Gia đình có trẻ nhỏ cần lưu ý gì trước nguy cơ bệnh tay chân miệng gia tăng

Bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ là gì?

Bệnh tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm phổ biến do các virus đường ruột thuộc chi Enterovirus gây ra, trong đó thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71. Bệnh xảy ra quanh năm nhưng thường có các đợt bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa. Đối tượng dễ bị tấn công nhất là trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm dưới 5 tuổi.

Biểu hiện đặc trưng của bệnh bao gồm sốt nhẹ hoặc vừa, xuất hiện các vết loét đỏ gây đau rát ở niêm mạc miệng, nướu và lưỡi, kèm theo các tổn thương dạng sẩn hồng ban hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối và mông. Phần lớn các trường hợp mắc bệnh diễn biến lành tính và tự hồi phục trong vòng 7 đến 10 ngày. Tuy nhiên, một số trường hợp nhiễm chủng virus độc lực cao như Enterovirus 71 có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm màng não, viêm não hoặc viêm cơ tim nếu không được điều trị kịp thời.

Con đường lây lan nhanh chóng của bệnh tay chân miệng ở trẻ em

Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do nhóm virus đường ruột gây ra, chủ yếu gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Virus lây lan mạnh mẽ nhất qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Nguồn lây nhiễm phổ biến bao gồm dịch tiết mũi họng khi trẻ ho, hắt hơi, nước bọt, dịch tiết từ các nốt phỏng nước vỡ ra hoặc phân của trẻ nhiễm bệnh.

Bên cạnh đó, việc trẻ dùng chung đồ chơi, tiếp xúc với bề mặt bàn ghế, sàn nhà, tay nắm cửa có dính dịch tiết chứa mầm bệnh rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng là con đường lây truyền gián tiếp rất thường gặp tại các trường mầm non và nhóm trẻ gia đình. Người lớn cũng có thể mang mầm bệnh mà không biểu hiện triệu chứng, vô tình làm lây truyền sang trẻ nhỏ trong quá trình chăm sóc hàng ngày.

Chăm sóc dinh dưỡng và vệ sinh cho trẻ mắc bệnh tại nhà

Khi trẻ mắc bệnh ở thể nhẹ và được chỉ định theo dõi tại nhà, mục tiêu chính là hỗ trợ nâng đỡ thể trạng và ngăn ngừa tình trạng mất nước. Cha mẹ nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày, cho trẻ ăn các thức ăn mềm, lỏng, để nguội nhằm giảm cảm giác đau rát khi nuốt do các vết loét trong khoang miệng gây ra.

Cần khuyến khích trẻ uống nhiều nước, nước trái cây hoặc dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Giữ gìn vệ sinh da bằng cách tắm rửa hàng ngày với nước ấm nhẹ nhàng, tránh chà xát làm vỡ mụn nước dẫn đến nhiễm trùng thứ phát. Cha mẹ cũng cần vệ sinh răng miệng cho trẻ bằng nước muối sinh lý ấm sau mỗi bữa ăn để giữ khoang miệng sạch sẽ.

Các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng cần nhập viện khẩn cấp

Tay chân miệng có thể tiến triển nặng rất nhanh và gây ra các biến chứng nguy hiểm liên quan đến thần kinh, tim mạch hoặc hô hấp. Do đó, người chăm sóc cần quan sát sát sao các biểu hiện của trẻ để kịp thời đưa đi cấp cứu. Dấu hiệu cảnh báo sớm quan trọng nhất là hiện tượng giật mình chới với, đặc biệt xuất hiện khi trẻ thiu thiu ngủ hoặc vừa nằm xuống.

Các triệu chứng nguy hiểm khác bao gồm sốt cao liên tục trên 38,5 độ C khó hạ bằng thuốc hạ sốt thông thường, sốt kéo dài trên 48 giờ, nôn ói nhiều lần, thở nhanh hoặc khó thở, run chi, đi đứng loạng choạng, quấy khóc vô cớ hoặc ngủ li bì, hôn mê. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nào trong số này, phụ huynh phải đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Biện pháp phòng ngừa lây lan bệnh trong gia đình và cộng đồng

Để hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát dịch bệnh, việc thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng đối với các gia đình có trẻ nhỏ. Thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn, sau khi thay tã hoặc vệ sinh cho trẻ cần được duy trì đều đặn.

Gia đình và cơ sở giáo dục cần lau chùi định kỳ bề mặt tiếp xúc hàng ngày như sàn nhà, tay vịn cầu thang, dụng cụ học tập và đồ chơi bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường. Đồng thời, cần đảm bảo thực hiện nguyên tắc ăn chín uống sôi và tuyệt đối không để trẻ tiếp xúc với người đang có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa Nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng để bôi lên các nốt bọng nước. Khi trẻ có biểu hiện bất thường, hãy đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám an toàn.

Tóm tắt

Bệnh tay chân miệng ở trẻ em có thể kiểm soát hiệu quả nếu gia đình chủ động phòng ngừa và theo dõi sát sao ngay từ những triệu chứng đầu tiên. Việc giữ gìn vệ sinh cá nhân, khử khuẩn đồ dùng thường xuyên và đưa trẻ đi khám kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe của trẻ nhỏ.