Cách xử trí an toàn khi em bé bị đau mắt đỏ cha mẹ cần nắm rõ

Em bé bị đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ, hay còn gọi trong y khoa là viêm kết mạc, là hiện tượng màng mỏng trong suốt bao phủ bề mặt lòng trắng của mắt và mặt trong mi mắt bị sưng viêm, kích ứng và giãn nở các mạch máu li ti. Tình trạng này khiến mắt trẻ có màu hồng hoặc đỏ ngầu, thường kèm theo hiện tượng cộm rát, ngứa ngáy và tiết dịch ghèn nhầy hoặc mủ.

Nguyên nhân gây viêm kết mạc ở trẻ em rất đa dạng, trong đó phổ biến nhất là do nhiễm các chủng virus đường hô hấp như adenovirus, vi khuẩn thông thường, hoặc do phản ứng dị ứng thời tiết, bụi bẩn, phấn hoa, lông động vật. Ở trẻ sơ sinh, hiện tượng đỏ và đổ ghèn mắt còn có thể liên quan đến tình trạng tắc ống lệ đạo bẩm sinh. Phần lớn các đợt đau mắt đỏ lành tính đều có thể hồi phục thuận lợi nếu mắt được giữ sạch sẽ, nhưng nếu không được chăm sóc đúng phương pháp, bệnh có thể kéo dài hoặc gây ra những biến chứng ảnh hưởng xấu đến giác mạc của trẻ.

Các bước vệ sinh mắt an toàn cho trẻ tại nhà

Khi phát hiện mắt bé có dấu hiệu đỏ và tiết nhiều dịch ghèn, việc đầu tiên phụ huynh cần làm là vệ sinh mắt nhẹ nhàng. Hãy rửa sạch tay bằng xà phòng trước khi chạm vào vùng mặt của trẻ. Dùng gạc y tế tiệt trùng thấm nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dùng cho mắt, nhẹ nhàng lau từ khóe mắt trong ra phía đuôi mắt ngoài.

Mỗi miếng gạc chỉ nên sử dụng một lần cho một bên mắt rồi bỏ đi, tuyệt đối không dùng chung một miếng gạc cho cả hai mắt để tránh lây chéo vi khuẩn hoặc virus từ mắt bệnh sang mắt lành. Nếu hai mắt bé đều bị viêm, cha mẹ nên lau mắt ít đỏ hơn trước, sau đó mới vệ sinh bên mắt nặng hơn. Quá trình làm sạch cần thực hiện từ 2 đến 3 lần mỗi ngày hoặc bất cứ khi nào ghèn mắt đọng nhiều gây dính mi. Cần thao tác thật nhẹ tay, không chà xát mạnh làm xước niêm mạc kết mạc mỏng manh của trẻ nhỏ.

Biện pháp hỗ trợ giảm cảm giác ngứa cộm và sưng mi

Để hỗ trợ bé cảm thấy dễ chịu hơn trong những ngày mắt bị viêm cộm, phụ huynh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc hỗ trợ đơn giản. Sử dụng một chiếc khăn xô mềm sạch nhúng nước mát, vắt ráo rồi đắp nhẹ lên vùng mi mắt nhắm lại của trẻ trong khoảng vài phút. Cảm giác mát dịu sẽ giúp giảm bớt tình trạng cương tụ mạch máu, sưng phù mi mắt và xoa dịu cảm giác ngứa ngáy khó chịu.

Bên cạnh đó, cần chú ý cắt ngắn móng tay của trẻ hoặc đeo bao tay mềm đối với trẻ sơ sinh để ngăn bé đưa tay lên dụi mắt. Hành động dụi mắt liên tục không chỉ làm tổn thương thêm lớp biểu mô giác mạc mà còn vô tình đưa thêm vi khuẩn từ bàn tay vào mắt, khiến bệnh diễn tiến phức tạp hơn. Giữ không gian phòng ngủ của bé thoáng mát, hạn chế ánh sáng quá chói hoặc gió quạt thổi trực tiếp vào mặt bé cũng là cách giúp mắt trẻ bớt bị kích thích trong suốt thời gian hồi phục.

Kiểm soát lây nhiễm chéo trong gia đình và môi trường sống

Đau mắt đỏ rất dễ lây lan nhanh chóng qua đường tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt hoặc qua các vật dụng sinh hoạt trung gian. Vì vậy, việc thiết lập các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm trong gia đình là vô cùng cần thiết. Trẻ bị bệnh cần được sử dụng riêng hoàn toàn khăn mặt, chậu rửa mặt, gối ngủ và đồ chơi cá nhân.

Các vật dụng cá nhân của bé nên được giặt sạch bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc tráng nước sôi để khử khuẩn thường xuyên. Người trực tiếp chăm sóc bé cũng phải hình thành thói quen rửa tay thật kỹ bằng xà phòng sát khuẩn sau mỗi lần nhỏ mắt, lau ghèn hay tiếp xúc với trẻ. Nếu trong nhà có người khác hoặc trẻ nhỏ khác, cần hướng dẫn các thành viên tránh ôm hôn trực tiếp hoặc chạm tay vào vùng mặt của bé bị bệnh để dập tắt chuỗi lây truyền trong gia đình.

Sai lầm nguy hiểm cần tránh khi chăm sóc mắt cho bé

Một sai lầm rất phổ biến nhưng tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng là việc phụ huynh tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa kháng sinh mạnh hoặc hoạt chất kháng viêm nhóm corticoid khi thấy mắt bé đỏ nhiều. Những loại thuốc này nếu dùng không đúng chỉ định, không đúng liều lượng có thể làm giảm khả năng miễn dịch tại chỗ của mắt, làm trầm trọng thêm tình trạng nhiễm virus hoặc nấm, thậm chí dẫn đến loét giác mạc và tăng nhãn áp rất nguy hiểm cho thị lực của trẻ.

Ngoài ra, tuyệt đối không áp dụng các bài thuốc truyền miệng dân gian như nhỏ sữa mẹ vào mắt trẻ sơ sinh, đắp lá trầu không, xông hơi bằng các loại lá cây hay dùng thuốc nhỏ mắt của người lớn cho trẻ nhỏ. Mắt của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ vô cùng nhạy cảm; bất kỳ dị vật, tinh dầu kích ứng hay vi sinh vật nào từ các loại thảo dược chưa qua kiểm định đều có thể gây bỏng niêm mạc, dị ứng cấp tính và bội nhiễm nặng nề. Mọi can thiệp bằng thuốc đều phải tuân theo hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Thời điểm phụ huynh cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa

Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ do virus có thể tự thuyên giảm, cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển biến nặng. Cần đưa trẻ đến khám tại các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt ngay khi phát hiện những biểu hiện bất thường trên mắt hoặc toàn trạng của bé.

Những dấu hiệu nguy hiểm cần được bác sĩ thăm khám bao gồm mắt trẻ sưng to, phù nề nặng nề khiến bé khó mở mắt, dịch ghèn mắt chảy ra liên tục có màu xanh hoặc vàng đặc quánh dính chặt hai bờ mi. Trẻ quấy khóc nhiều, sợ ánh sáng dữ dội, liên tục trốn tránh nơi có ánh đèn hoặc có biểu hiện suy giảm thị lực như va vấp đồ vật khi đi lại. Ngoài ra, nếu tình trạng đau mắt đỏ kèm theo sốt cao, mệt mỏi li bì, hoặc sau 3 đến 5 ngày chăm sóc tích cực mà các triệu chứng đỏ và tiết dịch không có dấu hiệu thuyên giảm, phụ huynh cần đưa bé đi khám chuyên khoa ngay để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp.

Lưu ý an toàn

Các thông tin hướng dẫn trên đây mang tính chất giáo dục sức khỏe thường thức và hỗ trợ chăm sóc cơ bản tại nhà, hoàn toàn không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa nhãn nhi. Cấu trúc mắt của trẻ nhỏ rất nhạy cảm và dễ tổn thương; cha mẹ tuyệt đối không tự chẩn đoán, không dùng đơn thuốc cũ hoặc tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid khi chưa có chỉ định y khoa rõ ràng.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ ở trẻ nhỏ thường đáp ứng tốt nếu được chăm sóc vệ sinh đúng cách và theo dõi y khoa kịp thời. Phụ huynh nên bình tĩnh hỗ trợ bé làm sạch mắt bằng nước muối sinh lý, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ chứa kháng sinh hay corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt.