Gãy đầu xa xương cánh tay: Triệu chứng và cách điều trị

Gãy đầu xa xương cánh tay là gì?

Gãy đầu xa xương cánh tay bao gồm các tổn thương nứt, gãy gập hoặc gãy phức tạp xảy ra ở đoạn dưới xương cánh tay, tiếp giáp với xương trụ và xương quay của cẳng tay. Loại chấn thương này có thể gặp ở nhiều lứa tuổi khác nhau, từ trẻ em, người trẻ tuổi chấn thương do sinh hoạt, thể thao cho đến người cao tuổi bị gãy xương trên nền xương xốp hoặc loãng xương.

Vùng khớp khuỷu có giải phẫu tương đối phức tạp, tập trung nhiều dây thần kinh chi phối cảm giác và vận động bàn tay. Do đó, gãy đầu xa xương cánh tay được đánh giá là tổn thương cần được thăm khám nghiêm ngặt bởi bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để đánh giá mức độ di lệch và ngăn ngừa nguy cơ dính khớp hoặc tàn tật.

Triệu chứng thường gặp khi gãy đầu xa xương cánh tay

Người bị gãy đầu xa xương cánh tay thường xuất hiện cảm giác đau dữ dội ngay sau chấn thương, đau tăng lên khi cố gắng cử động cẳng tay hoặc khớp khuỷu. Vùng khuỷu tay và quanh cẳng tay nhanh chóng sưng nề, bầm tím lan rộng do máu tụ dưới da. Người bệnh có thể nhận thấy khớp khuỷu biến dạng rõ rệt so với bên lành, cẳng tay bị lệch vị trí hoặc không thể gập duỗi tự nhiên.

Bên cạnh đó, việc ấn nhẹ vào vùng đầu xa xương cánh tay sẽ gây đau nhói tại điểm gãy. Trong một số trường hợp có tổn thương chèn ép dây thần kinh trụ hoặc thần kinh giữa, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác tê bì, châm chích hoặc yếu các ngón tay. Nếu có dấu hiệu mất cảm giác hoặc bàn tay tím tái, lạnh ngắt, người bệnh cần được cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu chèn ép mạch máu.

Nguyên nhân và nguy cơ gây gãy đầu xa xương cánh tay

Gãy đầu xa xương cánh tay thường xuất phát từ các tác nhân lực cơ học tác động trực tiếp hoặc gián tiếp vào vùng khuỷu tay. Tình huống phổ biến nhất là tai nạn ngã chống tay khi cẳng tay đang duỗi thẳng hoặc gập nhẹ, khiến toàn bộ trọng lượng cơ thể dồn lên đầu xa xương cánh tay. Tai nạn giao thông, tai nạn lao động và chấn thương thể thao có lực va đập mạnh cũng là những nguyên nhân hàng đầu gây ra các ca gãy xương phức tạp hoặc gãy hở.

Ở người cao tuổi, nguy cơ gãy đầu xa xương cánh tay tăng cao đáng kể do tình trạng loãng xương làm giảm mật độ và độ bền của xương. Khi đó, chỉ với một cú ngã nhẹ từ tư thế đứng hoặc trượt chân trong nhà cũng có thể dẫn đến gãy xương. Trẻ em cũng là đối tượng dễ bị gãy vùng này do hệ xương đang phát triển và tần suất vận động, chạy nhảy cao.

Phương pháp chẩn đoán gãy đầu xa xương cánh tay

Quy trình chẩn đoán gãy đầu xa xương cánh tay bắt đầu bằng việc bác sĩ kiểm tra lâm sàng, đánh giá mức độ sưng nề, điểm đau chói và tình trạng biến dạng khuỷu tay. Bác sĩ cũng sẽ kiểm tra cẩn thận mạch đập ở cổ tay, độ ấm bàn tay và khả năng vận động các ngón tay để loại trừ tổn thương mạch máu và dây thần kinh đi kèm.

Để xác định chính xác vị trí, đường gãy và mức độ di lệch của các mảnh xương, chụp X-quang khớp khuỷu ở các tư thế khác nhau là chỉ định cận lâm sàng bắt buộc. Trong các trường hợp gãy phạm khớp phức tạp, gãy nhiều mảnh hoặc cần lên kế hoạch phẫu thuật tái tạo, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp cắt lớp vi tính CT-scan nhằm dựng hình không gian ba chiều của tổn thương.

Cách sơ cứu ban đầu khi nghi ngờ gãy đầu xa xương cánh tay

Khi phát hiện người bị chấn thương nghi ngờ gãy đầu xa xương cánh tay, việc đầu tiên cần làm là giữ người bệnh bình tĩnh và bất động vùng tay tổn thương. Tuyệt đối không cố gắng nắn chỉnh, kéo nắn hay xoay vặn khớp khuỷu vì hành động này có thể làm dịch chuyển các mảnh xương gãy, làm tổn thương thêm dây thần kinh và mạch máu lân cận.

Hãy dùng nẹp gỗ, nẹp cạ cứng hoặc bìa dày phối hợp với dây vải để cố định tạm thời từ cẳng tay lên đến quá khớp khuỷu. Có thể dùng khăn vải làm đai treo tay lên trước ngực để giảm bớt lực kéo tác động vào vùng gãy. Nếu vùng chấn thương chảy máu, cần dùng gạc sạch nhẹ nhàng che phủ vết thương. Sau đó, nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí chuyên khoa.

Phương pháp điều trị và tập phục hồi chức năng

Lựa chọn phương pháp điều trị gãy đầu xa xương cánh tay phụ thuộc vào độ tuổi, mức độ di lệch và tính chất đường gãy. Với những trường hợp gãy không di lệch hoặc di lệch rất ít, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bảo tồn bằng cách bó bột hoặc đeo nẹp cố định khuỷu tay trong khoảng 4 đến 6 tuần. Trong thời gian này, người bệnh cần tái khám định kỳ để kiểm tra sự liền xương qua hình ảnh X-quang.

Đối với gãy di lệch nhiều, gãy phức tạp phạm khớp hoặc gãy hở, phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp vít là phương pháp tối ưu giúp nắn chỉnh chính xác vị trí giải phẫu. Sau khi xương đã bắt đầu ổn định, việc tập phục hồi chức năng dưới sự hướng dẫn của chuyên gia y tế là bước bắt buộc nhằm chống cứng khớp khuỷu, giảm teo cơ và khôi phục tầm vận động bình thường cho cánh tay.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay liệu trình điều trị chuyên môn từ bác sĩ. Khi gặp chấn thương vùng khuỷu tay, người bệnh không tự ý mua thuốc giảm đau uống kéo dài, không áp dụng các bài thuốc đắp lá hay nắn chỉnh dân gian chưa qua kiểm chứng. Việc chậm trễ thăm khám có thể dẫn đến di lệch xương, can lệch, xơ cứng khớp khuỷu hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Tóm tắt

Gãy đầu xa xương cánh tay là tổn thương xương khớp nghiêm trọng cần được chẩn đoán và can thiệp y tế kịp thời. Việc nhận biết các biểu hiện đau, sưng nề, biến dạng khuỷu tay và thực hiện sơ cứu đúng cách giúp hạn chế rủi ro biến chứng. Tuân thủ hướng dẫn điều trị và tích cực tập phục hồi chức năng là chìa khóa giúp người bệnh sớm lấy lại vận động linh hoạt cho cánh tay.