Gãy xương cẳng tay bao lâu thì lành và các cách điều trị

Gãy xương cẳng tay bao lâu thì lành là gì?

Gãy xương cẳng tay là tình trạng mất tính liên tục của cấu trúc xương quay, xương trụ hoặc đồng thời cả hai xương dưới tác động của ngoại lực. Đây là một trong những dạng chấn thương chi trên phổ biến ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ nghịch ngợm ngã chống tay cho đến người cao tuổi bị trượt ngã do loãng xương. Tổn thương có thể xảy ra ở đoạn đầu trên, thân xương hoặc đầu dưới cẳng tay với các hình thái từ gãy cành tươi, gãy rạn đơn thuần cho tới gãy nát di lệch phức tạp. Do hai xương cẳng tay liên kết chặt chẽ qua màng gian cốt và các khớp quay trụ, bất kỳ sự sai lệch giải phẫu nào không được xử trí chính xác đều có thể làm hạn chế vĩnh viễn tầm vận động xoay cẳng tay và sức mạnh của bàn tay.

Thời gian liền xương cẳng tay trung bình ở người lớn và trẻ em

Thời gian liền xương cẳng tay có sự khác biệt rõ rệt giữa các lứa tuổi và mức độ thương tổn. Ở trẻ nhỏ, nhờ màng xương dày cùng khả năng tái tạo mô mạnh mẽ, ổ gãy thường liền sau khoảng 4 đến 6 tuần. Trong khi đó, người trưởng thành thường cần từ 6 đến 12 tuần để can xương hình thành vững chắc đối với các tổn thương đơn thuần.

Nếu gãy đồng thời cả xương quay và xương trụ, gãy vụn nhiều mảnh hoặc gãy hở, thời gian lành hoàn toàn có thể kéo dài từ 3 đến 6 tháng hoặc lâu hơn. Sau khi cấu trúc xương liền lại, người bệnh vẫn cần thêm vài tuần để các cơ, gân và dây chằng xung quanh thích nghi, giúp cẳng tay khôi phục hoàn toàn biên độ vận động sấp ngửa và lực cầm nắm ban đầu.

Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tiến trình lành xương cẳng tay

Tốc độ hồi phục tổn thương xương cẳng tay chịu tác động từ nhiều yếu tố cơ học lẫn sinh học. Về mặt tổn thương, vị trí gãy, mức độ di lệch của hai đầu xương và tình trạng cấp máu tại chỗ quyết định trực tiếp tới khả năng tạo can xương. Gãy ở vị trí thân xương thường mất nhiều thời gian hồi phục hơn so với gãy gần các đầu khớp có nhiều mạch máu nuôi dưỡng.

Về mặt toàn thân, tuổi tác, tình trạng dinh dưỡng và các bệnh lý mạn tính đi kèm như đái tháo đường, loãng xương hay suy giảm miễn dịch đều làm chậm tiến trình liền xương. Thói quen hút thuốc lá gây co thắt mạch ngoại vi, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất tới ổ gãy. Ngoài ra, việc người bệnh có tuân thủ bất động đúng cách và tái khám định kỳ theo hẹn hay không cũng là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến kết quả.

Phương pháp điều trị bảo tồn bằng nắn chỉnh và bó bột cố định

Điều trị bảo tồn được chỉ định chủ yếu cho các trường hợp gãy xương cẳng tay không di lệch hoặc di lệch ít, cấu trúc giải phẫu vẫn được bảo đảm sau khi nắn chỉnh. Bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình sẽ tiến hành nắn đưa các đầu xương về đúng vị trí, sau đó cố định bằng nẹp bột hoặc bó bột cánh cẳng bàn tay.

Thời gian mang bột thường kéo dài từ 4 đến 8 tuần tùy theo tiến triển kiểm tra trên phim chụp X-quang. Trong suốt giai đoạn này, người bệnh cần giữ bột khô ráo, nâng cao tay khi nghỉ ngơi để giảm sưng nề và chủ động cử động nhẹ các ngón tay để hỗ trợ lưu thông tuần hoàn. Nếu phát hiện các dấu hiệu chèn ép như ngón tay lạnh, tím tái, mất cảm giác hoặc đau buốt tăng dần, người bệnh cần tới ngay cơ sở y tế để được nới bột kịp thời.

Chỉ định phẫu thuật kết hợp xương trong chấn thương cẳng tay

Phẫu thuật kết hợp xương được đặt ra khi các biện pháp điều trị bảo tồn không thể duy trì được vị trí giải phẫu chuẩn của xương cẳng tay. Chỉ định ngoại khoa thường bao gồm gãy di lệch nhiều, gãy cả xương quay và xương trụ, gãy nội khớp, gãy hở có nguy cơ nhiễm trùng hoặc các tổn thương phức tạp như gãy trật Monteggia và Galeazzi.

Bác sĩ phẫu thuật sẽ sử dụng các phương tiện chuyên dụng như nẹp vít kim loại hoặc đinh nội tủy để cố định vững chắc các mảnh xương gãy. Ưu điểm nổi bật của phẫu thuật là giúp tái lập chính xác cấu trúc giải phẫu và độ cong sinh lý của xương quay, tạo điều kiện thuận lợi cho cẳng tay cử động sấp ngửa sau này. Sau mổ, người bệnh cần được chăm sóc vết thương cẩn thận và dùng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ ngoại khoa.

Chăm sóc và phục hồi chức năng vận động sau chấn thương cẳng tay

Phục hồi chức năng là giai đoạn bắt buộc để lấy lại khả năng sinh hoạt và làm việc bình thường sau chấn thương cẳng tay. Ngay trong thời gian mang bột hoặc sau mổ vài ngày, người bệnh đã có thể bắt đầu tập co duỗi nhẹ nhàng các ngón tay và vận động khớp vai, khớp khuỷu trong phạm vi cho phép nhằm phòng ngừa cứng khớp và hạn chế ứ trệ tuần hoàn.

Sau khi tháo bột hoặc khi ổ gãy đã vững chắc trên lâm sàng, các bài tập xoay sấp ngửa cẳng tay, gập duỗi cổ tay và tập tăng cường lực nắm của bàn tay sẽ được đẩy mạnh. Quá trình này cần được thực hiện kiên trì, tăng dần cường độ dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên vật lý trị liệu. Người bệnh tuyệt đối không nắn bóp bằng dầu nóng hay thuốc nam vì dễ gây xơ dính cơ và hình thành can xương lệch.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán và phác đồ của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý đắp lá, nắn chỉnh dân gian hay kéo nắn tại nhà vì nguy cơ biến chứng gãy lệch, nhiễm trùng và hoại tử chi rất cao. Khi có dấu hiệu chấn thương cẳng tay, cần cố định tạm thời và đến ngay bệnh viện để được chụp phim kiểm tra.

Tóm tắt

Thời gian hồi phục gãy xương cẳng tay phụ thuộc lớn vào việc chẩn đoán kịp thời, phương pháp cố định chuẩn xác và quá trình tập phục hồi chức năng. Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ chỉ định tái khám của bác sĩ chấn thương chỉnh hình, không tự ý can thiệp dân gian để đảm bảo xương liền thẳng trục và tay lấy lại trọn vẹn tầm vận động.