Giảm thính lực trong ung thư: Nguyên nhân và cách bảo vệ sức nghe

Giảm thính lực trong ung thư là gì?

Giảm thính lực ở bệnh nhân ung thư là sự suy giảm một phần hoặc toàn bộ khả năng tiếp nhận và xử lý âm thanh trong quá trình phát triển bệnh hoặc điều trị. Tình trạng này có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên tai, tiến triển từ từ hoặc xuất hiện đột ngột tùy theo căn nguyên.

Trong chuyên khoa tai mũi họng và ung bướu, tổn thương thính giác liên quan đến ung thư thường được phân loại thành giảm thính lực tiếp nhận do tổn thương tế bào lông ốc tai hoặc dây thần kinh thính giác, và giảm thính lực dẫn truyền do khối u hay dịch tiết làm tắc nghẽn tai ngoài hoặc tai giữa. Sự suy giảm chức năng nghe không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giao tiếp thường ngày mà còn tác động tiêu cực đến tâm lý, sự an toàn và tinh thần của người bệnh trong suốt giai đoạn trị liệu.

Nguyên nhân gây suy giảm thính lực ở người bệnh ung thư

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến suy giảm chức năng nghe ở người bệnh ung thư là độc tính trên tai của một số thuốc hóa trị. Các hợp chất platin như cisplatin và carboplatin có khả năng tích tụ tại ốc tai, phá hủy các tế bào lông chuyển có nhiệm vụ chuyển đổi sóng âm thành tín hiệu thần kinh. Tổn thương do nhóm thuốc này gây ra thường đối xứng hai bên và có tính chất tích lũy theo tổng liều sử dụng.

Bên cạnh hóa trị, xạ trị vùng đầu cổ cũng là căn nguyên thường gặp. Tia xạ chiếu vào khu vực xương thái dương, vòm họng hoặc tai có thể gây viêm tai giữa ứ dịch, xơ hóa màng nhĩ, tổn thương mạch máu nuôi dưỡng ốc tai hoặc viêm dây thần kinh thính giác. Ngoài ra, các khối u nguyên phát hoặc di căn tại nền sọ, góc cầu tiểu não hay vòm họng có thể chèn ép trực tiếp lên đường dẫn truyền thính giác hoặc vòi nhĩ, dẫn đến suy giảm sức nghe một bên.

Các dấu hiệu cảnh báo tổn thương thính lực cần lưu ý

Biểu hiện sớm và phổ biến nhất của độc tính thính giác thường là triệu chứng ù tai. Người bệnh có thể nghe thấy tiếng ve kêu, tiếng chuông reo, tiếng rít hoặc âm thanh ù ù liên tục trong tai, đặc biệt rõ rệt trong không gian yên tĩnh. Triệu chứng này đôi khi xuất hiện trước khi người bệnh tự nhận thấy mình bị giảm khả năng nghe rõ rệt.

Ở giai đoạn đầu, suy giảm thính lực thường bắt đầu ở các tần số âm thanh cao. Do đó, người bệnh có thể gặp khó khăn khi nghe giọng nói của phụ nữ, trẻ em hoặc tiếng chim hót. Khi tổn thương tiến triển đến dải tần số trung bình và thấp, người bệnh sẽ thấy khó phân biệt lời nói trong môi trường có nhiều tiếng ồn, thường xuyên phải yêu cầu người khác nhắc lại câu nói hoặc phải tăng âm lượng tivi, điện thoại cao hơn bình thường. Cảm giác đầy tức tai, chóng mặt hoặc mất thăng bằng cũng có thể đi kèm.

Phương pháp đánh giá và theo dõi chức năng thính giác

Để bảo vệ chức năng thính giác, việc tầm soát và theo dõi định kỳ đóng vai trò rất quan trọng trong suốt liệu trình điều trị ung thư. Trước khi bắt đầu các phác đồ hóa trị có chứa platin hoặc xạ trị vùng đầu cổ, người bệnh thường được khuyến cáo thực hiện đo thính lực đồ đơn âm đường khí và đường xương cùng kiểm tra âm ốc tai để xác định sức nghe nền tảng.

Trong quá trình điều trị, các bài kiểm tra thính lực định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương ở dải tần số cao trước khi khả năng hiểu lời nói bị ảnh hưởng. Nếu phát hiện suy giảm thính lực tiến triển, bác sĩ chuyên khoa ung bướu sẽ hội chẩn cùng bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng để đánh giá mức độ rủi ro, từ đó cân nhắc điều chỉnh liều lượng thuốc, thay đổi phác đồ phù hợp hoặc áp dụng các biện pháp bảo vệ thính lực mà vẫn đảm bảo hiệu quả kiểm soát khối u.

Biện pháp hỗ trợ và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh

Đối với những tổn thương thính giác không hồi phục hoặc suy giảm sức nghe ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, việc can thiệp hỗ trợ thính học kịp thời sẽ mang lại nhiều lợi ích. Máy trợ thính là thiết bị hỗ trợ phổ biến giúp khuếch đại âm thanh phù hợp với từng dải tần số bị suy giảm, giúp người bệnh duy trì khả năng giao tiếp thuận lợi với gia đình và nhân viên y tế.

Trong các trường hợp giảm thính lực nặng hoặc điếc sâu cả hai tai không đáp ứng với máy trợ thính, cấy ốc tai điện tử có thể được bác sĩ chuyên khoa xem xét khi sức khỏe toàn thân ổn định. Bên cạnh các thiết bị hỗ trợ, người bệnh cũng nên áp dụng các thói quen bảo vệ tai như tránh tiếp xúc với tiếng ồn lớn, không tự ý sử dụng các thuốc có độc tính trên tai mà không có chỉ định y khoa, đồng thời chia sẻ khó khăn về thính lực với người thân để nhận được sự đồng cảm và hỗ trợ trong cuộc sống hàng ngày.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hóa trị, thay đổi liều lượng hoặc tự ý dùng các loại thuốc hay thảo dược chưa được kiểm chứng để chữa ù tai, điếc tai. Khi xuất hiện các dấu hiệu như ù tai tăng dần, nghe kém đột ngột, chóng mặt dữ dội hoặc đau nhức tai, người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ điều trị để được thăm khám và xử trí đúng chuyên khoa.

Tóm tắt

Giảm thính lực trong điều trị ung thư là tác dụng phụ cần được quan tâm đúng mức nhưng có thể theo dõi và can thiệp hỗ trợ hiệu quả. Việc chủ động tầm soát thính lực định kỳ và trao đổi cởi mở với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp người bệnh phát hiện sớm tổn thương, bảo vệ tối đa sức nghe và duy trì chất lượng cuộc sống tốt nhất trong suốt quá trình hồi phục.