Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không và gây ra những biến chứng gì?

Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không?

Gan nhiễm mỡ là hiện tượng chất béo (chủ yếu là triglyceride) tích tụ vượt quá 5% trọng lượng của gan hoặc quan sát thấy trên 5% số lượng tế bào gan chứa các hốc mỡ khi khảo sát mô bệnh học. Tình trạng này được phân loại chính thành hai nhóm: gan nhiễm mỡ do rượu và gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (trước đây thường gọi là gan nhiễm mỡ không do rượu).

Ở giai đoạn đầu, sự lắng đọng các giọt mỡ trong bào tương của tế bào gan chưa gây phản ứng viêm hay phá hủy mô tế bào. Tuy nhiên, sự ứ đọng lipid kéo dài sẽ làm tế bào gan dễ bị tổn thương trước các tác nhân gây hại khác, dẫn tới suy giảm dần chức năng trao đổi chất, giải độc và tổng hợp các chất thiết yếu cho cơ thể. Mức độ nguy hiểm của bệnh nằm ở chỗ tổn thương có thể âm thầm tiến triển qua nhiều năm mà không có triệu chứng cảnh báo rõ ràng.

Mức độ nguy hiểm của gan nhiễm mỡ theo từng giai đoạn tiến triển

Phần lớn người mắc gan nhiễm mỡ ban đầu ở dạng tích tụ mỡ đơn thuần (nhiễm mỡ vi thể hoặc đại thể mà chưa kèm phản ứng viêm mô hạt đáng kể). Ở mức độ này, tế bào gan chưa bị tổn thương hủy hoại trên diện rộng nên chức năng gan vẫn cơ bản được bảo tồn. Người bệnh thường không có biểu hiện rầm rộ ngoài cảm giác mệt mỏi nhẹ, đầy trướng bụng hoặc hơi tức vùng hạ sườn phải.

Tuy vậy, nếu các yếu tố kích hoạt như đường huyết cao, kháng insulin, nồng độ acid béo tự do trong máu tăng kéo dài hoặc lạm dụng rượu không được can thiệp, tình trạng sẽ chuyển sang viêm gan thoái hóa mỡ. Đây là bước ngoặt bệnh học quan trọng, khi phản ứng stress oxy hóa và viêm mạn tính bắt đầu kích hoạt tế bào hình sao, thúc đẩy quá trình lắng đọng chất nền ngoại bào và tạo mô sẹo xơ trong nhu mô gan.

Những biến chứng tổn thương gan mạn tính và ung thư gan

Hậu quả đáng lo ngại nhất tại gan là sự hình thành các dải xơ liên kết, phá vỡ cấu trúc tiểu thùy gan bình thường và dẫn tới xơ gan. Khi xơ gan tiến triển đến giai đoạn mất bù, người bệnh phải đối mặt với các biến chứng nặng như tăng áp lực tĩnh mạch cửa, xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản, cổ trướng, bệnh não gan và suy giảm chức năng tổng hợp protein huyết tương.

Bên cạnh xơ gan, viêm gan thoái hóa mỡ mạn tính là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư biểu mô tế bào gan. Đáng chú ý, một số trường hợp thoái hóa mỡ có thể phát triển thành ung thư biểu mô tế bào gan ngay cả khi chưa chuyển sang xơ gan hoàn toàn. Điều này đòi hỏi người có tình trạng viêm gan thoái hóa mỡ phải được tầm soát định kỳ bằng chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm dấu ấn sinh học phù hợp.

Nguy cơ gia tăng các biến cố tim mạch và rối loạn chuyển hóa đi kèm

Gan nhiễm mỡ không chỉ là vấn đề cục bộ tại gan mà thực chất là biểu hiện tại gan của hội chứng rối loạn chuyển hóa toàn thân. Rất nhiều nghiên cứu dịch tễ học và y học chứng cứ đã xác nhận rằng nguyên nhân tử vong hàng đầu ở người bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu không phải là suy gan, mà là các biến cố tim mạch.

Tình trạng tích mỡ và viêm gan mạn tính đi đôi với rối loạn lipid máu, tăng nồng độ triglyceride, giảm cholesterol lipoprotein tỷ trọng cao và gia tăng phản ứng viêm nội mạc mạch máu. Quá trình này đẩy nhanh sự hình thành mảng xơ vữa động mạch, làm tăng đáng kể nguy cơ xảy ra nhồi máu cơ tim, đột quỵ thiếu máu não và bệnh động mạch ngoại biên. Ngoài ra, sự kháng insulin trầm trọng tại gan cũng khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn, làm tăng tỷ lệ biến chứng thận và thần kinh ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2.

Các yếu tố thúc đẩy gan nhiễm mỡ chuyển biến xấu nhanh hơn

Một số yếu tố thúc đẩy khiến gan nhiễm mỡ chuyển biến từ dạng lành tính sang dạng viêm xơ hóa nhanh hơn bình thường. Việc tiêu thụ đồ uống có cồn thường xuyên gây thêm gánh nặng thoái hóa mỡ do rượu, khiến tốc độ hoại tử tế bào gan gia tăng gấp nhiều lần.

Bên cạnh đó, thói quen ăn nhiều đường tinh luyện (đặc biệt là đường fructose công nghiệp), mỡ động vật bão hòa, ít vận động thể lực dẫn đến thừa cân béo phì vùng bụng đều là nguồn cung cấp liên tục acid béo về gan. Việc tự ý sử dụng các chế phẩm không rõ nguồn gốc, thuốc giảm cân cấp tốc hoặc thuốc có độc tính trên gan mà không qua chỉ định của bác sĩ cũng có thể khởi phát đợt tổn thương tế bào gan cấp tính trên nền gan thoái hóa mỡ mạn tính.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bổ gan, thuốc truyền miệng hoặc tự ngưng các thuốc điều trị bệnh chuyển hóa mà bác sĩ đang kê đơn khi chưa có chỉ định chuyên môn.

Tóm tắt

Gan nhiễm mỡ tuy là tình trạng phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn nếu bị xem nhẹ. Việc chủ động thăm khám định kỳ, phối hợp chặt chẽ cùng bác sĩ để điều chỉnh lối sống và kiểm soát tốt các bệnh lý chuyển hóa đi kèm chính là chìa khóa bảo vệ lá gan lâu dài.