Gai đôi cột sống có chữa khỏi được không và cách điều trị

Gai đôi cột sống là gì?

Gai đôi cột sống, hay còn được gọi trong y văn là tật nứt đốt sống, phát sinh do quá trình khép lại của ống thần kinh và cung sau đốt sống diễn ra không trọn vẹn trong những tuần đầu của thai kỳ. Vị trí thường xảy ra tình trạng này nhất là vùng thắt lưng cùng, điển hình tại đốt sống thắt lưng L5 và đốt sống cùng S1. Bệnh được chia thành nhiều thể lâm sàng khác nhau, bao gồm thể hở với khối thoát vị màng tủy lộ ra ngoài và thể ẩn kín đáo bên dưới lớp da nguyên vẹn. Trong đó, gai đôi thể ẩn chiếm tỷ lệ lớn nhất và thường không kèm theo tổn thương màng tủy hay rễ thần kinh. Đa số người có gai đôi thể ẩn chỉ phát hiện tình cờ khi chụp X-quang hoặc chụp cộng hưởng từ cột sống thắt lưng vì một lý do thăm khám sức khỏe khác. Do đó, việc phân loại chính xác thể bệnh đóng vai trò nền tảng trong định hướng theo dõi.

Khả năng điều trị dứt điểm dị tật gai đôi cột sống

Nhiều người bệnh lo lắng khi tình cờ phát hiện gai đôi cột sống qua phim chụp X-quang và băn khoăn liệu bệnh có chữa khỏi dứt điểm được hay không. Về bản chất giải phẫu, gai đôi cột sống là một dạng dị tật ống thần kinh bẩm sinh khiến vòm sau của một hoặc nhiều đốt sống không thể khép kín hoàn toàn. Vì đây là khiếm khuyết cấu trúc xương hình thành từ giai đoạn phôi thai, hiện nay không có loại thuốc hay liệu pháp nội khoa nào có thể làm xương mọc kín lại như người bình thường.

Mặc dù không thể tái tạo lại phần xương bị khuyết thiếu, đa số trường hợp gai đôi cột sống ở người trưởng thành thuộc dạng gai đôi thể ẩn, thường xuất hiện tại đốt sống thắt lưng L5 hoặc đốt sống cùng S1. Người mắc thể này hoàn toàn có thể sống bình thường, khỏe mạnh mà không gặp bất kỳ cản trở nào về sinh hoạt. Mục tiêu điều trị y khoa hiện đại không đặt nặng vào việc sửa chữa hình thái xương nếu không có biểu hiện lâm sàng, mà tập trung vào việc giảm thiểu các triệu chứng đau mỏi cơ năng, cải thiện biên độ vận động và phòng ngừa biến chứng chèn ép rễ thần kinh. Do đó, người bệnh không nên quá hoang mang hoặc tìm kiếm các bài thuốc dân gian truyền miệng với lời hứa hẹn chữa lành vĩnh viễn.

Các phương pháp can thiệp y khoa và điều trị bảo tồn

Đối với các trường hợp gai đôi cột sống xuất hiện triệu chứng đau lưng âm ỉ hoặc căng mỏi cơ thắt lưng, can thiệp y khoa chủ yếu áp dụng các biện pháp điều trị bảo tồn nhằm khôi phục sự cân bằng cho hệ vận động. Bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ đánh giá kỹ lưỡng mức độ ảnh hưởng của gai đôi để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng cá nhân.

Trong giai đoạn có đợt đau cấp tính, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc hỗ trợ ngắn ngày như thuốc giảm đau thông thường, thuốc chống viêm không steroid hoặc thuốc giãn cơ để giải phóng tình trạng co thắt các khối cơ cạnh sống. Cùng với việc dùng thuốc theo đơn, vật lý trị liệu đóng vai trò then chốt trong việc phục hồi chức năng vùng thắt lưng. Các phương pháp nhiệt trị liệu, sóng xung kích, điện xung kích thích thần kinh qua da hoặc kéo giãn cột sống nhẹ nhàng có tác dụng giảm tải áp lực cơ học lên cung sau đốt sống, tăng cường tuần hoàn máu nuôi dưỡng tại chỗ và xoa dịu kích thích lên các đầu mút thần kinh ngoại vi. Quá trình can thiệp bảo tồn cần có sự theo dõi sát sao từ chuyên viên y tế để đảm bảo tính an toàn và hạn chế tối đa nguy cơ tái phát cơn đau.

Phục hồi chức năng và thay đổi lối sống hỗ trợ cột sống

Bên cạnh các can thiệp y tế tại cơ sở chuyên khoa, chế độ tập luyện phục hồi chức năng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt hằng ngày đóng vai trò quyết định đến hiệu quả kiểm soát lâu dài cho người bị gai đôi cột sống. Vùng thắt lưng cùng vốn chịu áp lực rất lớn từ trọng lượng cơ thể, do đó việc củng cố hệ thống cơ nâng đỡ xung quanh cột sống là vô cùng cần thiết.

Người bệnh nên thực hiện các bài tập tăng cường nhóm cơ cốt lõi bao gồm cơ bụng, cơ lưng dưới và cơ vùng chậu dưới sự hướng dẫn ban đầu của kỹ thuật viên vật lý trị liệu. Khi các khối cơ này khỏe mạnh, chúng sẽ hoạt động như một khung đỡ tự nhiên giúp san sẻ tải trọng cơ học và giảm áp lực trực tiếp lên các đốt sống bị hở cung sau. Bơi lội, đi bộ trên đường bằng phẳng hoặc tập yoga nhẹ nhàng là những hình thức vận động rất có lợi, giúp kéo giãn cột sống một cách êm dịu. Bên cạnh đó, người bệnh cần điều chỉnh tư thế ngồi làm việc thẳng lưng, tránh ngồi bất động liên tục quá lâu và tuyệt đối không cúi gập người đột ngột khi mang vác vật nặng. Việc duy trì chỉ số khối cơ thể ở mức hợp lý cũng góp phần đáng kể vào việc giảm sức ép đè nén lên cột sống thắt lưng.

Những trường hợp cần xem xét chỉ định can thiệp ngoại khoa

Phẫu thuật không phải là lựa chọn áp dụng đại trà cho mọi trường hợp gai đôi cột sống, mà chỉ được xem xét rất thận trọng trong một số tình huống đặc biệt có nguy cơ tổn thương hệ thần kinh trung ương hoặc ngoại vi. Hầu hết bệnh nhân gai đôi cột sống thể ẩn không bao giờ cần đến can thiệp dao kéo suốt cuộc đời.

Bác sĩ chuyên khoa ngoại thần kinh sẽ hội chẩn chỉ định phẫu thuật khi phát hiện các tổn thương phức tạp đi kèm như hội chứng tủy bám thấp, thoát vị màng não tủy hoặc dị tật nứt đốt sống thể hở khiến mô thần kinh bị lộ ra ngoài. Ngoài ra, phẫu thuật cũng được cân nhắc đối với những trường hợp gai đôi có biến chứng chèn ép rễ thần kinh mức độ nặng gây teo cơ chi dưới, mất cảm giác vùng mông hoặc rối loạn chức năng kiểm soát cơ tròn dẫn đến tiểu tiện không tự chủ, đồng thời việc điều trị bảo tồn tích cực trong nhiều tháng không mang lại tiến triển. Mục đích của phẫu thuật là giải phóng sự chèn ép thần kinh, sửa chữa khuyết tật màng tủy và ngăn chặn tổn thương thần kinh vĩnh viễn, chứ không nhằm mục đích thẩm mỹ hay đơn thuần tạo hình lại xương. Người bệnh cần thảo luận trực tiếp với bác sĩ phẫu thuật để hiểu rõ lợi ích cũng như các rủi ro có thể gặp phải.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp nhằm mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh không nên tự ý mua thuốc giảm đau chống viêm dùng kéo dài để tránh nguy cơ viêm loét dạ dày và tổn thương thận. Khi xuất hiện dấu hiệu tê bì chân tiến triển, yếu cơ chi dưới hoặc rối loạn đại tiểu tiện, cần đến bệnh viện khám chuyên khoa thần kinh ngay lập tức.

Tóm tắt

Gai đôi cột sống phần lớn là khiếm khuyết lành tính và có thể chung sống hòa bình nếu được chăm sóc đúng cách. Người có gai đôi cột sống nên chủ động thăm khám định kỳ tại chuyên khoa cơ xương khớp hoặc ngoại thần kinh để theo dõi diễn tiến và nhận tư vấn phù hợp với thể trạng của mình.