Bệnh giang mai lây qua những con đường nào?

Giang mai lây qua đường nào là gì?

Giang mai là bệnh nhiễm trùng mạn tính do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra, có khả năng xâm nhập và gây tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. Bệnh tiến triển qua nhiều giai đoạn khác nhau với các biểu hiện lâm sàng thay đổi từ vết loét săng ban đầu đến tổn thương phát ban toàn thân và tổn thương nội tạng nghiêm trọng.

Khả năng lây lan của bệnh phụ thuộc trực tiếp vào sự tiếp xúc với dịch tiết chứa xoắn khuẩn từ các tổn thương niêm mạc hoặc vết loét hở của người bệnh. Do triệu chứng ở giai đoạn đầu có thể tự biến mất khiến người nhiễm lầm tưởng bệnh đã khỏi, nguy cơ lây truyền âm thầm cho người khác trong cộng đồng là rất lớn. Việc nắm bắt chính xác cách thức lây nhiễm là nền tảng quan trọng giúp ngăn ngừa bệnh hiệu quả.

Lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn

Con đường lây truyền phổ biến và có tỷ lệ mắc cao nhất của bệnh giang mai là thông qua quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ. Xoắn khuẩn Treponema pallidum có thể thâm nhập vào cơ thể qua các vết xước nhỏ li ti trên niêm mạc hoặc da khi tiếp xúc trực tiếp với tổn thương giang mai của người bệnh.

Điều này xảy ra ở cả ba hình thức quan hệ tình dục gồm đường sinh dục, đường hậu môn và đường miệng. Đáng lưu ý, vết loét săng giang mai trong giai đoạn đầu thường không đau, không ngứa và có thể nằm sâu trong âm đạo, cổ tử cung hoặc trực tràng nên người bệnh không hề hay biết mình đang mang nguồn lây. Việc tiếp xúc trực tiếp giữa niêm mạc với tổn thương này khiến bạn tình rất dễ bị lây nhiễm. Do đó, việc duy trì quan hệ một vợ một chồng chung thủy và sử dụng bao cao su đúng cách là biện pháp bảo vệ vô cùng cần thiết.

Lây truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ và sinh nở

Bệnh giang mai bẩm sinh xảy ra khi xoắn khuẩn giang mai từ người mẹ truyền sang thai nhi qua hàng rào nhau thai từ tháng thứ tư của thai kỳ, hoặc lây qua vết trầy xước niêm mạc khi trẻ đi qua ống đẻ tự nhiên trong quá trình chuyển dạ.

Tình trạng này tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng cho sự phát triển của thai nhi như sảy thai, thai chết lưu, sinh non hoặc trẻ sơ sinh sinh ra mang nhiều dị tật bẩm sinh nặng nề tại xương, răng, mắt và hệ thần kinh. Vì vậy, các hướng dẫn y tế hiện nay đều khuyến cáo phụ nữ mang thai cần thực hiện xét nghiệm sàng lọc giang mai ngay trong tam cá nguyệt đầu tiên hoặc trong lần khám thai đầu để có hướng can thiệp y khoa kịp thời, giúp bảo vệ an toàn cho cả mẹ và em bé.

Lây truyền qua đường máu và tiếp xúc dụng cụ không tiệt trùng

Mặc dù ít gặp hơn so với đường tình dục, bệnh giang mai vẫn có thể lây truyền qua đường máu. Xoắn khuẩn Treponema pallidum có thể tồn tại trong máu của người bệnh trong giai đoạn nhiễm khuẩn huyết và lây lan nếu máu này xâm nhập trực tiếp vào cơ thể người khỏe mạnh.

Các tình huống làm gia tăng nguy cơ lây truyền qua đường máu bao gồm việc dùng chung bơm kim tiêm ở người tiêm chích ma túy, hoặc sử dụng chung các dụng cụ xuyên qua da chưa được tiệt trùng đúng quy chuẩn y tế như kim xăm mình, dụng cụ xỏ khuyên và dụng cụ cạo râu. Hiện nay, quy trình sàng lọc mẫu máu hiến tặng tại các bệnh viện và ngân hàng máu được thực hiện rất chặt chẽ, do đó nguy cơ lây qua truyền máu y tế là cực kỳ thấp. Tuy nhiên, việc cẩn trọng với các dụng cụ sắc nhọn dùng chung vẫn là nguyên tắc an toàn cần nhớ.

Tiếp xúc thân mật trực tiếp và những hiểu lầm thường gặp

Bên cạnh các con đường chính, giang mai có thể lây truyền qua tiếp xúc thân mật ngoài giao hợp nếu vị trí tiếp xúc có vết loét chứa xoắn khuẩn. Chẳng hạn như hành vi hôn sâu có thể làm lây lan bệnh nếu một trong hai người có tổn thương săng giang mai ở môi, lưỡi hoặc khoang miệng, đồng thời niêm mạc miệng của đối phương có vết trầy xước.

Trái lại, nhiều người thường lo sợ giang mai lây qua việc bắt tay, ôm, hắt hơi, ăn chung bát đĩa hoặc ngồi chung bồn cầu tại nơi công cộng. Trên thực tế, xoắn khuẩn giang mai là vi sinh vật rất mỏng manh, chúng nhanh chóng bất hoạt và chết khi rời khỏi cơ thể người cũng như khi tiếp xúc với không khí, xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Vì vậy, các hoạt động sinh hoạt thường nhật ngoài xã hội hoàn toàn không có khả năng làm lây truyền bệnh.

Biện pháp chủ động phòng ngừa lây nhiễm giang mai

Để giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm giang mai, mỗi người nên chủ động xây dựng lối sống tình dục an toàn và lành mạnh. Việc sử dụng bao cao su đúng cách trong suốt quá trình quan hệ tình dục giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ phơi nhiễm, dù không bảo vệ được tuyệt đối nếu tổn thương nằm ngoài vùng che phủ.

Ngoài ra, không dùng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu hoặc dịch tiết như dao cạo râu, bàn chải đánh răng hay kim xỏ khuyên. Khám sức khỏe tiền hôn nhân và khám sàng lọc định kỳ các bệnh lây truyền qua đường tình dục là biện pháp khoa học giúp phát hiện mầm bệnh ở giai đoạn sớm khi chưa có triệu chứng rõ rệt. Khi được chẩn đoán mắc bệnh, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ và thông báo cho bạn tình để cùng được kiểm tra và điều trị đồng thời, tránh nguy cơ tái nhiễm chéo.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh để uống hoặc tiêm khi nghi ngờ mắc bệnh, vì việc dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng và gây biến chứng nguy hiểm. Khi có hành vi nguy cơ hoặc xuất hiện nốt sẩn loét lạ, người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế uy tín để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Giang mai là bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể kiểm soát và chữa khỏi hiệu quả nếu phát hiện sớm. Hiểu rõ các con đường lây truyền giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ bản thân và bạn tình. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nghi ngờ nào hoặc từng có hành vi nguy cơ cao, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa da liễu hoặc sức khỏe sinh sản để được xét nghiệm chẩn đoán kịp thời.