST dạ dày thường khởi phát âm thầm ở giai đoạn đầu, hầu như không gây ra triệu chứng điển hình nên rất dễ bị bỏ qua hoặc phát hiện tình cờ khi kiểm tra sức khỏe tổng quát. Khi khối u phát triển lớn hơn về kích thước hoặc gây chèn ép, người bệnh có thể cảm nhận thấy cơn đau tức âm ỉ vùng thượng vị, đầy bụng khó tiêu sau bữa ăn, hoặc xuất hiện cảm giác nhanh no dù chỉ ăn một lượng nhỏ thức ăn.
• Một số trường hợp khối u phát triển ăn sâu vào lòng mạch máu hoặc gây loét niêm mạc dạ dày dẫn đến chảy máu đường tiêu hóa. Dấu hiệu chảy máu có thể biểu hiện cấp tính qua việc nôn ra máu, đi ngoài phân đen mùi khẳm, hoặc biểu hiện từ từ khiến cơ thể rơi vào tình trạng thiếu máu mạn tính. Thiếu máu kéo dài làm cho người bệnh thường xuyên cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao, suy nhược cơ thể và sụt cân không rõ lý do.

Phương pháp chẩn đoán GIST dạ dày trong y khoa

• Do vị trí khối u nằm sâu ở lớp cơ hoặc dưới niêm mạc của thành dạ dày, việc xác định bệnh đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa thăm khám lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu. Nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát bề mặt niêm mạc, phát hiện các tổn thương phồng đội từ bên dưới hoặc các ổ loét trợt gây xuất huyết tiêu hóa.
• Để đánh giá chính xác hơn cấu trúc bên trong, nội soi siêu âm là công cụ đắc lực giúp xác định lớp phát sinh u, kích thước và mức độ xâm lấn cục bộ, đồng thời hỗ trợ thực hiện kỹ thuật chọc hút tế bào bằng kim nhỏ lấy mẫu bệnh phẩm. Bên cạnh đó, chụp cắt lớp vi tính ổ bụng có tiêm thuốc cản quang giúp bác sĩ khảo sát chi tiết kích thước tổng thể khối u, mức độ tưới máu, cũng như tầm soát sự di căn đến các cơ quan lân cận như gan hoặc phúc mạc. Xét nghiệm mô bệnh học và nhuộm hóa mô miễn dịch sau đó sẽ đóng vai trò quyết định để xác nhận chẩn đoán u mô đệm.

Các hướng điều trị GIST dạ dày hiện nay

• Chiến lược can thiệp đối với u mô đệm đường tiêu hóa ở dạ dày phụ thuộc chặt chẽ vào kích thước u, chỉ số phân bào và mức độ lan rộng của tổn thương. Phẫu thuật cắt bỏ triệt để khối u với diện cắt an toàn là phương pháp điều trị nền tảng mang tính chất quyết định đối với các tổn thương còn khu trú, giúp loại bỏ hoàn toàn mô bệnh mà không cần nạo vét hạch rộng rãi như trong ung thư biểu mô tuyến thông thường.
• Trong trường hợp khối u có kích thước quá lớn, vị trí giải phẫu phức tạp hoặc có nguy cơ tái phát cao, bác sĩ chuyên khoa ung bướu có thể chỉ định liệu pháp điều trị trúng đích bằng các thuốc ức chế enzym tyrosine kinase. Thuốc nhắm trúng đích có thể được sử dụng trước mổ để thu nhỏ thể tích khối u giúp phẫu thuật thuận lợi hơn, hoặc dùng sau mổ nhằm giảm thiểu tối đa nguy cơ tái phát và di căn xa. Đối với các ca bệnh giai đoạn muộn không còn khả năng phẫu thuật, liệu pháp trúng đích là lựa chọn chủ đạo nhằm kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Chăm sóc và theo dõi người bệnh GIST dạ dày

• Chế độ chăm sóc và theo dõi sau can thiệp y khoa có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình hồi phục của người bệnh GIST dạ dày. Sau phẫu thuật hoặc trong giai đoạn dùng thuốc điều trị trúng đích, người bệnh nên duy trì chế độ dinh dưỡng dễ tiêu hóa, chia nhỏ bữa ăn trong ngày thành nhiều bữa phụ để giảm áp lực lên thành dạ dày, đồng thời bổ sung đủ protein, vitamin và khoáng chất cần thiết.
• Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ lịch tái khám định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa, thông thường là mỗi 3 đến 6 tháng trong những năm đầu sau điều trị. Việc chụp cắt lớp vi tính ổ bụng và xét nghiệm định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm mọi dấu hiệu tái phát tại chỗ hoặc di căn xa, từ đó kịp thời đưa ra biện pháp xử trí bổ sung hiệu quả nhất.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay chỉ định phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi khối u mô đệm có đặc điểm sinh học và mức độ nguy cơ khác nhau. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc, sử dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc hoặc tự điều chỉnh liều thuốc trúng đích mà không có hướng dẫn từ bác sĩ điều trị.

Tóm tắt

U mô đệm đường tiêu hóa ở dạ dày là bệnh lý khối u đường tiêu hóa cần được phát hiện sớm và can thiệp y khoa bài bản. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường về tiêu hóa hoặc thiếu máu không rõ nguyên nhân, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa thăm khám. Việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa ung bướu và tiêu hóa sẽ mang lại hiệu quả kiểm soát bệnh tối ưu.