Giang mai và sùi mào gà có giống nhau không và cách phân biệt
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người thường nhầm lẫn giang mai và sùi mào gà là một hoặc có cùng bản chất vì cả hai đều thuộc nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến và thường xuất hiện tổn thương ở vùng sinh dục, hậu môn hoặc khoang miệng. Tuy nhiên, trên thực tế y khoa, giang mai và sùi mào gà là hai bệnh lý hoàn toàn khác biệt từ tác nhân gây bệnh, hình thái tổn thương lâm sàng cho đến tiến trình phát triển và phác đồ điều trị.
Việc nhận diện không chính xác tổn thương ban đầu có thể khiến người bệnh hoang mang, tự ý mua thuốc bôi không phù hợp hoặc trì hoãn việc thăm khám chuyên khoa da liễu. Điều này làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình và dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh sản cũng như toàn thân. Hiểu đúng sự khác nhau giữa hai bệnh lý này giúp người bệnh chủ động đi khám sớm và nhận được can thiệp y tế kịp thời.
Giang mai và sùi mào gà là gì?
Giang mai và sùi mào gà đều là bệnh nhiễm trùng lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn, nhưng cơ chế bệnh sinh của chúng bắt nguồn từ hai loại vi sinh vật hoàn toàn khác nhau. Bệnh giang mai do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra, có đặc tính xâm nhập vào máu và gây tổn thương hệ thống khắp cơ thể nếu không được khống chế. Trong khi đó, sùi mào gà hay còn gọi là mồng gà, sùi sinh dục do virus Human Papillomavirus, viết tắt là HPV, chủng nguy cơ thấp như chủng 6 và 11 gây nên, chủ yếu tác động khu trú lên lớp biểu mô da và niêm mạc. Do khác biệt bản chất giữa vi khuẩn và virus, cách thức bệnh biểu hiện ra bên ngoài, xét nghiệm chẩn đoán xác định và chiến lược điều trị y khoa của hai bệnh lý này hoàn toàn không giống nhau.
Khác biệt về tác nhân gây bệnh và cơ chế xâm nhập
Nguyên nhân gốc rễ tạo nên sự khác biệt lớn nhất giữa giang mai và sùi mào gà nằm ở bản chất của vi sinh vật gây nhiễm. Bệnh giang mai bắt nguồn từ xoắn khuẩn Treponema pallidum. Xoắn khuẩn này có khả năng đi qua các vết xước siêu nhỏ trên da, niêm mạc để tiến thẳng vào hệ tuần hoàn máu và hệ bạch huyết, từ đó lan tỏa đến nhiều cơ quan nội tạng, thần kinh và tim mạch. Ngược lại, bệnh sùi mào gà xuất phát từ sự lây nhiễm virus u nhú ở người Human Papillomavirus. Khác với xoắn khuẩn, virus HPV chỉ cư trú, nhân lên tại lớp tế bào đáy của thượng bì da và màng niêm mạc, kích thích các tế bào biểu mô tăng sinh bất thường tạo thành các khối u nhú lành tính. Sùi mào gà không xâm nhập vào máu để gây tổn thương đa tạng như giang mai. Sự phân biệt này quyết định trực tiếp việc giang mai cần dùng kháng sinh toàn thân, còn sùi mào gà cần các biện pháp kiểm soát thương tổn tại chỗ và nâng cao miễn dịch tự nhiên.
Hình thái tổn thương đặc trưng giữa vết loét và nốt sùi
Biểu hiện bên ngoài là yếu tố rõ ràng nhất giúp phân biệt hai bệnh lý này khi thăm khám lâm sàng. Ở giai đoạn đầu của giang mai, tổn thương điển hình là săng giang mai. Đây là một vết trợt hoặc vết loét nông, hình tròn hoặc bầu dục, bờ nhẵn, đáy sạch màu đỏ thịt tươi, nền cứng như sụn và đặc biệt không gây đau, không ngứa rát, có thể tự biến mất sau vài tuần dù vi khuẩn vẫn còn trong máu. Đối với bệnh sùi mào gà, triệu chứng ban đầu là những nốt sần nhỏ, mềm, màu hồng nhạt hoặc xám, nhô cao trên bề mặt niêm mạc. Theo thời gian, các nốt sùi này phát triển nhanh, liên kết lại với nhau thành từng mảng lớn có hình dạng giống như hoa súp lơ hoặc mào gà, bề mặt ẩm ướt, mềm mủn, dễ chảy máu hoặc tiết dịch hôi khi cọ xát. Người bệnh có thể cảm thấy vướng víu hoặc ngứa ngáy nhẹ ở vùng tổn thương sùi.
Tiến triển bệnh và nguy cơ biến chứng đối với cơ thể
Mức độ ảnh hưởng toàn thân và biến chứng lâu dài của giang mai và sùi mào gà diễn ra theo hai hướng hoàn toàn khác nhau. Giang mai nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời sẽ tiến triển qua nhiều giai đoạn gồm giang mai thời kỳ một, thời kỳ hai với các ban đào toàn thân, và thời kỳ ba sau nhiều năm. Giai đoạn muộn có thể gây tổn thương nghiêm trọng tại não bộ, tủy sống, mắt, xương khớp và mạch máu lớn, thậm chí đe dọa tính mạng. Bệnh cũng có thể truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ gây giang mai bẩm sinh nguy hiểm. Trong khi đó, sùi mào gà chủ yếu gây phiền toái tại chỗ như tắc nghẽn đường tiểu, biến dạng cơ quan sinh dục, chảy máu khi sinh hoạt tình dục và tăng nguy cơ lây truyền cho người khác. Mặc dù chủng HPV 6 và 11 gây sùi mào gà thường lành tính, người mắc sùi mào gà có thể đồng nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao gây tiền ung thư cổ tử cung, âm đạo, dương vật hoặc hậu môn nếu không được tầm soát cẩn thận.
Phương pháp chẩn đoán và nguyên tắc điều trị y khoa
Quy trình xác định bệnh và định hướng xử trí của hai bệnh lý này đòi hỏi các kỹ thuật y tế chuyên biệt. Để chẩn đoán giang mai, bác sĩ chuyên khoa da liễu thường chỉ định soi kính hiển vi trường tối tìm xoắn khuẩn từ dịch vết loét hoặc thực hiện các xét nghiệm huyết thanh học trong máu như RPR, VDRL kết hợp TPHA hoặc TP-PA. Do bản chất là nhiễm khuẩn, giang mai có thể được điều trị khỏi hoàn toàn bằng các phác đồ kháng sinh đặc hiệu, phổ biến nhất là penicillin theo đúng liều lượng và thời gian do bác sĩ chỉ định. Đối với sùi mào gà, việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào quan sát hình thái tổn thương lâm sàng kết hợp xét nghiệm định type HPV hoặc sinh thiết mô bệnh học khi tổn thương không điển hình. Điều trị sùi mào gà hiện nay tập trung vào loại bỏ thương tổn nhìn thấy được bằng phương pháp bôi thuốc theo toa, áp lạnh nitơ lỏng, đốt điện, laser CO2 hoặc can thiệp ngoại khoa, đồng thời theo dõi nguy cơ tái phát vì chưa có thuốc diệt sạch hoàn toàn virus HPV trong cơ thể.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bôi trôi nổi trên mạng, đắp lá thuốc dân gian hoặc cố gắng nặn, cào gãi, cắt bỏ các nốt sùi hay vết loét ở vùng sinh dục tại nhà vì dễ gây bội nhiễm vi khuẩn và lây lan diện rộng. Mọi thông tin y tế chỉ mang tính chất tham khảo, không thể thay thế cho việc chẩn đoán trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc bệnh truyền nhiễm. Khi phát hiện tổn thương bất thường ở cơ quan sinh dục, người bệnh cần đi khám chuyên khoa sớm, kiêng quan hệ tình dục và thông báo cho bạn tình cùng đi xét nghiệm tầm soát để điều trị đồng thời, tránh tình trạng tái lây nhiễm chéo.
Tóm tắt
Giang mai và sùi mào gà là hai bệnh lây truyền qua đường tình dục riêng biệt, đòi hỏi những phương pháp chẩn đoán và điều trị hoàn toàn khác nhau. Việc hiểu đúng bản chất từng bệnh giúp loại bỏ tâm lý e ngại, hoang mang và hỗ trợ người bệnh chủ động thăm khám y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ. Chủ động bảo vệ sức khỏe tình dục bằng lối sống an toàn và tái khám định kỳ là giải pháp tốt nhất để duy trì thể trạng khỏe mạnh lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bệnh có thể mắc cùng lúc cả giang mai và sùi mào gà không?
Hoàn toàn có thể. Do cả hai bệnh đều lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn, một người hoàn toàn có nguy cơ đồng nhiễm cả xoắn khuẩn giang mai và virus HPV trong cùng một thời điểm hoặc ở các thời điểm khác nhau.
Vết săng giang mai tự lành có đồng nghĩa với việc bệnh đã tự khỏi không?
Không. Vết săng giang mai tự biến mất sau vài tuần chỉ là dấu hiệu kết thúc giai đoạn một, nhưng xoắn khuẩn đã xâm nhập vào máu để âm thầm chuyển sang giai đoạn hai. Người bệnh vẫn cần được điều trị kháng sinh theo chỉ định y khoa.
Bệnh sùi mào gà có xét nghiệm máu để phát hiện như giang mai không?
Không. Khác với giang mai được chẩn đoán chính xác qua xét nghiệm huyết thanh trong máu, virus HPV gây sùi mào gà chỉ khu trú ở niêm mạc da nên không xét nghiệm máu được mà cần quan sát lâm sàng hoặc làm xét nghiệm định type HPV từ mẫu dịch tế bào.
Sử dụng bao cao su có phòng ngừa tuyệt đối được cả hai bệnh không?
Bao cao su giúp giảm đáng kể nguy cơ lây truyền nhưng không bảo vệ tuyệt đối một trăm phần trăm. Nếu xoắn khuẩn giang mai hoặc nốt sùi HPV nằm ở những vùng da, niêm mạc không được bao cao su che phủ, bệnh vẫn có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp.
Sau khi điều trị giang mai có bị tái phát trở lại hay không?
Sau khi điều trị khỏi giang mai bằng kháng sinh, cơ thể không tạo ra miễn dịch suốt đời. Do đó, nếu tiếp tục có hành vi quan hệ tình dục không an toàn với người đang mang mầm bệnh, người bệnh hoàn toàn có thể bị tái nhiễm xoắn khuẩn giang mai.
