Gãy xương sườn phải làm gì và cách xử trí an toàn đúng cách

Gãy xương sườn phải làm gì là gì?

Lồng ngực của con người gồm 12 đôi xương sườn có nhiệm vụ bảo vệ tim, phổi và các mạch máu lớn bên trong khoang ngực, đồng thời tham gia trực tiếp vào cơ chế hô hấp. Khi gặp tác động cơ học mạnh từ bên ngoài, xương sườn có thể bị nứt rạn hoặc gãy rời.

Triệu chứng điển hình nhất là cảm giác đau nhói tại vị trí chấn thương, cơn đau tăng mạnh mỗi khi người bệnh hít thở sâu, ho, hắt hơi hoặc cử động thân mình. Vùng ngực bị tổn thương có thể xuất hiện bầm tím, sưng nề và nhạy cảm rõ rệt khi chạm vào.

Mối nguy hiểm lớn nhất của gãy xương sườn không chỉ nằm ở bản thân chỗ gãy, mà còn ở nguy cơ các đầu xương nhọn đâm vào nhu mô phổi, màng phổi hoặc các mạch máu lân cận, gây ra các biến chứng cấp tính đe dọa tính mạng như tràn khí màng phổi hoặc tràn máu màng phổi.

Các bước sơ cứu ban đầu đúng cách khi nghi ngờ gãy xương sườn

Khi nghi ngờ bị gãy xương sườn sau chấn thương, người bệnh cần ngừng ngay mọi hoạt động thể lực và ngồi nghỉ ở tư thế nửa nằm nửa ngồi hoặc tư thế cảm thấy dễ thở nhất. Không cố gắng di chuyển mạnh hay khiêng vác đồ vật.

Người hỗ trợ có thể cho nạn nhân dùng một chiếc gối mềm áp nhẹ vào vùng ngực bị đau để nâng đỡ lồng ngực khi thở hoặc ho, giúp giảm bớt cơn đau nhức. Chườm lạnh ngắt quãng lên vùng bầm tím trong 15 đến 20 phút mỗi lần qua khăn vải sạch có thể giúp giảm sưng nề.

Đặc biệt, không được tự ý nắn bóp, bẻ chỉnh xương hay xoa bóp dầu nóng vào khu vực chấn thương. Sau các bước hỗ trợ cơ bản, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khoa cấp cứu hoặc chuyên khoa ngoại chấn thương để được chụp X-quang hoặc chụp cắt lớp vi tính lồng ngực.

Lý do không nên tự ý băng ép chặt vùng ngực bị chấn thương

Một sai lầm rất phổ biến trước đây là dùng băng vải hoặc băng dính quấn chặt quanh ngực để cố định xương sườn. Phương pháp này hiện nay không còn được khuyến cáo vì gây cản trở sự giãn nở tự nhiên của lồng ngực, làm giảm thể tích khí lưu thông và tích tụ dịch đờm.

Hậu quả của việc băng ép ngực là người bệnh thở nông, tăng nguy cơ xẹp phổi và tiến triển thành viêm phổi thứ phát rất nguy hiểm, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có sẵn bệnh phổi mạn tính.

Thay vào đó, nguyên tắc điều trị hiện đại chú trọng vào kiểm soát đau hiệu quả bằng thuốc do bác sĩ kê đơn, kết hợp hướng dẫn người bệnh tập hít thở sâu định kỳ để bảo vệ chức năng hô hấp mà không cần can thiệp cố định cơ học từ bên ngoài.

Nguyên tắc điều trị y khoa và kiểm soát cơn đau do bác sĩ chỉ định

Phần lớn các trường hợp gãy đơn thuần một hoặc vài xương sườn không di lệch được điều trị bảo tồn nội khoa. Bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định các loại thuốc giảm đau phù hợp theo từng mức độ để giúp người bệnh dễ chịu và có thể hít thở bình thường.

Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ đơn thuốc, không tự ý tăng liều các thuốc giảm đau chống viêm không steroid hay thuốc giảm đau tác dụng trung ương vì nguy cơ tác dụng phụ lên dạ dày, thận và hệ thần kinh.

Trong trường hợp gãy nhiều xương sườn liên tiếp tạo thành mảng sườn di động, hoặc đầu xương gãy chọc thủng màng phổi gây tràn khí, tràn máu màng phổi, bác sĩ phẫu thuật lồng ngực sẽ chỉ định phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp vít chuyên dụng hoặc đặt dẫn lưu khoang màng phổi cấp cứu.

Chăm sóc và phục hồi chức năng lồng ngực trong giai đoạn bình phục

Trong thời gian hồi phục từ sáu đến tám tuần tại nhà, người bệnh cần duy trì chế độ nghỉ ngơi hợp lý, tránh vận động mạnh, không mang vác vật nặng và tránh các môn thể thao va chạm.

Việc tập thở sâu mỗi giờ vài lần theo hướng dẫn của nhân viên y tế là biện pháp quan trọng để phòng ngừa ứ đọng dịch ở đáy phổi. Khi cần ho, người bệnh nên ôm chặt một chiếc gối trước ngực để giảm áp lực căng kéo lên thành ngực.

Về dinh dưỡng, cần bổ sung thực phẩm giàu canxi, vitamin D, protein và vitamin C như sữa, cá hồi, trứng, rau xanh sẫm màu và trái cây họ cam quýt để hỗ trợ quá trình tái tạo canxi xương. Tránh hút thuốc lá và hạn chế bia rượu vì các chất này làm chậm đáng kể tốc độ liền xương.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa thường thức và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Bất kỳ chấn thương ngực nào kèm theo triệu chứng khó thở, đau ngực dữ dội, tím tái môi đầu chi hoặc choáng váng đều là tình trạng cấp cứu khẩn cấp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau liều cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tóm tắt

Gãy xương sườn là chấn thương phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro tổn thương tạng nguy hiểm. Việc sơ cứu đúng cách, tuyệt đối không tự ý băng ép lồng ngực và tuân thủ chặt chẽ chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình sẽ giúp xương mau liền, giảm đau hiệu quả và ngăn ngừa các biến chứng hô hấp nguy hiểm.